Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
en
Methodologies of Cultural Studies
Course description sheet

Basic information

Field of study
Cultural Studies
Major
Visual Communication and Graphic Design
Organisational unit
Faculty of Humanities
Study level
Second-cycle studies
Form of study
Full-time studies
Profile
General academic
Didactic cycle
2025/2026
Course code
HKLTKWS.II2.02639.25
Lecture languages
Polish
Mandatoriness
Obligatory
Block
Major Modules
Course related to scientific research
Yes
Course coordinator
Katarzyna Skowronek
Lecturer
Katarzyna Skowronek, Albert Leśniak, Szymon Kukulak, Izabela Trzcińska, Fryderyk Kwiatkowski, Alicja Głębocka
Period
Semester 2
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures: 15
Auditorium classes: 54
Number of ECTS credits
7

Goals

C1 zapoznanie studentów z podstawowymi paradygmatami i koncepcjami metodologicznymi w naukach humanistycznych i społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem badań kulturoznawczych;
C2 przekazanie wiedzy z zakresu filozoficznych podstaw badań oraz różnic między podejściem jakościowym, ilościowym i mieszanym;
C3 uświadomienie studentom zależności między problemem badawczym, teorią, metodą i materiałem empirycznym;
C4 kształtowanie umiejętności formułowania pytań badawczych oraz konstruowania spójnego projektu metodologicznego;
C5 rozwijanie refleksyjnej i krytycznej postawy wobec współczesnych wyzwań metodologicznych, w tym uwarunkowań społecznych, etycznych i technologicznych produkcji wiedzy.

Course's learning outcomes

Code Outcomes in terms of Learning outcomes prescribed to a field of study Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1 rozumienie specyfiki kulturoznawstwa na tle innych nauk, z uwzględnieniem historycznego procesu wyodrębniania się tej dyscypliny KLT2A_W09 Activity during classes, Project, Examination
W2 Zna współczesne stanowiska metodologicznie w kulturoznawstwie: nowe nurty etnograficzne, analiza treści i krytyczna analiza dyskursu KLT2A_W07, KLT2A_W18 Activity during classes, Participation in a discussion, Project, Examination, Report
W3 Na poziomie zaawansowanym posiada aktualną i wszechstronną wiedzę o dziedzinach i dyscyplinach nauki tworzących kulturoznawstwo oraz potrafi wskazać na ich najważniejsze i najnowsze osiągnięcia badawcze, interpretacyjne i metodologiczne. KLT2A_W06 Activity during classes, Participation in a discussion, Project, Examination
W4 znajomość koncepcji ogólnej metodologii nauk i podstawowych kategorii metodologicznych KLT2A_W02 Activity during classes, Participation in a discussion, Project, Examination
Skills – Student can:
U1 Posiada umiejętność wyboru koncepcji metodologicznej odpowiedniej do założonych celów poznawczych KLT2A_U08 Activity during classes, Participation in a discussion, Project, Examination, Report
U2 Potrafi stworzyć model własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych KLT2A_U02 Project, Report
Social competences – Student is ready to:
K1 pogłębia kompetencje w zakresie prowadzenia badań naukowych oraz formułowania teorii naukowej KLT2A_K04, KLT2A_K05 Activity during classes, Participation in a discussion, Project, Report, Involvement in teamwork
K2 Potrafi organizować pracę naukową, właściwie ocenia jej postępy oraz zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i umiejętności i rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju dorobku zawodowego. KLT2A_K01, KLT2A_K06 Activity during classes, Project, Involvement in teamwork

Student workload

Activity form Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures 15
Auditorium classes 54
Preparation for classes 51
Realization of independently performed tasks 25
Examination or final test/colloquium 2
Contact hours 5
Preparation of project, presentation, essay, report 23
Student workload
Hours
175
Workload involving teacher
Hours
69

* hour means 45 minutes

Program content

No. Program content Course's learning outcomes Activities
1.

Ćwiczenia poświęcone będą na pogłębianiu treści przedstawionych na wykładzie i poszerzona o ukazanie praktycznych możliwości wykorzystania poznanych metod.


Tematyka:


# F. Kwiatkowski: - Analiza filmu: 9 h
Moduł ten stanowi wprowadzenie do estetyki filmu jako
obszaru zainteresowania badań kulturoznawczych. W
trakcie zajęć osoby studenckie zdobędą umiejętności i
słownictwo niezbędne do badania za pomocą jakich środków
wyrazu filmy fabularne przekazują znaczenia odbiorcom i
odbiorczyniom. Nacisk zostanie położony na formalną
analizę filmu jako podstawę budowania interpretacji w
świetle kategorii kulturoznawczych, takich jak tożsamość,
religia, ideologia i inne.
-Bibliografia:
D. Bordwell, K. Thompson, "Film Art. Sztuka filmowa.
Wprowadzenie", przeł. B. Rosińska, Warszawa:
Wydawnictwo Wojciech Marzec, 2010.
M. Hendrykowski, "Słownik terminów filmowych", Poznań:
Ars Nowa, 1994.
J. Aumont, "Interpretacja filmów", przeł. T. Rutkowska,
Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2021.


 


# K. Skowronek: 6 h


Relacyjna / posthumanistyczna semiotyka kultury


Analiza afektywna / badanie doświadczenia kulturowego


Zajęcia poświęcone są prezentacji i praktycznemu zastosowaniu wybranych współczesnych metod badawczych rozwijanych w ramach nowej humanistyki i badań kulturoznawczych po zwrotach: materialnym, afektywnym i posthumanistycznym. Celem bloku jest zapoznanie osób uczęszczających na kurs z metodami, które odchodzą od tekstocentrycznych i interpretacjonistycznych modeli analizy kultury na rzecz badania relacji, procesów, doświadczeń oraz efektów oddziaływania zjawisk kulturowych. Zajęcia mają charakter warsztatowy i opierają się na pracy z aktualnymi przykładami kultury współczesnej (media cyfrowe, komunikacja wizualna, przestrzeń publiczna, praktyki kulturowe).


Przykładowa literatura:


J. Maćkiewicz, Badanie mediów multimodalnych – multimodalne badanie mediów, 2020,
Studia Medioznawcze 2:33-42


Twarze multimodalności: uwagi z perspektywy semiotyki kognitywnej – Piotr Konderak.


 


I. Trzcińska:


9 godzin - ćwiczenia obejmują metody badawcze re/konstrukcji pamięci i kształtowania związanej z tym procesem wyobraźni kulturowej i zawierają wskazówki dotyczące tworzenia archiwum, a także analizy materiałów wizualnych, szczególnie w kontekście alternatywnych nurtów kultury oraz mikrohistorii.


Bibliografia
Domańska E., Mikrohistorie. Spotkania w międzyświatach, Poznań 2005
Podręcznik dla archiwistów społecznych, red. M. Pankowska-Dowgiało, Warszawa 2023
Warburg A., Atlas obrazów Mnemosyne, Warszawa-Kraków 2016


S. Kukulak: 6 h


badania literaturoznawcze i badania groznawcze 


Blok literaturoznawczy:
J. Culler, Teoria literatury. Bardzo krótkie wprowadzenie, Warszawa: Prószyński i S-ka 1997 [wybrane rozdziały]
A. Burzyńska, M. P. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Antologia, Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak 2006 [wybrane teksty z antologii]
Blok groznawczy:
M. Kubiński, Gry wideo. Zarys poetyki, Kraków: Universitas 2016 [wybrane rozdziały]
T Z. Majkowski, Język gropowieści. Studia o różnojęzyczności gier cyfrowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2019 [wybrane rozdziały]
M. Kłosiński, Przygody cyfrowego tułacza, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląśkiego 2023 [wybrane rozdziały]


# A. Leśniak: Analiza danych korpusowych i cyfrowych 18h


# A. Głębocka: Krytyczna analiza dyskursu 6 h
Opis metody: Przedmiot wprowadza studentów
kulturoznawstwa w problematykę analizy tekstu i dyskursu
jako kluczowych narzędzi badania zjawisk kulturowych i
społecznych. Zajęcia koncentrują się na krytycznej analizie
dyskursu, ukazując język jako praktykę kulturową uwikłaną
w relacje władzy, ideologie i procesy negocjowania znaczeń
w sferze publicznej. Celem kursu jest rozwijanie kompetencji
interpretacyjnych i analitycznych niezbędnych do badania
tekstów kultury, w tym przekazów medialnych, politycznych
i wizualnych.
Pozycje bibliograficzne:
Małgorzata Lisowska-Magdziarz, Analiza tekstu w dyskursie
medialnym, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu
Jagiellońskiego, 2007.
Anna Duszak, Tekst - Dyskurs - Komunikacja
Międzykulturowa, Warszawa: PWN, 1998.
Teun van Dijk, Discourse and Context: A Sociocognitive
Approach, Cambridge: Cambridge University Press, 2008


 

 W1, W2, W4, U2, K1, K2 Auditorium classes
2.

Co to jest nauka? Czym się charakteryzują nauki humanistyczne?: Treściowe, metodologiczne i instytucjonalne kryterium nauki. Prawda, racjonalność i empiria w nauce. Rozumienie nauki w tradycji oświeceniowej. Kulturoznawstwo i nauki o kulturze w kontekście przemian nauk humanistycznych.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
3.

Co to jest jest metodologia? Co to są paradygmaty?: Metodologia jako metanauka. Przegląd wybranych poglądów z zakresu filozofii nauki (stanowisko scjentystyczne, koncepcje Kuhna, Poppera, Feyerabenda). Główne paradygmaty w kulturoznawstwie i naukach humanistycznych. Zwroty badawcze.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
4.

Podstawowe kategorie metodologiczne. Analiza i interpretacja danych.: Przedstawienie różnych sposobów rozumienia kategorii: pojęcie, definicja, proces badawczy, interpretacja. Wyjaśnianie i przewidywanie vs. interpretowanie i rozumienie. O różnych sposobach wyjaśniania społecznej i kulturowej rzeczywistości.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
5.

Kultura jako tekst. Analiza dyskursu: Językoznawcze metody analizy kultury. Przedstawienie rozumienia dyskursu u Bachtina i Foucaulta. Przegląd stanowisk metodologicznych w Krytycznej Analizie Dyskursu.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
6.

Współczesna humanistyka: Rozwój humanistyki – trzy tradycje. Współczesne rozumienie humanistyki. „Trzecia kultura”

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
7.

Społeczny kontekst nauki: Herstory w nauce i jej kontekst teoretyczny (socjologia wiedzy, feminizm). Badania zaangażowane w naukach humanistycznych. Społeczne i etyczne konsekwencje nauki. Zwrot etyczny w humanistyce.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
8.

Kulturoznawstwo i nauki o kulturze w kontekście przemian nauk humanistycznych: Charakterystyka kulturoznawstwa i jego pozycja w systemie nauk. Powstanie kulturoznawstwa i jego różne koncepcje. Czy nauki o kulturze to „prawdziwa nauka”?

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures
9.

Metody jakościowe w badaniach kulturoznawczych: Omówienie podstawowych strategii, metod i technik w badaniach kulturoznawczych.
Teoretyzowanie jako praktyka.

 W1, W2, W3, W4, U1, U2, K1, K2 Lectures

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Lecture, Lectures, Workshop, E-learning, Discussion, Group work

Activities Methods of verification Credit conditions
Lectures Activity during classes, Participation in a discussion, Examination, Report, Involvement in teamwork
Audit. classes Activity during classes, Participation in a discussion, Project, Involvement in teamwork

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory
  1. Literatura do wykładu:
  2. Babiński G. 2005. Metodologia a rzeczywistość społeczna. Dylematy badań etnicznych. Nomos, Kraków.
  3. Bachtin M. 1982. Słowo w powieści, w: tegoż, Problemy literatury i estetyki, Czytelnik, Warszawa, s. 82-227.
  4. Barker Ch. 2005. Studia kulturowe. Teoria i praktyka, Kraków, Wyd. UJ
  5. Benton T i I. Craib, 2003. Filozofia nauk społecznych, Wrocław, Wyd. DSWE TWP.
  6. Blumer H. 2007. Interakcjonizm symboliczny. Nomos, Kraków.
  7. Buchowski M. 2004. Zrozumieć Innego. Antropologia racjonalności. Kraków, Wyd. UJ.
  8. Chamraz K. 2006. Constructing Grounded Theory. London, Sage.
  9. Clifford J., Marcus G. (red.). 1986. Writing Culture. The Poetics and Politics of Ethnography. Univ. California Press, Berkeley-Los Angeles-London.
  10. Denzin, N. 1997. The Interpretive Ethnography. SAGE, London.
  11. Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.) 2009. Metody badań jakościowych, t. I-II, Warszawa, PWN
  12. Duszak A., Fairclough N. (red.). 2008. Krytyczna analiza dyskursu, Kraków, Universitas.
  13. Flis M. b.d. O osobliwościach nauk społecznych, czyli dyskretny urok socjologii i antropologii, w: http://www-is.phils.uj.edu.pl/publikacje/publikacje.html
  14. Foucault M. 1977. Archeologia wiedzy, Warszawa, PWN.
  15. Geertz C. 1993. The Interpretation of Cultures. Fontana Press, London.
  16. Geertz C. 2000. Dzieło i życie. Antropolog jako autor. Warszawa, Wyd. KR
  17. Geertz C. 2003. Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne. Tłum. Z. Pucek, Kraków, Universitas.
  18. Geertz C. 2005b[1983]. Wiedza lokalna. Dalsze eseje z zakresu antropologii interpretatywnej. Tłum. D. Wolska, Kraków, Wyd. UJ.
  19. Glaser B.G., Strauss A. 2009. Odkrywanie teorii ugruntowanej. Kraków, Nomos
  20. Kapralski S. 1995. Wartości a poznanie socjologiczne. Nomos, Kraków.
  21. Kempny M, Nowicka E. (red.) Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. PWN (t.I), Warszawa 2003.
  22. Kempny M, Nowicka E. (red.) Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, PWN (t.II), Warszawa 2003.
  23. Kuhn T. 1968. Struktura rewolucji naukowych, tł. Helena Ostromęcka, Warszawa, PWN
  24. Maternys A., Mucha J. (red.) 2009. Nowe perspektywy teorii socjologicznej, seria WTS, Kraków, Nomos.
  25. Mieletinski E. 1981. Poetyka mitu, PWN, Warszawa.
  26. Moore H (red.). 1996. The Future of Anthropological Knowledge. Routledge, London.
  27. Noblit G. W., Hare R. D. 1988. Meta-Ethnography: Synthesizing Qualitative Studies. Qualitative Research Methods Series 11. Newbury Park, London, Delhi: SAGE Publ.
  28. Nowak S. 2010. Metodologia badań społecznych. Warszawa PWN.
  29. Pawłowski A. 2001. Metody kwantytatywne w sekwencyjnej analizie tekstu. Warszawa: Wyd. UW.
  30. Popper K. 1977. Logika odkrycia naukowego, PWN, Warszawa
  31. Racjonalność i styl myślenia, 1992, wyb. E. Mokrzycki, Warszawa, Wydaw. IFiS PAN.
  32. Sahlins M. 2011. Z przeprosinami dla Tukidydesa, Kraków: Universitas.
  33. Silverman D. 2011. Qualitative Research, LA, London, Delhi: SAGE.
  34. Trela G. Bd. Umiarkowana pochwała scjentyzmu, materiał niepublikowany.
  35. Ulicka D. Literaturoznawcze dyskursy możliwe, Kraków, Universitas.
  36. Werner K. Co można wiedzieć o człowieku? Analiza pojęcia wiedzy... Diametros nr 11 (marzec 2007)
  37. Woleński J. 1996. Umiarkowana obrona scjentyzmu, (w:) W stronę logiki, Kraków.
  38. Zamelska O. Anarchizm epistemologiczny a relatywizm Paula K. Feyerabenda, w: Diametros nr 1 (wrzesień 2004)
  39. Literatura do ćwiczeń podana przy tematach.

Scientific research and publications

Publications
  1. prof. Katarzyna Skowronek
  2. Dyskurs a zwrot kulturowy (cultural turn) — [Discourse and the cultural turn] / Katarzyna SKOWRONEK // W: Lingwistyczne badania nad dyskursem : kompendium / red. Waldemar Czachur, Artur Rejter, Marta Wójcicka. — Kraków : UNIVERSITAS, 2024. — (Przewodniki Naukowe). — ISBN: 978-83-242-4032-6; e-ISBN: 978-83-242-6811-5. — S. 33–47. — Bibliogr. s. 45–47
  3. Idee kulturowe w nazwach własnych : nazewnictwo przychodni, poradni i gabinetów lekarskich a współczesna kultura medyczna — Cultural ideas in proper names : contemporary medical culture and the naming of clinics, dispensaries and doctors’ surgeries / Katarzyna SKOWRONEK // Prace Językoznawcze ; ISSN 1509-5304. — 2023 — vol. 25 no. 3, s. 147-173. — Bibliogr. s. 170-173, Streszcz., Abstr. — Publikacja dostępna online od: 2023-09-30
  4. Linguistic construction of female identity in Polish political discourse / Mariusz Rutkowski, Katarzyna SKOWRONEK // Lege Artis [Dokument elektroniczny]. — Czasopismo elektroniczne ; ISSN 2453-8035. — 2020 — vol. 5 no. 2, s. 263–300. — Wymagania systemowe: Adobe Reader. — Bibliogr. s. 294–299, Abstr.
  5. prof. I. Trzcińska
  6. Golem i Budda w Dolinie Niesamowitości : mity założycielskie rewolucji cyfrowej — Golem and Buddha in the Uncanny Valley : founding myths of the digital revolution / Izabela TRZCIŃSKA // Przegląd Religioznawczy ; ISSN 1230-4379. — 2025 — nr 1, s. 97–113. — Bibliogr. s. 111–113, Abstr. — Publikacja dostępna online od: 2025-04-01. — Afiliacja Autorki: Akademia Górniczo-Hutnicza
  7. Wanda Dynowska's educational laboratory: elements of performative education among Tibetan refugees in India in the early formation of the community in exile — Laboratorium edukacyjne Wandy Dynowskiej : elementy edukacji performatywnej wśród uchodźców tybetańskich w Indiach we wczesnym okresie formowania się społeczności na wygnaniu / Agata Świerzowska, Izabela TRZCIŃSKA // Perspektywy Kultury ; ISSN 2081-1446 . — 2025 — t. 51 nr 4: Jezuickie dziedzictwo kulturowe Krakowa i Małopolski, s. 207–[222]. — Bibliogr. s. 218–221, Abstr., Streszcz. — Publikacja dostępna online od: 2025-12-30
  8. dr S. Kukulak
  9. Przedwieczni z gwiezdnego płomienia : Prawda Stanisława Lema jako horror kosmiczny — Great old ones of stellar flame : The Truth by Stanisław Lem as cosmic horror / Szymon Piotr KUKULAK // Zagadnienia Rodzajów Literackich ; ISSN 0084-4446. — 2025 — t. 68 nr 1, s. 249–267. — Bibliogr. s. 266–267, Abstr.
  10. LRMoo as the conceptual model for the Lem knowledge graph / Luiz do Valle Miranda, Jakub GOMUŁKA, Szymon Piotr KUKULAK, Krzysztof Kutt, Grzegorz J. Nalepa // W: SemDH 2025 [Dokument elektroniczny] : proceedings of the Second International Workshop of Semantic Digital Humanities co-located with the Extended Semantic Web Conference 2025 (ESWC 2025) : Portoroz, Slovenia, June 02, 2025 / eds. Oleksandra Bruns, [et al.]. — Wersja do Windows. — Dane tekstowe. — [Niemcy : CEUR], cop. 2025. — (CEUR Workshop Proceedings ; ISSN 1613-0073 ; vol. 4009). — S. [1–7]. — Wymagania systemowe: Adobe Reader. — Bibliogr. s. [6–7], Abstr.
  11. mgr A. Głębocka
  12. VReligion: experiencing the sacred in social virtual reality – preliminary results / Alicja GŁĘBOCKA, Weronika ZACZEK, Nikola Mierzejewska, Jan WALIGÓRSKI // W: ISMAR-Adjunct 2025 [Dokument elektroniczny] : 2025 IEEE International Symposiumon on Mixed and Augmented Reality Adjunct : 8–12 October 2025, Daejeon, South Korea : proceedings / eds. Ulrich Eck [et al.]. — Wersja do Windows. — Dane tekstowe. — Piscataway : The Institute of Electrical and Electronics Engineers, cop. 2025. — e-ISBN: 979-8-3315-9347-6. — S. 1–5. — Wymagania systemowe: Adobe Reader. — Bibliogr. s. 4–5, Abstr. — Publikacja dostępna online od: 2025-11-18
  13. Mitologizacje słowiańszczyzny w twórczości polskiego działacza na śląsku cieszyńskim Pawła Stalmacha (1824–1891) — Mythologization of Slavic culture in the works of Polish activist in Cieszyn Silesia, Paweł Stalmach (1824–1891) / Alicja GŁĘBOCKA // Studia Humanistyczne AGH = Contributions to Humanities AGH ; ISSN 2084-3364 . — Tytuł poprz.: Studia Humanistyczne (Kraków. 2003) ; ISSN: 1732-2189. — 2024 — vol. 23 no. 1, s. 105-129. — Bibliogr. s. 126-129, Streszcz., Abstr. — Publikacja dostępna online od: 2024-06-30