pl en
en
Microsociology
Course description sheet

Basic information

Field of study
Sociology
Major
-
Organisational unit
Faculty of Humanities
Study level
First-cycle studies
Form of study
Full-time studies
Profile
General academic
Didactic cycle
2025/2026
Course code
HSOCS.I2.03191.25
Lecture languages
Polish
Mandatoriness
Obligatory
Block
Foundation Modules
Course related to scientific research
No
Course coordinator
Grzegorz Kubiński
Lecturer
Grzegorz Kubiński
Period
Semester 2
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures: 30
Auditorium classes: 30
Number of ECTS credits
6

Goals

C1 Celem kursu jest zapoznanie studentów z podstawową aparaturą pojęciową, zapleczem teoretycznym oraz badaniami empirycznymi z zakresu socjologii mikro-układów społecznych. Do zagadnień tradycyjnie uznawanych za wchodzące w skład tak zwanej mikrosocjologii podchodzić będziemy przy zastosowaniu różnych perspektyw teoretycznych, takich jak strukturalizm, interakcjonizm symboliczny, psychologia ewolucyjna. Nie obędzie się również bez wprowadzenia wybranych elementów psychologii społecznej, z którą mikrosocjologia jest często zbieżna tematycznie. Przedmiotem wykładów będzie przede wszystkim anatomia mikro-układów społecznych (grup, interakcji, sytuacji społecznych) oraz procesy, jakim te układy podlegają.

Course's learning outcomes

Code Outcomes in terms of Learning outcomes prescribed to a field of study Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1 Ma uporządkowaną wiedzę z zakresu nauk społecznych, wiedzę o małych strukturach, jej relacjami z innymi dyscyplinami, subdyscyplinami socjologii SOC1A_W01 Activity during classes, Test, Examination
W2 Ma podstawową wiedze o podmiocie konstytuującym struktury społeczne, jest świadomy znaczenia grup w budowaniu tożsamości jednostki, ma wiedze na temat mechanizmów dynamiki struktur grupowych i zależności wzajemnych pomiędzy jednostką a grupą SOC1A_W04 Activity during classes, Test, Examination
W3 Posiada podstawową wiedzę o normach i regułach organizujących mikrostruktury , i instytucje z nimi związane, posiada wiedzę o mechanizmach transmisji reguł w grupie, norm grupowych SOC1A_W06 Activity during classes, Test, Examination
W4 Posiada wiedze na temat instytucji związanych z mikrostrukturami, odnoszącymi się do tego poziomu świata. SOC1A_W03 Activity during classes, Test, Examination
W5 Zna podstawowe i metody i techniki stosowane na gruncie małych grup społecznych. SOC1A_W05 Activity during classes, Test, Examination
Skills – Student can:
U1 Umie rejestrowa i interpretować zjawiska społeczne, kulturowe, ekonomiczne, polityczne odnoszące się do  sfery mikrostruktur SOC1A_U01 Activity during classes, Test, Examination
U2 Umie zastosować normy, zasady etyczne w praktyce badawczej. SOC1A_U05 Activity during classes, Test, Examination
U3 Potrafi formułować sądy odnoszące się do zachowań jednostki w grupie, na temat jej motywów postępowania oraz przewidywać konsekwencje tego działania. SOC1A_U06 Activity during classes, Test, Examination
Social competences – Student is ready to:
K1 Zdaje sobie sprawę z konieczności bycia aktywnym podmiotem w życiu społecznym. SOC1A_K06 Activity during classes, Test, Examination

Program content ensuring the achievement of the learning outcomes prescribed to the module

Celem modułu jest zapoznanie studentów z podstawową aparaturą pojęciową, zapleczem teoretycznym oraz badaniami empirycznymi z zakresu mikrosocjologii.

Student workload

Activity form Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures 30
Auditorium classes 30
Preparation for classes 40
Realization of independently performed tasks 45
Examination or final test/colloquium 2
Contact hours 4
Student workload
Hours
151
Workload involving teacher
Hours
60

* hour means 45 minutes

Program content

No. Program content Course's learning outcomes Activities
1.

Mikrosocjologia - ćwiczenia: Celem ćwiczeń jest zapoznanie studentów – na drodze analizy i krytycznej dyskusji literatury przedmiotu – z podstawową aparaturą pojęciową stosowaną w socjologii małych grup społecznych. Do zagadnień tradycyjnie uznawanych za wchodzące w skład tak zwanej mikrosocjologii podchodzić będziemy przy zastosowaniu różnych perspektyw teoretycznych.


1. Powitanie, omówienie reguł gry.


2. Grupy społeczne (w tym i małe) – definicje, własności, typologie.
Szmatka, Jacek. 1983. Próba strukturalistycznej koncepcji małej grupy społecznej, w: „Studia Socjologiczne” nr 2, s. 153-170.
Turowski, Jan. 2001. Socjologia. Małe struktury społeczne, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, s. 107-114.


3. Grupy odniesienia.
Merton, Robert K. 2002. Teoria socjologiczna i struktura społeczna, Warszawa: WN PWN, s. 283-306.
Szlendak, Tomasz. 2004. Supermarketyzacja. Religia i obyczaje seksualne młodzieży w kulturze konsumpcyjnej, Wrocław: Wydawnictwo UWr, s. 77-100.
Turowski, Jan. 2001. Socjologia. Małe struktury społeczne, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, s. 115-127.


4. Socjalizacja a grupy pierwotne.
Berger, Peter L., Thomas Luckmann. 1983. Społeczne tworzenie rzeczywistości, Warszawa: PIW, s. 202-249.
Pinker, Steven. 2005. Tabula rasa. Spory o naturę ludzką, Gdańsk: GWP, s. 529-569.


5. Wpływ społeczny w małych grupach: między konformizmem a dewiacją.
Brown, Rupert. 2006. Procesy grupowe. Dynamika wewnątrzgrupowa i międzygrupowa, Gdańsk: GWP, s. 116-152
Janis, Irving. 1992. Uogólnienia dotyczące grupowego myślenia, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. II, Kraków: Skrypt UJ, s. 185-200


6. Myślenie o grupach: kategoryzacja społeczna.
Brown, Rupert. 2006. Procesy grupowe. Dynamika wewnątrzgrupowa i międzygrupowa, Gdańsk: GWP, s. 17-34, 232-269.


7. Wydajność grupowa a wydajność jednostek.
Brown, Rupert. 2006. Procesy grupowe. Dynamika wewnątrzgrupowa i międzygrupowa, Gdańsk: GWP, s. 153-200.


8. Konflikt i dylematy społeczne w małych grupach.
Brown, Rupert. 2006. Procesy grupowe. Dynamika wewnątrzgrupowa i międzygrupowa, Gdańsk: GWP, s. 201-231.
Mlicki, Marek. 1992. Konflikty społeczne. Pułapki i dylematy działań zbiorowych, Warszawa: IFiS PAN, s. 57-108.


9. Anatomia i funkcje roli społecznej.
Bielajew, E.W. i D.N. Szalin. 1979. Pojęcie «rola» w socjologii, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. I, Kraków: Skrypt UJ, s. 103-125
Łoś, Maria. 2004. «Role społeczne» w nowej roli, w: Irena Machaj (wybór), Małe struktury społeczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 93-106.
Szmatka, Jacek. 2007. Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa: PWN, s. 141-150 (rozdz. 5. Role społeczne i struktury ról; ale tylko podrozdziały 5.1 i 5.2).


10. Krystalizowanie się statusów w małych grupach.
Merton, Robert K.. Zestawy ról, zestawy statusów społecznych i sekwencje statusów w czasie, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 142-153.
Szmatka, Jacek. 2007. Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa: PWN, s. 127-140, 150-158 (rozdz. 4. Formowanie się i krystalizacja układów statusów; podrozdz. 5.3. Konstelacje i układy ról indywidualnych; podrozdz. 5.4. Złożoność zespołu ról a stopień autonomii jednostki).


11. Struktura komunikacji w małych grupach.
Ball, Philip. 2007. Masa krytyczna. Jak jedno z drugiego wynika, Kraków: Insignis, s. 453-476.
Mika, Stanisław. 1981. Psychologia społeczna, Warszawa: PWN, s. 475-488.
Szmatka, Jacek. 2007. Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa: PWN, s. 206-219 (rozdz. 7. Struktura komunikowania się: wolność jednostki a wymogi struktury).


12. Struktura socjometryczna: spójność grupowa i atrakcyjność interpersonalna.
Mika, Stanisław. 1981. Psychologia społeczna, Warszawa: PWN, s. 455-464.
Szmatka, Jacek. 2007. Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa: PWN, s. 161-190 (rozdz. 6. Struktura socjometryczna: struktura afektywna małej grupy; ale tylko do podrozdziału 6.4.4 włącznie).
Wojciszke, Bogdan. 2004. Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej, Warszawa: Scholar, s. 278-293 (rozdz. 8, Atrakcyjność i miłość, ale tylko podrozdz. 8.1 i 8.2).


13. Struktura przywództwa i władzy.
Brown, Rupert. 2006. Procesy grupowe. Dynamika wewnątrzgrupowa i międzygrupowa, Gdańsk: GWP, s. 90-111.
Mika, Stanisław. 1981. Psychologia społeczna, Warszawa: PWN, s. 464-474.


14. Interakcje i rytuały interakcyjne.
Collins, Randall. 2011. Łańcuchy rytuałów interakcyjnych, Kraków: ZW NOMOS, s. 63-82.
Goffman, Erving. 2012. Zachowanie w miejscach publicznych, Warszawa, WN PWN, s. 93-125.
Rancew-Sikora, Dorota. 2007. Analiza konwersacyjna jako metoda badania rozmów codziennych, Warszawa: Wydawnictwo Trio, rozdz. 3. pt. Struktury rozmów codziennych.


15. Kolokwium zaliczeniowe.

W1, W2, W3, W4, W5, U1, U2, U3, K1 Auditorium classes
2.

Mikrosocjologia - wykład: Celem wykładów jest zapoznanie studentów z podstawową aparaturą pojęciową, zapleczem teoretycznym oraz badaniami empirycznymi z zakresu socjologii mikro-układów społecznych. Do zagadnień tradycyjnie uznawanych za wchodzące w skład tak zwanej mikrosocjologii podchodzić będziemy przy zastosowaniu różnych perspektyw teoretycznych, takich jak strukturalizm, interakcjonizm symboliczny, psychologia ewolucyjna. Nie obędzie się również bez wprowadzenia wybranych elementów psychologii społecznej, z którą mikrosocjologia jest często zbieżna tematycznie. Przedmiotem wykładów będzie przede wszystkim anatomia mikro-układów społecznych (grup, interakcji, sytuacji społecznych) oraz procesy, jakim te układy podlegają.


1. Powitanie, omówienie reguł gry. Mikrosocjologia jako dział socjologii.
2. Klasycy mikrosocjologii.
3. Grupy społeczne I: realność grup, definicje, kontinuum grupowości.
4. Grupy społeczne II: typologie, proces stawania się grupą, czynniki wyboru grupy.
5. Kategoryzacja społeczna.
6. Produktywność grup.
7. Wpływ społeczny w małych grupach.
8. Konflikty i dylematy społeczne w małych grupach.
9. Interakcja społeczna – z różnych perspektyw.
10. Role i statusy społeczne I: anatomia roli społecznej, klasyfikacja oczekiwań, konflikt ról a konflikt w roli.
11. Role i statusy społeczne II: mechanizmy uzgadniania sprzecznych oczekiwań w obrębie zestawu ról, napięcia w roli, elementy teorii stanów oczekiwań.
12. Struktura komunikacji.
13. Struktura socjometryczna.
14. Struktura przywództwa.
15. Projekcja filmu - procesy grupowe w praktyce.

W1, W2, W3, W4, W5, U1, U2, U3, K1 Lectures

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

E-learning, Lectures, Discussion, Group work

Activities Methods of verification Credit conditions
Lectures Examination
Audit. classes Activity during classes, Test

Conditions and the manner of completing each form of classes, including the rules of making retakes, as well as the conditions for admission to the exam

Kurs kończy się zaliczeniem na ocenę z ćwiczeń i egzaminem z wykładów. Warunkiem podejścia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń. Dozwolone są dwa terminy poprawkowe egzaminu i zaliczenia ćwiczeń, z czego do ostatnich należy podejść w sesji poprawkowej.

Method of determining the final grade

Obecność na wykładach nie jest obowiązkowa, aczkolwiek mile widziana. Dokładna znajomość ich treści – oraz literatury obowiązkowej – zostanie sprawdzona podczas egzaminu.

Egzamin ma formę pisemną. Aby przystąpić do egzaminu końcowego student musi uzyskać zaliczenie z ćwiczeń. Osobom, które w pierwszym terminie zaliczą ćwiczenia na ocenę bardzo dobrą ocena za egzamin zostanie podwyższona o pół stopnia.

Ocena końcowa za kurs:

W przypadku osób, które zdały egzamin w pierwszym terminie ocena końcowa za kurs jest tożsama z oceną z egzaminu (+ bonus). W przypadku osób, które zdały egzamin w terminie poprawkowym ocena końcowa to ocena za egzamin (+ bonus), ale pomniejszona o pół stopnia (nie dotyczy osób, które zdały egzamin na ocenę dostateczną). W przypadku osób, które zdały egzamin w terminie poprawkowym II ocena końcowa to ocena za egzamin (+ bonus), ale pomniejszona o jeden stopień (nie dotyczy osób, które zdały egzamin na ocenę dostateczną).

 

Warunki zaliczenia ćwiczeń:

1. Jednym z warunków ukończenia kursu jest OBECNOŚĆ na zajęciach. Limit nieobecności, które nie wymagają usprawiedliwienia wynosi 2. Każda kolejna nieobecność (niezależnie od tego czy została usprawiedliwiona czy nie) musi zostać odpracowana. Odpracowanie to polegać będzie na pojawieniu się na dyżurze u prowadzącego kurs i zdaniu ustnej relacji z tekstów obowiązkowych zadanych na opuszczone zajęcia. Odpracowanie wszystkich „ponadnormowych” nieobecności jest warunkiem zaliczenia kursu. Nieobecność, choćby została odpracowana, na siedmiu lub więcej spotkaniach jest równoznaczna ze skreśleniem studenta z listy uczestników kursu (negocjacjom podlegać tu będą jedynie przypadki ewidentnie trudne, spowodowane okolicznościami niezawinionymi przez studenta).

2. Student, który pragnie ukończyć kurs, musi uzyskać pozytywną ocenę z KOLOKWIUM ZALICZENIOWEGO. Odbędzie się ono na ostatnich zajęciach i obejmować będzie swym zakresem treści omawiane podczas kursu. Ocena za kolokwium stanowić będzie ostateczną ocenę za zajęcia. Prowadzący zastrzega sobie również prawo do przeprowadzania w trakcie kursu tak zwanych „wejściówek”, czyli krótkich testów sprawdzających przygotowanie studentów do zajęć (chodzi tu o stopień zaznajomienia z tekstami obowiązkowymi).

3. Podczas kursu premiowana będzie przed wszystkim PRACA W GRUPACH. Skład grup ustalony musi zostać jeszcze przed drugimi zajęciami i nie powinien ulegać zmianie. W skład grupy może wchodzić maksymalnie 5 osób. Na każdych zajęciach grupy wykonywać będą zadania, zaś wykonanie oceniane będzie przez prowadzącego w skali 0-5 pkt. Członkowie grupy (lub grup), która pod koniec kursu zbierze największą liczbę punktów (wedle określonego przez prowadzącego przelicznika), zostaną zwolnieni z kolokwium końcowego, automatycznie uzyskując za nie oceny bardzo dobre.

Manner and mode of making up for the backlog caused by a student justified absence from classes

Obecność na wykładach nie jest obowiązkowa. Podczas ćwiczeń dozwolone są 2 nieusprawiedliwione nieobecności. Każdą kolejną należy odpracować na dyżurze u prowadzącego w pierwszym możliwym terminie.

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Wykład: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Ćwiczenia audytoryjne: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory
  1. Szmatka, Jacek. 2007. Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa: WN PWN.
  2. Brown, Rupert. 2006. Procesy grupowe. Dynamika wewnątrzgrupowa i międzygrupowa, Gdańsk: GWP.
Optional
  1. Adams, K, G.J. Galanes. 2008. Komunikacja w grupach, Warszawa: WN PWN.
  2. Aronson, Elliot. 2000. Człowiek – istota społeczna, Warszawa: PWN.
  3. Aronson, Elliot, Timothy D. Wilson i Robin M. Akert. 1997. Psychologia społeczna. Serce i umysł, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.
  4. Bavelas, A.. 1979. „Wzory komunikacji w grupach zadaniowych”, w: Jacek Szmatka (red.). Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. I, , Kraków: Skrypt UJ, s. 210-229.
  5. Biddle, Bruce J.. 1992. „Współczesne tendencje w teorii roli”, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. II, Kraków: Skrypt UJ, s. 111-145.
  6. Collins, Randall. 2011. Łańcuchy rytuałów interakcyjnych, Kraków ZW NOMOS.
  7. Coser, Lewis A.. 2005. „Konflikt z grupami zewnętrznymi a struktura grupowa”, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 255-260.
  8. Dahrendorf, Ralf. 2005. „Homo sociologicus. O historii, znaczeniu i granicach kategorii roli społecznej”, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 305-316.
  9. Fiedler, F.E.. „Osobowościowe i sytuacyjne determinanty przywództwa”, w: Jacek Szmatka (red.). 1979. Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. I, Kraków: Skrypt UJ, s. 385-415 lub w: Hubert Sommer (oprac.). 1998. Małe struktury społeczne – wybór tekstów, Tyczyn: WSSG w Tyczynie, s. 128-145.
  10. Flis, Andrzej. 2004. „Antropologiczna koncepcja grupy”, w: Irena Machaj (wybór), Małe struktury społeczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 53-62.
  11. Gerson, Lowell W.. 1979. „Kara i pozycja: stosowanie sankcji wobec dewiantów w małych grupach”, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. I, , Kraków: Skrypt UJ, s. 539-551.
  12. Goffman, Erving. 2006. Rytuał interakcyjny, Warszawa: WN PWN.
  13. Goode, William J.. 2005. „Teoria napięć w roli”, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 154-162.
  14. Gratton, Lynda, Tamara J. Erickson. 2008. 8 sposobów budowania dobrze współpracujących zespołów, w: „Harvard Business Review Polska” nr 4, s. 110-121.
  15. Harvey, O.J. i Conrad Consalvi. 1979. „Status i konformizm w grupach nieformalnych”, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. I, Kraków: Skrypt UJ, s. 521-536.
  16. Janis, Irving. 1992. „Uogólnienia dotyczące grupowego myślenia”, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. II, Kraków: Skrypt UJ, s. 185-200.
  17. Kojder, Andrzej. 1980. Co to jest teoria naznaczania społecznego?, w: „Studia Socjologiczne” nr 3, s. 45-65.
  18. Łoś, Maria. 2004. „«Role społeczne» w nowej roli”, w: Irena Machaj (wybór), Małe struktury społeczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 93-106.
  19. Merton, Robert K.. „Zestawy ról, zestawy statusów społecznych i sekwencje statusów w czasie”, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 142-153.
  20. Osherow, Neal. 2001. „Jak zrozumieć coś, co nie ma sensu: analiza wydarzeń w Jonestown”, w: Elliot Aronson (red.), Człowiek – istota społeczna. Wybór tekstów, Warszawa: PWN, s. 102-123.
  21. Oyster, Carol K. 2002. Grupy, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.
  22. Pawłowska, Joanna. 1985. Relatywność pojęcia dewiacji w teoriach etykietowania, w: „Kultura i Społeczeństwo” nr 3, s. 149-159.
  23. Rich Harris, Judith. 2010. Każdy inny, Sopot: Smak Słowa.
  24. Skeris, Piotr. 2004. „Pojęcie «grupy odniesienia»”, w: Irena Machaj (wybór), Małe struktury społeczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 115-119.
  25. Stephan, Walter G. i Cookie W. Stephan. 2007. Wywieranie wpływu przez grupy. Psychologia relacji, Gdańsk: GWP.
  26. Szmatka, Jacek. 1983. Próba strukturalistycznej koncepcji małej grupy społecznej, w: „Studia Socjologiczne” nr 2, s. 153-170.
  27. Tillmann, Klaus-Jürgen. 2006. Teorie socjalizacji. Społeczność, instytucja, upodmiotowienie, Warszawa: WN PWN.
  28. Turner, John. C.. 2004. „Ku poznawczej redefinicji pojęcia «grupa społeczna»”, w: Irena Machaj (wybór), Małe struktury społeczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS, s. 149-171.
  29. Turowski, Jan. 2001. Socjologia. Małe struktury społeczne, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
  30. Warriner, Charles K.. 1979. „O realności grup społecznych raz jeszcze”, w: Jacek Szmatka (red.), Elementy mikrosocjologii. Wybór tekstów, cz. I, Kraków: Skrypt UJ, s. 29-43.
  31. Wojciszke, Bogdan. 2004. Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej, Warszawa: Scholar, s. 278-293.
  32. Zając, Jan Mateusz. 2006. „Zapośredniczone kontakty społeczne w sytuacjach zadaniowych”, w: redakcja zbiorowa, Re: internet – społeczne aspekty medium. Polskie konteksty i interpretacje, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.