Socio-cultural Anthropology
Course description sheet
Basic information
- Field of study
- Cultural Studies
- Major
- -
- Organisational unit
- Faculty of Humanities
- Study level
- First-cycle studies
- Form of study
- Full-time studies
- Profile
- General academic
- Didactic cycle
- 2025/2026
- Course code
- HKLTS.I2.04486.25
- Lecture languages
- Polish
- Mandatoriness
- Obligatory
- Block
- Core Modules
- Course related to scientific research
- Yes
Lecturer
Izabela Trzcińska, Yuliya Zlochevska, Edyta Tobiasiewicz
|
Period
Semester 2
|
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures:
30
Auditorium classes: 30 |
Number of ECTS credits
5
|
Course's learning outcomes
| Code | Outcomes in terms of | Learning outcomes prescribed to a field of study | Methods of verification |
| Knowledge – Student knows and understands: | |||
| W1 | zna podstawowe koncepcji teoretyczne dotyczące problematyki kultury oraz zależności zachodzących pomiędzy nimi, a zmianami zachodzącymi w różnych obszarach kultury w społeczeństwie | KLT1A_W07, KLT1A_W11, KLT1A_W12 | Test, Examination |
| W2 | zna podstawową terminologię nauk społecznych i humanistycznych | KLT1A_W01 | Test, Examination |
| W3 | dostrzega i potrafi wyjaśnić rolę, znaczenie kultury w procesach przemian zachodzących w społeczeństwie | KLT1A_W12 | Activity during classes |
| Skills – Student can: | |||
| U1 | dostrzega zależności zachodzące pomiędzy zjawiskami kulturowymi i rozumie odmienne postrzeganie życia społecznego przez osoby pochodzące z różnych środowisk i kultur. | KLT1A_U07, KLT1A_U20 | Activity during classes, Test, Examination |
| U2 | dzięki zdobytej wiedzy o formach uczestnictwa w kulturze, o znaczeniu wartości i norm funkcjonujących w społeczeństwie nabywa kompetencje do publicznego wypowiadania się i wyrażania opinii | KLT1A_U09 | Activity during classes |
| U3 | potrafi dostrzegać i interpretować kulturowy dorobek człowieka, a także zjawiska zachodzące w wielokulturowym świecie | KLT1A_U21 | Activity during classes, Test, Examination |
| Social competences – Student is ready to: | |||
| K1 | zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy, rozumie potrzebę nieustannego dokształcania się i rozwoju zawodowego | KLT1A_K02 | Activity during classes |
Student workload
| Activity form | Average amount of hours* needed to complete each activity form | |
| Lectures | 30 | |
| Auditorium classes | 30 | |
| Preparation for classes | 28 | |
| Realization of independently performed tasks | 33 | |
| Examination or final test/colloquium | 2 | |
| Contact hours | 5 | |
| Student workload |
Hours
128
|
|
| Workload involving teacher |
Hours
60
|
|
* hour means 45 minutes
Program content
| No. | Program content | Course's learning outcomes | Activities |
| 1. |
Celem zajęć jest przegląd głównych, klasycznych szkół antropologicznych oraz analiza wybranych problemów antropologii kulturowej. W ich trakcie analizowane są założenia metodologiczne, główne pojęcia, oraz wizje kultury charakterystyczne dla ewolucjonizmu, funkcjonalizmu, relatywizmu i interpretacjonizmu. Poza tym omawiane są problemy symbolu, rytuału, specyfiki gatunkowej człowieka i kulturowego konstruowania płci. Podporą dla rozważań teoretycznych jest bogaty materiał etnograficzny. Studenci czytają klasyczne studia kultur tradycyjnych oraz oglądają materiały filmowe przedstawiające zwyczaje egzotycznych ludów. W czasie zajęć odtwarzany jest także film dokumentalny dotyczący życia i badań Bronisława Malinowskiego, oraz film przedstawiający sylwetkę Jane Goodall i wyniki jej czterdziestoletnich, przełomowych dla nauki badań zwyczajów dzikich szympansów. Kurs skorelowany jest z odbywającymi się w pierwszym semestrze ćwiczeniami do przedmiotu „Wstęp do kulturoznawstwa”, dlatego nie uwzględnia w programie strukturalizmu i postrukturalizmu, szeroko omówionych w trakcie zajęć ze „Wstępu”. Dokładny program: I. Specyfika człowieka jako gatunku. Człowiek a inne naczelne. Projekcja film udokumentalnyego„Żyjące dziko szympanse. W poszukiwaniu genów człowieka”, reż. Michael Boeckmann, 43 min. Celem zajęć jest próba antropologicznego ujęcia specyfiki gatunkowej człowieka. Problem ten rozważany jest w oparciu o prezentowany materiał filmowy, oraz wiedzę wyniesioną przez studentów z innych kursów. Literatura uzupełniająca: A. Szyjewski, Etnologia religii, Kraków 2001, rozdz. V i VI (Biologiczne podstawy kultury i religii, Antropogeneza i geneza wierzeń religijnych) s. 133 - 206. E. Nowicka, Świat człowieka – świat kultury, Warszawa 2007, rozdz. V (Geneza kultury), s. 180 – 225. D. Morris, Naga małpa, Warszawa 1974. J. Goodall, W cieniu człowieka, Warszawa 1974. J. Goodall, Przez dziurkę od klucza; trzydzieści lat obserwacji szympansów nad potokiem Gombe, Warszawa 1995. J. Diamond, Trzeci szympans; ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem, Warszawa 1996. T. Bielicki, O pewnej osobliwości człowieka jako gatunku, w: „Znak”, nr 1/1993. Materiały dodatkowe: Film dokumentalny „Żyjące dziko szympanse. W poszukiwaniu genów człowieka”, reż. Michael Boeckmann, 43 min. II. Ewolucjonizm. Teoria magii Jamesa Frazera. Podstawą dyskusji na tych zajęciach są fragmenty tekstu J.G. Frazera Złota gałąź. Omawiane i poddawane krytyce są główne założenia ewolucjonizmu antropologicznego oraz Frazerowska teoria magii i religii. Lektura obowiązkowa: J. G. Frazer, Złota gałąź, Warszawa 1965, Wstęp, s. 9-22, oraz rozdz. III, Magia sympatyczna, s. 37-69. Literatura uzupełniająca A. Barnard, Antropologia, Warszawa 2006, rozdz. III, Podejścia ewolucjonistyczne, s. 60 – 84 F. Barth, A. Gingrich, R. Parkin, S. Silverman, Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska I amerykańska, Kraków 2007, Rozwój antropologii w Wielkiej Brytanii, 1830 – 1898, s. 11 – 22. E. Krawczyk, Antropologia kulturowa. Klasyczne kierunki, szkoły i orientacje, Lublin 2003, rozdz. II, Ewolucjoniści i ewolucyjne schematy rozwojowe, s. 37-65. A. Szyjewski, Etnologia religii, Kraków 2001, rozdz. III, Przejawy „myślenia nieoswojonego”, s. 72 – 111. M. Buchowski, Magia i rytuał, Warszawa 1993. B. Malinowski, Magia, mit, religia, Dzieła t. VII, Warszawa 1987. III. Funkcjonalizm. Bronisław Malinowski i jego badania Wysp Trobrianda Zajęcia podzielone są na trzy części. Pierwsza z nich poświęcona jest prezentacja sylwetki, metody i wyników badań Bronisława Malinowskiego. Druga analizie podstawowych założeń funkcjonalizmu jako typu refleksji antropologicznej. Trzecia omówieniu najbardziej charakterystycznych cech kultury Wysp Trobrianda. W trakcie zajęć projekcja filmu dokumentalnego „Szlachetny dzikus”, reż. Jerzy Domaradzki, 53 min. Lektura obowiązkowa B. Malinowski, Argonauci Zachodniego Pacyfiku. Relacje o Poczynaniach i przygodach krajowców z Nowej Gwinei, Warszawa 1986, Wprowadzenie, s. 27-58 Tenże, Życie seksualne dzikich w północno-zachodniej Melanezji, rozdz. VII Płodzenie i ciąża w wierzeniach i zwyczajach krajowców, s. 279-316. Literatura uzupełniająca B. Malinowski, Dzieła, Warszawa (różne podtytuły, różne wydania). A. Barnard, Antropologia, Warszawa 2006, rozdz. V, Funkcjonalizm i funkcjonalizm strukturalny, s. 100 – 122. F. Barth, A. Gingrich, R. Parkin, S. Silverman, Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska I amerykańska, Kraków 2007, Malinowski i Radcliffe-Brown, 1920-1945, s. 22-34. E. Krawczyk, Antropologia kulturowa. Klasyczne kierunki, szkoły i orientacje, Lublin 2003, rozdz. IV, Nurt funkcjonalistyczny w antropologii, 83-106. M. Flis, A. K. Paluch (red.), Antropologia społeczna Bronisława Malinowskiego, Warszawa 1982. J. Tokarska – Bakir, Malinowski jako paradoks kłamcy, w: Respublica Nowa, 11/2002 B. Olszewska-Dyoniziak, Bronisław Malinowski, twórca nowoczesnej antropologii społecznej, Zielona Góra 1996. A. Krzyżaniak-Gumowska, Trobriandy "Życie seksualne dzikich" - wiek później Dar magii ogrodowej, „Polityka” 12 czerwca 2010, wydanie internetowe: http://www.polityka.pl/swiat/obyczaje/1506188,1,trobriandy-zycie-seksualne-dzikich---wiek-pozniej.read IV. Funkcjonalizm (2). Wymiana darów w społeczeństwach pierwotnych. Teksty Bronisława Malinowskiego i Marcela Maussa są podstawą do dyskusji nad pojęciem i znaczeniem daru w społeczeństwach pierwotnych, oraz ich interpretacją funkcjonalistyczną. Przedmiotem analizy są zjawiska wymiany u Pigmejów (wzajemne dary rodzin łączących się poprzez małżeństwo), Trobriandczyków (wymiana kula) i Kwakiutlów (potlacz). Ilustracją zajęć jest materiał fotograficzny – archiwalne zdjęcia potlaczu u Kwakiutlów i kula na Wyspach Trobrianda. Lektura obowiązkowa: B. Malinowski, Argonauci Zachodniego Pacyfiku. Relacje o Poczynaniach i przygodach krajowców z Nowej Gwinei, Warszawa 1986, rozdz. III Istota Kula, s. 126-155. M. Mauss, Szic o darze. Forma i podstawa wymiany w społeczeństwach archaicznych, w: E. Nowicka (red.) Świat człowieka, świat kultury. Antologia tekstów klasycznej antropologii, Warszawa 2007, s. 107-169. Literatura uzupełniająca: patrz literatura do zajęć nr. III M. Mauss, E. Durkheim, Socjologia i antropologia, Warszawa 1973. M. Mauss, H. Hubert, Esej o naturze i funkcji ofiary, Kraków 2005. Materiały dodatkowe: Materiał fotograficzny na temat potlaczu i kula. Strona internetowa poświęcona kulturze Kwakiutlów, dostępna pod adresem www.lanecc.edu/library/don/copper.htm V. Relatywizm. Ruth Benedict i Margared Mead. Teksty Benedict i Mead są głównym punktem odniesienia w dyskusji nad specyfiką i głównymi pojęciami relatywizmu jako nurtu refleksji antropologicznej. Lektura obowiązkowa: R. Benedict, Wzory kultury, Warszawa 2002, II Różnorodność kultur, III Integracja kultur, s. 100-139. M. Mead, Dojrzewanie na Samoa, w: E. Nowicka (red.) Świat człowieka, świat kultury. Antologia tekstów klasycznej antropologii, Warszawa 2007, s. 474-506. Literatura uzupełniająca: R. Benedict, Chryzantema i miecz: wzory kultury japońskiej, Warszawa 2003. A. Barnard, Antropologia, Warszawa 2006, rozdz. VII, Od relatywizmu do kognitywistyki, s. 146 – 170. F. Barth, A. Gingrich, R. Parkin, S. Silverman, Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska I amerykańska, Kraków 2007, Krąg Boasa i narodziny antropologii kulturowej, s. 287 - 306. E. Krawczyk, Antropologia kulturowa. Klasyczne kierunki, szkoły i orientacje, Lublin 2003, rozdz. V, Amerykańska szkoła kultury i osobowości, s. 107 - 127. C. Geertz, My/Nie-My, czyli aMerYka-NIE aMerYka, w: Cliford Geertz, Dzieło i życie, Warszawa 2000, s.141-174. VI. Relatywizm (2) . Koncepcja języka Edwarda Sapira i Benjamina Whorfa Tematem zajęć jest relatywistyczne ujęcie problemu języka. Omawiana jest Sapirowska koncepcja języka i nieświadomego modelowania zachowań społecznych, hipoteza Sapira – Whorfa, struktura i metafizyka języka Indian Hopi. Lektura obowiązkowa: E. Sapir, Nieświadome modelowanie zachowań w społeczeństwie, w: E. Nowicka (red.) Świat człowieka, świat kultury. Antologia tekstów klasycznej antropologii, Warszawa 2007, s. 421-434 B.L. Whorf, Model uniwersum Indian, w: E. Nowicka (red.) Świat człowieka, świat kultury. Antologia tekstów klasycznej antropologii, Warszawa 2007 s. 435-441. Literatura uzupełniająca: B. L. Whorf, Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa 1982. E. Sapir, Kultura, język, osobowość, Warszawa 1978. A. Paluch, 1990, Mistrzowie antropologii społecznej, Warszawa 1990, s.178-203. J. Adamowska, S. Niebrzegowska, W zwierciadle języka i kultury, Lublin 1999. P. Bytniewski, Język i kultura w koncepcji E. Sapira i B.L. Whorfa, w: J. Puzina, J. Bartmiński, Język a kultura, tom 2, Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne, Wrocław 1991 D. Chandler, The Sapir – Whorf Hypotesis, dostępne pod linkiem www.aber.ac.uk/media/Documents/short/whorf.html Wendland M., Relatywizm komunikacyjny a problem międzykulturowego porozumienia, dostępne pod linkiem www.hc.amu.edu.pl/numery/2/homocommunicativus2.pdf VII. Interpretatywna teoria kultury Clifforda Geertza (1) Przedmiotem zajęć są główne założenia interpretacjonizmu i charakterystyczna dla niego wizja kultury i antropologii. Wizja ta jest znacząco odmienna od omawianych do tej pory ze względu na pewien rys postmodernistyczny. Odsłonięcie tej różnicy jest jednym z zadań dyskusji. Lektura obowiązkowa: C. Geertz, Opis gęsty – w stronę interpretatywnej teorii kultury, w: M. Kempny, E. Nowicka (red) Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2005, s. 35-59. Literatura uzupełniająca: C. Geertz, Interpretacja kultur. Wybrane eseje, Kraków 2005. C. Geertz, Negara. Państwo-teatr na Bali w XIX wieku, Kraków 2006. C. Geertz, Wiedza lokalna. Dalsze eseje z zakresu antropologii interpretatywnej, Kraków 2005. C. Geertz, Dzieło i życie. Antropolog jako autor, Warszawa 2000. C. Geertz, Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne, Kraków 2003. C. Geertz, „Anty-relatywizm”, w: Buchowski Michał (red.) Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa 1999, s. 38-63. C. Geertz, O gatunkach zmąconych (Nowe konfiguracje myśli społecznej), w: R. Nycz (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów, Kraków 1996, s. 214-236. A. Barnard, Antropologia, Warszawa 2006, rozdz. X, Podejścia interpretacyjne i postmodernistyczne, s. 213 – 239. B. Olszewska-Dyoniziak, Co to jest postmodernizm w antropologii, w: B. Olszewska-Dyoniziak (red.), Antropologiczne wizje kultury, Ustroń 2004, s. 209-222. Materiały dodatkowe: Wywiad z Cliffordem Geertzem na youtube, dostępny pod linkami: Cz. I www.youtube.com/watch?v=3dQDx3axrDs&feature=channel Cz. II www.youtube.com/watch?v=d6FftV-XGV0&feature=channel VIII. Interpretatywna teoria kultury Clifforda Geertza (2) Lektura obowiązkowa: C. Geertz "Głęboka gra: walki kogutów na Bali". IX. Symbol i symbolizm w antropologii Przedmiotem zajęć jest symbol jako przedmiot badań antropologicznym. Pierwsza część zajęć jest poświęcona analizie definicji i struktury symbolu w ujęciu Turnerowskim. Druga, Ortnerowskiej koncepcji symbolu kardynalnego. Lektura obowiązkowa: V. W. Turner, Badania nad symbolami, w: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2005, s. 85-106. S. Ortner, O symbolach kardynalnych, w: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2005, s. 106-117 Lektura uzupełniająca V. Turner, Las symboli. Aspekty rytuałów u ludu Ndembu, Kraków 2007. V. Turner, Gry społeczne, pola i metafory. Symboliczne działanie w społeczeństwie, Kraków 2005 . V. Turner, Od rytuału do teatru, Warszawa 2006. V. Turner, Proces rytualny. Struktura i antystruktura, Warszawa 2010. V. Turner, E. Turner, Obraz i pielgrzymka w kulturze chrześcijańskiej, Kraków 2009. M. Deflem, Rytuał, anty-struktura i religia, czyli Victora Turnera procesualna analiza symboli, artykuł dostępny pod linkiem www.victorturner.webpark.pl/opus.html X. Rytuał jako przedmiot badań antropologicznych. Ryty przejścia Na zajęciach omawiana jest forma i atrybuty obrzędów przejścia, oraz pojęcia liminalności i communitas. Ilustracją do teorii, obok przykładów podawanych przez Turnera, jest materiał filmowy ukazujący ryty przejścia w społeczeństwach pierwotnych i w kulturze zachodniej. Lektura obowiązkowa: V. Turner, Proces rytualny. Struktura i antystruktura, Warszawa 2010, rozdz. III, Liminalność i communitas, s. 115 – 142. Lektura uzupełniająca: Patrz zajęcia nr. IX A. van Gennep, Obrzędy przejścia, Warszawa 2006. R. A. Rappaport, Rytuał i religia w rozwoju ludzkości, Kraków 2007. K. Podębski, Socjologia podróży, Poznań 2005, część: Pielgrzymowanie, rites de passage, sacrum, poszukiwanie tożsamości: Victor Turner, Eric Cohen, Nelson Graburn. Materiały dodatkowe: Film dokumentalny „Tabu”, cz. IV „Obrzędy przejścia”, prod. National Geographic (40 min.) XI. Rytuał jako przedmiot badań antropologicznych (2). Problem nieczystości. Tematem zajęć jest nieczystość w ujęciu antropologicznym. W oparciu o tekst Mary Douglas rozważane są dwa alternatywne jej pojęcia – krytykowane przez autorkę tekstu, zakładające pomieszanie pojęcia nieczystości i sacrum w umysłowości pierwotnej, oraz prezentowane przez Douglas – utożsamiające pojęcie nieczystości z anomalią. Ze szczególną uwagą analizowany jest przykład rozumienia nieczystości w starożytnych Izraelitów, którego ilustracją jest Księga Kapłańska. Lektura obowiązkowa: M. Douglas, Czystość i zmaza, Warszawa 2007, s. 51-96. Lektura uzupełniająca: M. Douglas, Symbole naturalne. Rozważania o kosmologii, Kraków 2004. M. Douglas, Ukryte znaczenia. Wybrane szkice antropologiczne, Kęty 2007. M. Douglas, Profile kultury, w: M. Kempny, E. Nowicka (red.) Badanie kultury: elementy teorii antropologicznej, 2003, s. 149-169 Materiały dodatkowe: Wywiad z Mary Douglas na youtube dostępny pod linkiem www.youtube.com/watch?v=yeoYjMekgZY&feature=channel XII. Antropologiczna refleksja nad zagadnieniem płci. Przedmiotem rozważań jest problem kulturowej konstrukcji płci, jej performatywności i uwikłania w relacje władzy. Lektura obowiązkowa: J. Butler, Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości, Warszawa 2008, Przedmowa, s. s. 11-32, rozdz. I, Kobiety jako przedmiot feminizmu, s.43-49, rozdz. II, Obowiązkowy porządek biologicznej płci/ kulturowej płci/ pragnienia, s. 50-53. Literatura uzupełniająca: J. Butler, Walczące słowa. Mowa nienawiści i polityka performatywu, Warszawa 2010. J. Butler, Żądanie Antygony. Rodzina między życiem a śmiercią, Kraków 2010. S. B. Ortner, Czy kobieta ma się tak do mężczyzny jak "natura" do "kultury"?, w: T. Hołówka (red.), Nikt nie rodzi się kobietą, Warszawa 1992. H. Moore, Płeć kulturowa i status – wyjaśnienie sytuacji kobiet, w: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2005, s. 309-339. A. Barnard, Antropologia, Warszawa 2006, rozdział IX, Postrukturaliści, feministki i (inni) niezależni badacze, s. 191 - 213. R. Hryciuk, A. Kościańska (red.), Gender. Perspektywa antropologiczna, Warszawa 2007. C. Owens, Dyskurs Innych: feministki i postmodernizm, w: R. Nycz (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów, Kraków 1996, s. 421-452. XIII. Ponowoczesność jako przedmiot badań antropologicznych. Ostatnie zajęcia z tekstem poświęcone są antropologicznej analizie ponowoczesności i ponowoczesnych wzorów osobowości. Część zajęć przeznaczona jest na podsumowanie całego semestru. XIV. Kolokwium zaliczeniowe. |
W1, W2, W3, U1, U2, K1 | Auditorium classes |
| 2. |
Cel wykładu: Celem wykładu jest zaznajomienie studentów z ogólną tematyką antropologii kultury. Zagadnienia przedstawione podczas wykładu zostaną naświetlone nie tylko od strony antropologii kulturowej, ale także od strony antropologii biologicznej, oraz filozoficznej. Podstawowe problemy: 1. Zajęcia wprowadzające. Antropologia kulturowa: geneza dyscypliny i jej podstawowe definicje. Antropologia kulturowa a antropologia biologiczna i filozoficzna. Dualizm pojęć natury i kultury. 2-3. Historia badań antropologicznych, nurty, szkoły i metody badawcze. Ewolucjonizm, dyfuzjonizm, funkcjonalizm, konfiguracjonizm (kulturalizm). Strukturalizm i poststrukturalizm, szkoły semiotyczne. Antropologia interpretatywna i symboliczna 4. Antropogeneza. Dylematy współczesności: teoria ewolucji, a tzw. „inteligentny projekt”: problem ideologizacji dyskusji naukowej. Teorie powstania człowieka i kwestia kryterium człowieczeństwa, anagenetyczne i kladogenetyczne modele ewolucji. Zmienność obrazu drzewa genealogicznego człowieka pod wpływem dokonujących się nieustannie odkryć naukowych. Dylemat neandertalczyka. Rola genetyki w koncepcjach antropogenezy. „Afrykańska Ewa”. 5 . Kultury prehistoryczne (solutrejska, oryniacka, magdaleńska). Sztuka, wyobrażenia świata w malarstwie jaskiniowym. 6-7. Społeczności zbieracko-łowieckie. Kompleks wierzeń szamańskich: pochodzenie i zakres. Postać szamana – cechy charakterystyczne, model postaci szamana. Wyobrażenie świata w koncepcjach archaicznych. Zagadnienie wyobrażeń archetypowych i ich trwałość. Problem socjalizacji w społeczeństwach pierwotnych. Problem interpretacji szamanizmu: badania nad odmiennymi stanami świadomości (S. Grof i. in., interpretacje semiotyczne, E. Novikowa). 8-9. Rewolucja neolityczna. Społeczności wczesnorolnicze i ogrodnicze – uwarunkowania materialne i duchowe. Zmiana kulturowa związana z przejściem na osiadły tryb życia. Kulty Wielkiej Bogini i matriarchat: współczesna dyskusja. Charakterystyczne cechy symbolizacji i mitologii epipaleolitycznych i społeczeństw pasterskich. Narodziny cywilizacji. Pierwsze cywilizacje, cechy wspólne 10. Kosmos i chaos. Przestrzeń w wyobrażeniach kultrowych. Mikrokosmos-mezokosmos-makrokosos. 11. Rodzina i systemy pokrewieństwa. Typy więzi rodzinnych. Problem samoidentyfikacji. Pokrewieństwo jako system symboliczny 12. Mit i rytuał. Definicje mitu. Zasadnicze typy mitologii i ich uwarunkowania symboliczne. Rytuały przejścia (A. van Gennepa i V. Turner). Współczesna rytualizacja życia. 13. Magia, religia nauka. Mana. Rodzaje magii (M. Mauss, E. Durkheim, Radcliffe Brown, B. Malinowski). Magia w historii cywilizacji Zachodu. 14. Problem psychofizyczny. Dotychczasowe propozycje rozwiązań: dualizm, monizm, epifenomenalizm. Podejście psychologii transpersonalnej i holistycznej. Śmierć w perspektywie antropologii biologicznej. 15. Inne antropologie: antropologia doświadczenia komunikacji, obrazu, widowiska, miasta. |
W1, W2, W3, U1, U2, U3, K1 | Lectures |
Extended information/Additional elements
Teaching methods and techniques :
Lectures, Discussion
| Activities | Methods of verification | Credit conditions |
|---|---|---|
| Lectures | Activity during classes, Test, Examination | |
| Audit. classes | Activity during classes, Test, Examination |
Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory
Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Literature
Obligatory- Antropologia kultury, Zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel, Warszawa 2005.
- Barnard A., Antropologia. Zarys teorii i historii, Warszawa 2006.
- Brozi K.. J., Antropologia kulturowa. Wprowadzenie, t. 1- 2., Lublin 1992-1993.
- Burszta W. J., Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań 1998.
- Foley R., Zanim człowiek stał się człowiekiem, Warszawa 2001.
- Gajda J., Antropologia kulturowa, cz. 1-2, Kraków 2008.
- Hann Ch., Antropologia społeczna, Kraków 2008
- Krawczak E., Antropologia kulturowa. Klasyczne kierunki, szkoły i orientacje, Lublin 2007.
- Levi-Strauss C., Antropologia strukturalna, PIW, Warszawa 1970.
- Mauss M., Szkic o darze. Forma i podstawa wymiany w społeczeństwach archaicznych.
- Mauss M., Socjologia i antropologia, Warszawa 1973.
- Szyjewski A., Etnologia religii, Kraków 2001
- Turner V., Proces rytualny. Struktura i antystruktura, przeł. E. Dzurak, PIW, Warszawa 2010.
- Whorf B.L., Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa 1992.
- Zalewski G., Psychologiczne modele świadomości i samoświadomości, Białystok 1992.
Scientific research and publications
Publications- O duchowości inaczej. Coaching w perspektywie przemian kultury współczesnej, Polish Journal of Arts and Culture, MONOGRAFIE II, Kraków 2013
- Obraz, mapa i hybryda. Kulturowe aspekty przedstawiania świata, „Polish Journal of the Arts and Culture” 8 (5/2013).
- Gregory Bateson i nowa duchowość, w: Humanistyczne wyzwania ekologii umysłu: Gregory Bateson w Polsce. The Challenge for Humanities: the Ecology of Mind. Gregory Bateson in Poland, red. M. Jaworska- Witkowska, L. Witkowski, Warszawa 2016, s. 422-454