Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
en
Contemporary Concepts of Cultural Anthropology
Course description sheet

Basic information

Field of study
Cultural Studies
Major
Visual Communication and Graphic Design
Organisational unit
Faculty of Humanities
Study level
Second-cycle studies
Form of study
Full-time studies
Profile
General academic
Didactic cycle
2026/2027
Course code
HKLTKWS.II1.04453.26
Lecture languages
Polish
Mandatoriness
Obligatory
Block
Major Modules
Course related to scientific research
Yes
Course coordinator
Katarzyna Skowronek
Lecturer
Katarzyna Skowronek, Joanna Mientus
Period
Semester 1
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures: 15
Auditorium classes: 15
Number of ECTS credits
3

Goals

C1 Zapoznanie osób studiujących z najważniejszymi współczesnymi koncepcjami i nurtami antropologii społeczno-kulturowej w odniesieniu do klasycznych tradycji antropologicznych.
C2 Przekazanie wiedzy o przemianach teorii, pojęć i metod antropologicznych oraz o współczesnych sposobach interpretowania zjawisk kulturowych.
C3 Zapoznanie osób studiujących z najważniejszymi problemami, dylematami i wyzwaniami współczesnych badań antropologicznych.

Course's learning outcomes

Code Outcomes in terms of Learning outcomes prescribed to a field of study Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1 Wszechstronnie zna główne kierunki rozwoju współczesnej antropologii, rozumie historyczny charakter kształtowania się antropologii. Potrafi wskazać na najważniejsze i najnowsze osiągnięcia współczesnej antropologii. KLT2A_W06, KLT2A_W08, KLT2A_W09 Participation in a discussion, Test, Examination, Report
W2 Posiada poszerzoną wiedzę o typach więzi społecznych, ich genezie, zmienności, zróżnicowanych funkcjach oraz kulturowych odniesieniach w perspektywie antropologicznej. KLT2A_W15 Activity during classes, Examination
W3 Zna znaczenie refleksji antropologicznej i jej wpływ na kształt obecnej kultury i przemiany, jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu. KLT2A_W11, KLT2A_W21 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination, Report
W4 Zna i rozumie metody analizy i interpretacji artefaktów kulturowych używane we współczesnych teoriach antropologicznych. KLT2A_W07, KLT2A_W17 Participation in a discussion, Test, Examination, Report
Skills – Student can:
U1 Analizuje złożone współczesne teksty z antropologiczne, identyfikuje ich paradygmaty. Rekonstruuje i konstruuje różnego rodzaju argumentacje w tekstach z zakresu współczesnej antropologii, odwołując się do złożonych przesłanek normatywnych danego stanowiska lub do założeń światopoglądowych bądź do tradycji kulturowych. KLT2A_U03, KLT2A_U10, KLT2A_U21, KLT2A_U23 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Report
U2 W analizie zjawisk społecznych i kulturowych uwzględnia odmienne ich postrzeganie przez osoby pochodzące z różnych środowisk i kultur. Wieloaspektowo interpretuje zjawiska charakterystyczne dla świata wielokulturowego w kontekście przemian społeczeństw nowoczesnych i ponowoczesnych. KLT2A_U20 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
U3 Potrafi w sposób zaawansowany wyszukiwać, selekcjonować i umiejętnie wykorzystywać dostępne źródła dla przygotwania interpretacji fenomenów współczesnej kultury. KLT2A_U15 Activity during classes
Social competences – Student is ready to:
K1 Ma świadomość znaczenia refleksji antropologicznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach. Ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy, świata. KLT2A_K09 Activity during classes, Participation in a discussion
K2 Interpretuje nowe idee z zakresu antropologii współczesności i potrafi nad nimi prowadzić wieloaspektową dyskusję. Rozumie problematykę etyczną związaną z antropologią. KLT2A_K03, KLT2A_K07 Participation in a discussion, Test, Report

Student workload

Activity form Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures 15
Auditorium classes 15
Preparation for classes 8
Realization of independently performed tasks 24
Examination or final test/colloquium 2
Contact hours 3
Preparation of project, presentation, essay, report 8
Student workload
Hours
75
Workload involving teacher
Hours
30

* hour means 45 minutes

Program content

No. Program content Course's learning outcomes Activities
1.

Na ćwiczeniach zostaną omówione tematy:



  1. Historia antropologii - omówienie metod badawczych i sposobu pracy pierwszych antropologów 

  2. Postkolonializm - charakterystyka dyskursu postkolonialnego ze wskazaniem na europocentryzm 

  3. Antropologia rasy i etniczności - rasa jako konstrukt kulturowo-społeczny 

  4. Antropologia płci (gender studies) - kulturowe rozumienie płci, omówienie filozofii Judith Butler, kulturowy sposób konstruowania tożsamości płciowej

  5. Antropologia cyfrowa - omówienie tego, czym badacz może zajmować się w ramach antropologii cyfrowej, oraz jakie jest miejsce człowieka w cyberspołeczeństwie


Spotkania 6 i 7 zostaną przeznaczone na prezentację projektów będących główną składową oceny z ćwiczeń.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 Auditorium classes
2.

Głównym celem wykładów jest przedstawienie najważniejszych współczesnych nurtów i problemów antropologii społeczno-kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem przemian epistemologicznych i metodologicznych związanych z postmodernizmem, poststrukturalizmem i postkolonializmem. Omówione zostaną ich relacje z klasycznymi tradycjami antropologicznymi oraz wybrane pojęcia istotne dla współczesnej refleksji antropologicznej, takie jak podmiotowość, refleksyjność, Inny/Obcy, różnica, wiedza lokalna, performatywność i afektywność.


Problematyka wykładów:


1–2. Wprowadzenie do antropologii współczesnej. Antropologia jako nauka. Przypomnienie wybranych nurtów klasycznych: funkcjonalizmu, antropologii językowej i strukturalizmu. Główne sposoby myślenia antropologicznego i metody antropologii. Interpretacja antropologiczna. Uniwersalizm i relatywizm.


3. Zwrot refleksyjny i antropologia postmodernistyczna. Podmiotowość badacza, refleksyjność, krytyka obiektywizmu, eurocentryzmu i relacji wiedzy i władzy. Esencjalizm i antyesencjalizm. Zmiana relacji antropolog–badani.


4–5. Różnica, tożsamość i mobilność we współczesnej antropologii. Etniczność i wielokulturowość. Inny/Obcy. Różnica i wykluczenie. Globalizacja i glokalizacja. Tożsamości narodowe i hybrydowe. Mobilność i nowe rozumienie lokalności.


6. Nowe obszary antropologii współczesnej. Antropologia ciała, zmysłów i afektów. Wybrane aspekty antropologii feministycznej i queerowej. Antropologia wobec technologii i kultur cyfrowych. Etnografia cyfrowa. Relacje postludzkie i posthumanizm.


7–8. Antropologia wobec kolonializmu i jego dziedzictwa. Kolonializm, neokolonializm, postkolonializm i studia zależnościowe. Krytyka eurocentryzmu i kategorii „rasy”. Różnica, hierarchie i wykluczenie w perspektywie postkolonialnej.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, U3, K1, K2 Lectures

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Lectures, Discussion, E-learning, Case study, Group work, Problem Based Learning, Work with source text, Lecture

Activities Methods of verification Credit conditions
Lectures Activity during classes, Examination Uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu pisemnego.
Audit. classes Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Report Uzyskanie pozytywnej oceny z ćwiczeń na podstawie kolokwium, aktywnego udziału w zajęciach oraz realizacji zadań określonych przez prowadzącą.

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory
  1. Literatura obowiązkowa:
  2. Agnieszka Halemba, Maria Dębińska, Joanna Mroczkowska, Łukasz Smyrski (2022), „Wstęp. Antropologia więcej-niż-ludzka”, „Etnografia Polska”, t. 66.
  3. J. D. Eller, Antropologia kulturowa. Globalne siły, lokalne światy, Kraków 2012, rozdział 1. i 2.
  4. Katarzyna Majbroda (2021), „W stronę etnografii transrelacyjnej. Antropologia wobec antropocenu, kryzysu klimatycznego i relacyjnie urządzonej rzeczywistości”, „Etnografia Polska”, t. 65.
  5. M. Buchowski i M. Kempny, „Czy istnieje antropologia postmodernistyczna?”, w: Buchowski Michał (red.) Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa: 1999, s. 9-28.
  6. Literatura zalecana :
  7. Bauman, Z. 2007. Płynne czasy. Życie w epoce niepewności. Warszawa.
  8. Bauman, Z. 2011. Kultura w płynnej nowoczesności. Warszawa.
  9. Benedyktowicz Z., Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000.
  10. Burszta W. J. i Piątkowski. 1994. O czym opowiada antropologiczna opowieść. Warszawa: Instytut Kultury, s. 7-13.
  11. Clifford J., „O etnograficznej autokreacji: Conrad i Malinowski”, w: Ryszard Nycz (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów. Kraków, 1997, s. 236-268.
  12. Domańska, E. (2024). Humanistyka indygeniczna. Teksty Drugie, (6), 12-45.
  13. Geertz C., 2000. Dzieło i życie. Warszawa: KR.
  14. Geertz C., 2003b. „Opis gęsty – w stronę interpretatywnej teorii kultury”, w: Kempny i Nowicka (red.) 2003, s. 35-58.
  15. Geertz C., 2005. Interpretacja kultur. Wybrane eseje. Kraków: UJ.
  16. Geertz C., 2005. Wiedza lokalna. Dalsze eseje z zakresu antropologii interpretatywnej. Kraków: UJ.
  17. Hastrup, Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, Kraków 2008.
  18. Kempny M. i Nowicka E. (red.). Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje. Warszawa: WN PWN. s. 139-179.
  19. Kuligowski W. K., Antropologia współczesności. Wiele światów, jedno miejsce, Kraków 2007.
  20. Kuligowski, W. Antropologia refleksyjna. O rzeczywistości tekstu, Poznań 2001.
  21. Monika Stobiecka (red.) (2023), Krytyczne studia nad dziedzictwem. Pojęcia, metody, teorie i perspektywy, Warszawa: WUW.
  22. Lubaś M. 2003. Rozum i etnografia. Przyczynek do krytyki antropologii postmodernistycznej. Kraków: NOMOS.
  23. Tyler S. A. 1999. „Przed-się-wzięcie postmodernistyczne”, w: Buchowski Michał (red.) Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa: Instytut Kultury s. 67-87.
  24. *Ćwiczenia audytoryjne:*
  25. Appadurai, A. 1999. O właściwe miejsce w hierarchii, W: Buchowski, M.(red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa, s. 228-244.
  26. Burszta, W. 2008. Świat jako więzienie kultury. Pomyślenia. Warszawa, s. 43-72.
  27. Clifford, J. 1996. O etnograficznej autokreacji: Conrad i Malinowski, W: Nycz, R. (red.),Postmodernizm: Antologia przekładów. Kraków, s. 214-236.
  28. Clifford, J. 1999. O autorytecie etnograficznym, W: Buchowski, M.(red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa, s.123-159.
  29. Geertz, C. 1999. Anty anty-relatywizm, W: Buchowski, M.(red.) op.cit., s. 39-63.
  30. Geertz, C. 2000. Dzieło i życie. Warszawa, s. 9-41.
  31. Hanson, A. 1999. Kreowanie Maorysa: wynalazek kultury i jego logika, W: Buchowski, M.(red.) op.cit., s. 183-201.
  32. Harris, M. 2007. Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki kultury, Katowice, s. 131-198.
  33. Pool, R. Etnografia postmodernistyczna, W: Buchowski, M.(red.), op.cit., s. 247-267.
  34. Rabinov, P. 1999. Wyobrażenia są faktami społecznymi: modernizm i postmodernizm w antropologii, , W: Buchowski, M.(red.), op.cit., s. 88-122.
  35. Ramos, A. R. 1999. Rozmyślając o Yanomami: wyobrażenia etnograficzne a pogoń za egzotyką, W: Buchowski, M.(red.), op.cit., s. 203-227.
  36. Mbembe A. 2018. Polityka wrogości, tłum. U. Kropowiec, Wydawnictwo Karakter.
Optional
  1. Burszta, W. J, K. Piątkowski. 1994. O czym opowiada antropologiczna opowieść. Warszawa,s. 17-35, s. 37-57.

Scientific research and publications

Research
  1. Katarzyna Skowronek, udział w grancie naukowym „Programy alternatywnej duchowości na Śląsku Cieszyńskim od końca XIX w. do lat 70. XX w.”
Publications
  1. Katarzyna SKOWRONEK, Dyskurs a zwrot kulturowy (cultural turn) —// W: Lingwistyczne badania nad dyskursem : kompendium / red. Waldemar Czachur, Artur Rejter, Marta Wójcicka. — Kraków : UNIVERSITAS, 2024.
  2. Katarzyna Skowronek, Mariusz Rutkowski, Linguistic construction of female identity in Polish political discourse / // Lege Artis [Dokument elektroniczny]. — Czasopismo elektroniczne ; — 2020 — vol. 5 no. 2, s. 263–300.
  3. Katarzyna SKOWRONEK, Clifford Geertz w onomastyce? : refleksje na marginesie lektury monografii Artura Rejtera „Nazwy własne w kon/tekstach kultury” // Onomastica ; — 2019 — R. 63, s. 315–322.
  4. Katarzyna SKOWRONEK, Kategoria Obcego w oficjalnym dyskursie Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce W: Obcy/Inny : propozycje aplikacji pojęciowych / red. nauk. Małgorzata Karwatowska, Robert Litwiński, Adam Siwiec. — Lublin : Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2018.
  5. Katarzyna SKOWRONEK, Turysta i konsumowanie : „Kulinarny Kraków” - w perspektywie onomastyczno-kulturoznawczej , W: Z nazwą w świat : filologiczna podróż z profesor Ireną Sarnowską-Giefing / pod red. Magdaleny Graf, Wojciecha Hofmańskiego, Pawła Grafa. — Poznań : Instytut Naukowo-Wydawniczy MAIUSCULA s 2018. S. 297–[313].
  6. Katarzyna SKOWRONEK , Czy onomastyka jest kobietą? : na marginesie lektur antropologicznych i onomastycznych, Onomastica ; ISSN 0078-4648. — 2016 — R. 60, s. 411–421. — Bibliogr. s. 420–421, Summ.
  7. Katarzyna SKOWRONEK, (2019) „Antropologia feministyczna i historia kobiet a onomastyka – miejsca wspólne (na przykładzie chrześcijańskich imion żeńskich obecnych w nazwach miejscowych)”, ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, (14), s. 218–234.
  8. Mariusz Rutkowski, Katarzyna Skowronek, Onomastic Discourse Analysis. A New Perspective on Proper Names, V&R unipress, 2026.