Kognitywistyka
Karta opisu przedmiotu
Informacje podstawowe
- Kierunek studiów
- Informatyka Społeczna
- Specjalność
- Wszystkie
- Jednostka organizacyjna
- Wydział Humanistyczny
- Poziom kształcenia
- Studia magisterskie II stopnia
- Forma studiów
- Stacjonarne
- Profil studiów
- Praktyczny
- Cykl dydaktyczny
- 2025/2026
- Kod przedmiotu
- HIFSS.II4.07661.25
- Języki wykładowe
- polski
- Obligatoryjność
- Obowiązkowy
- Blok zajęciowy
- Przedmioty ogólne
- Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi
- Tak
Prowadzący zajęcia
Jowita Guja, Jakub Gomułka
|
Okres
Semestr 3
|
Forma zaliczenia
Egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
Konwersatorium:
30
|
Liczba punktów ECTS
2
|
Efekty uczenia się dla przedmiotu
| Kod | Efekty w zakresie | Kierunkowe efekty uczenia się | Metody weryfikacji |
|---|---|---|---|
| Wiedzy – Student zna i rozumie: | |||
| W1 | Student zna i pojęcia i teorie oraz kluczowe problemamy kognitywistyki i teorii umysłu. | IFS2P_W11 | Aktywność na zajęciach, Kolokwium |
| W2 | Zna koncepcje teoretyczne z zakresu nauk społecznych, technicznych w odniesieniu do funkcjonowania człowieka we współczesnym społęczeństwie zmieniajacym sie pod wpływem nowych technologii. | IFS2P_W03 | Aktywność na zajęciach, Kolokwium |
| Umiejętności – Student potrafi: | |||
| U1 | Student potrafi integrować, interpretować oraz wyciągać wnioski z literatury naukowej i w oparciu o pozyskane informacje brać udział w dyskusji. | IFS2P_U01 | Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium |
| Kompetencji społecznych – Student jest gotów do: | |||
| K1 | Student jest gotowy do wzięcia udziału w dyskusji na temat relacji pomiędzy technologią a światem społecznym. | IFS2P_K04 | Aktywność na zajęciach |
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć
Zajęcia mają na celu zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami, teoriami oraz kluczowymi problemami kognitywistyki i teorii umysłu. Prowadzone są w systemie łączonym: każde zajęcia składają się z wprowadzenia w formie krótkiego wykładu oraz część konwersatoryjną prowadzoną w oparciu o zadany tekst źródłowy.
Nakład pracy studenta
| Rodzaje zajęć studenta | Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane aktywności | |
| Konwersatorium | 30 | |
| Przygotowanie do zajęć | 10 | |
| Samodzielne studiowanie tematyki zajęć | 8 | |
| Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe | 1 | |
| Dodatkowe godziny kontaktowe | 2 | |
| Łączny nakład pracy studenta |
Liczba godzin
51
|
|
| Liczba godzin kontaktowych |
Liczba godzin
30
|
|
* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut
Treści programowe
| Lp. | Treści programowe | Efekty uczenia się dla przedmiotu | Formy prowadzenia zajęć |
|---|---|---|---|
| 1. |
Zajęcia mają na celu zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami, teoriami oraz kluczowymi problemami kognitywistyki i teorii umysłu. Prowadzone są w systemie łączonym: każde zajęcia składają się z wprowadzenia w formie krótkiego wykładu oraz część konwersatoryjną prowadzoną w oparciu o zadany tekst źródłowy. Część wykładowa: 1. Najważniejsze rozróżnienia i pojęcia M.in. Folk psychology Qualia Intencjonalność Naturalizm: metodologiczny, semantyczny, ontologiczny Fizykalizm Materializm Trylemat psychofizyczny 2. Historia badań kognitywnych: filozofia M.in.Grecka prehistoria: psyche, nous, logos, Kartezjański podział: res extensa i res cogitans, problem relacji ciało-umysł, problem relacji umysł-świadomość, świadome i nieświadome operacje umysłowe, rozwój terminologii psychologicznej, poznanie i myślenie jako przetwarzanie danych, tzw. szczelina eksplanacyjna w problemie treści świadomości 3. Historia badań kognitywnych: empiria m.in. neuronauka, psychologia nieświadomości, empiryczne badania nad językiem, empiryczne badania nad problemem duchowości, empiryczne badania nad problemem świadomości 4. Kluczowe stanowiska: a. Dualizm: dualizm interakcjonistyczny, paralelizm, okazjonalizm, epifenomenalizm, emergentyzm, fizykalizm superwenientny, mnizm anomalny b. Monizm: idealizm, materializm/fizykalizm, eliminatywizm, materializm redukcyjny, funkcjonalizm c. Trzecia droga: monizm neutralny, panpsychizm 5. Badania nad językiem: Szkoła Bloomfielda Noam Chomsky Steven Pinker mentalizm Jackendoffa wybrane teorie komunikacji semantyka języka naturalnego lingwistyka kognitywna 6. Wybrane współczesne teorie umysłu i świadomości Francis Crick Patricia i Paul Churchlandowie Antonio Damasio Bernard Baars Roger Penrose Zenon Pylyshyn i Jerry Fodor Daniel Dennett Ray Jackendoff Douglas Hofstadter David Chalmers i Thomas Nagel John Searle Daniel Zahavi John Eccles Część konwersatoryjna: 1, Problematyka wolnej woli 2. Problem intencjonalności stanów mentalnych 3. Problem poznania innych umysłów 4. Problem sztucznej inteligencji i sztucznej świadomości 5. Problem świadomości zwierząt 6. Problem istnienia bądź nieistnienia qualiów Lektury obowiązkowe: Bremer J., Wprowadzenie do filozofii umysłu i kognitywistyki, WAM 2010 Crick F., Zdumiewająca hipoteza, czyli nauka w poszukiwaniu duszy, Prószyński 1997 Damasio A., Błąd Kartezjusza, Rebis 2011 Penrose R., Cienie umysłu. Poszukiwanie naukowej teorii świadomości, Zysk i S-ka 2000 Churchland P. M., Mechanizm rozumu, siedlisko duszy, Aletheia 2002 Nagel T., Jak to jest być nietoperzem? [w: tenże, Pytania ostateczne, Aletheia 1997] Searle J., Umysł na nowo odkryty, PIW 1999 Fodor J., Jak grać w reprezentacje umysłowe [w: Modele umysłu, red. Z. Chlewiński, PWN 1999] Pylyshyn Z., Cóż takiego jest w umyśle? [w: Modele umysłu] Jackendoff R., Czym jest pojęcie, że człowiek może je uchwycić? [w: Modele umysłu] Dennett D., Słodkie sny, Prószyński 2007 Chalmers D., Świadomy umysł, PWN 2010 |
W1, W2, U1, K1 | Konwersatorium |
Informacje rozszerzone
Metody i techniki kształcenia :
Dyskusja
| Rodzaj zajęć | Metody zaliczenia | Warunki zaliczenia przedmiotu |
|---|---|---|
| Konwersatorium | Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium |
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu
Do zaliczenia wymagana jest aktywność na zajęciach, konspekty z lektur oraz pozytywna ocena z kolokwium pisemnego.
Sposób obliczania oceny końcowej
1.Aktywność na zajęciach - 25% 2. Konspekty z lektur -25% 3. Kolokwium pisemne - 50% Zasady i forma zaliczenia w drugim (w sesji) i trzecim (w sesji poprawkowej) terminie pozostaje bez zmian.
Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach
Uzgodnione na indywidualnych konsultacjach.
Wymagania wstępne i dodatkowe
Brak.
Zasady udziału w poszczególnych zajęciach, ze wskazaniem, czy obecność studenta na zajęciach jest obowiązkowa
Konwersatorium:
Literatura
Obowiązkowa- Bremer J., Wprowadzenie do filozofii umysłu i kognitywistyki, WAM 2010
- Crick F., Zdumiewająca hipoteza, czyli nauka w poszukiwaniu duszy, Prószyński 1997
- Damasio A., Błąd Kartezjusza, Rebis 2011
- Penrose R., Cienie umysłu. Poszukiwanie naukowej teorii świadomości, Zysk i S-ka 2000
- Churchland P. M., Mechanizm rozumu, siedlisko duszy, Aletheia 2002
- Nagel T., Jak to jest być nietoperzem? [w: tenże, Pytania ostateczne, Aletheia 1997]
- Searle J., Umysł na nowo odkryty, PIW 1999
- Fodor J., Jak grać w reprezentacje umysłowe [w: Modele umysłu, red. Z. Chlewiński, PWN 1999] Pylyshyn Z., Cóż takiego jest w umyśle? [w: Modele umysłu]
- Jackendoff R., Czym jest pojęcie, że człowiek może je uchwycić? [w: Modele umysłu]
- Dennett D., Słodkie sny, Prószyński 2007
- Chalmers D., Świadomy umysł, PWN 2010
Badania i publikacje
Publikacje- Virtual reality as philosophy machine: a proof-of-concept study / Jowita GUJA, Jan WALIGÓRSKI, Krzysztof Tomasz Stawarz, Adam ŻĄDŁO, Grzegorz PTASZEK // W: CHI EA'26 [Dokument elektroniczny] : proceedings of the extended abstracts of the 2026 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems : April 13-17, 2026 Barcelona, Spain.
- Cave VR: translating philosophy into immersive experience / Jowita GUJA, Jan WALIGÓRSKI, Krzysztof Tomasz Stawarz, Adam ŻĄDŁO, Grzegorz PTASZEK // W: ISMAR-Adjunct 2025 [Dokument elektroniczny] : 2025 IEEE International Symposiumon on Mixed and Augmented Reality Adjunct : 8–12 October 2025, Daejeon, South Korea : proceedings / eds. Ulrich Eck [et al.].
- Customised metaverse : the study of factors influencing the use of humanlike avatars of social media content creators in communication with their audience / Grzegorz PTASZEK, Damian GAŁUSZKA, Jowita GUJA, Tomasz MASŁYK // W: The future of digital communication : the metaverse / ed. by Raquel V. Benítez Rojas. — Boca Raton [etc.] : CRC Press ; Taylor & Francis Group, 2024.
- Cyberciało jako narzędzie komunikacji VR : przegląd dostępnych rozwiązań / Jowita GUJA, Adam ŻĄDŁO // W: Nauka – technika – technologia : seria wydawnicza AGH, T. 2. — Kraków : Wydawnictwa AGH, 2021.
- Knowledge graphs for digital humanities and linguistics / Krzysztof Kutt, Luiz do Valle Miranda, Jakub GOMUŁKA, Ricardo Alonso-Maturana, Susana López-Sola, José Palma, Grzegorz J. Nalepa // W: The Routledge handbook of transdisciplinary systemic functional linguistics / ed. by Rebekah Wegener, [et al.]. — New York ; London : Routledge ; Taylor & Francis, 2026
- Efficient argument classification with compact language models and ChatGPT-4 refinements / Marcin PIETROŃ, Rafał OLSZOWSKI, Jakub GOMUŁKA // W: Computational Collective Intelligence : 16th International Conference, ICCCI 2024 : Leipzig, Germany, September 9–11, 2024 : proceedings, Pt. 1 / eds. Ngoc Thanh Nguyen, [et al.]. — Cham : Springer Nature, cop. 2024.