Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
en
Introduction to Sociology
Course description sheet

Basic information

Field of study
Sociology
Major
-
Organisational unit
Faculty of Humanities
Study level
First-cycle studies
Form of study
Full-time studies
Profile
General academic
Didactic cycle
2025/2026
Course code
HSOCS.I1.02798.25
Lecture languages
Polish
Mandatoriness
Obligatory
Block
Foundation Modules
Course related to scientific research
Yes
Course coordinator
Dariusz Wojakowski
Lecturer
Dariusz Wojakowski, Łucja Kapralska
Period
Semester 1
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures: 30
Auditorium classes: 30
Number of ECTS credits
6

Goals

C1 Zapoznanie studentów z siatką podstawowych pojęć używanych w socjologii.
C2 Przekazanie wiedzy na temat podstaw metodologii socjologicznej.
C3 Uświadomienie uczestnikom zajęć złożoności świata społecznego i trudności jego badania.
C4 Zainteresowanie studentów problematyką teorii socjologicznej, metodologicznej i pracy terenowej.
C5 Wzbudzanie zainteresowań i wytwarzanie postaw otwartości wobec problemów współczesnego świata i nowych metod jego badania

Course's learning outcomes

Code Outcomes in terms of Learning outcomes prescribed to a field of study Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1 Ma znajomość podstawowych pojęć i terminów socjologicznych. Wie jakie subdyscypliny tworzą tą dziedzinę nauki i rozumie jej związki i zależności z innymi naukami społecznymi i humanistycznymi. SOC1A_W01, SOC1A_W02, SOC1A_W08, SOC1A_W11 Test, Examination
W2 Znajomość podstawowych teorii i koncepcji socjologicznych dotyczących struktury społeczeństwa oraz zjawisk i procesów społecznych, co ma pomagać w opisie, zrozumieniu i interpretacji zachowań jednostek i funkcjonowania grup społecznych. Zrozumienie istoty społeczeństwa informacyjnego i jego społeczno-kulturowych, ekonomicznych i technologicznych uwarunkowań oraz zależności między technologią i zmianą społeczną. SOC1A_W03, SOC1A_W04, SOC1A_W05, SOC1A_W06, SOC1A_W07, SOC1A_W09, SOC1A_W10, SOC1A_W14 Participation in a discussion, Test, Examination
Skills – Student can:
U1 Umiejętność integrowania uzyskanych danych i pozyskiwani a informacji z literatury socjologicznej i innych źródeł. SOC1A_U01, SOC1A_U02, SOC1A_U10, SOC1A_U13 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
U2 Rozumienie i potrafi dokonać krytycznej analizy złożoności życia społecznego i struktur formalnych (organizacje, instytucje, stowarzyszenia itp.) SOC1A_U03, SOC1A_U04, SOC1A_U05 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
U3 Umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy teoretycznej w praktyce życia społecznego i zawodowego SOC1A_U09, SOC1A_U12, SOC1A_U13 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
U4 Potrafi na podstawie znajomości socjologicznych metod i technik badawczych diagnozować oraz interpretować zjawiska i procesy społeczne oraz zależności przyczynowo-skutkowe. SOC1A_U12, SOC1A_U15, SOC1A_U17, SOC1A_U18 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
Social competences – Student is ready to:
K1 Potrafi budować więzi społeczne w bliższym i dalszym otoczeniu ze szczególnym uwzględnieniem rynku pracy. SOC1A_U19, SOC1A_K01, SOC1A_K05, SOC1A_K07 Activity during classes, Participation in a discussion, Examination
K2 Rozumie konieczność permanentnego uczenia się poszerzania zasobów wiedzy, samokształcenia, doskonalenia cech osobowości. SOC1A_K02, SOC1A_K03, SOC1A_K04, SOC1A_K05 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
K3 Ma świadomość etycznego pełnienia roli zawodowej i odpowiedzialność za rzetelność i trafność diagnoz społecznych. SOC1A_K05, SOC1A_K06, SOC1A_K07, SOC1A_K08 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
K4 Ma świadomość kształtowania relacji społecznych i wpływania na nie. SOC1A_K01, SOC1A_K02, SOC1A_K03, SOC1A_K04, SOC1A_K05, SOC1A_K06 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination

Student workload

Activity form Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures 30
Auditorium classes 30
Preparation for classes 45
Realization of independently performed tasks 45
Examination or final test/colloquium 2
Contact hours 4
Student workload
Hours
156
Workload involving teacher
Hours
60

* hour means 45 minutes

Program content

No. Program content Course's learning outcomes Activities
1.

Tematyka wykładów:


1. Zajęcia organizacyjne. (1 godz.)


I.  Wprowadzenie o socjologii - jaka jest? od kiedy? dla kogo? (4 godz, dwa spotkania)


W tej części wykładów przedstawione zostaną zasadnicze informacje o socjologii: wyłanianie się tej dyscypliny w XIX wieku; przedmiot socjologii i jej miejsce wśród innych nauk; orientacje teoretyczno-metodologiczne XX wiecznej socjologii; wyobraźnia socjologiczna. 


II. Człowiek i jego aktywność. (6 godz., trzy spotkania)


1. Człowiek jako istota społeczna i twórca społecznego świata. Socjalizacja. 


2. Jednostka, osoba i osobowość, tożsamość społeczna. Koncepcja aktora społecznego, problem podmiotowości i sprawstwa.


3. Kategorie opisujące ludzką aktywność: zachowania, działania społeczne, interakcje i stosunki społeczne.


III. Całości społeczne: grupy, instytucje, społeczeństwa. (4 godz., dwa spotkania)


1. Kategorie opisujące całość społeczne: zbiorowości, grupy i społeczeństwa. 


2. Właściwości i typologie grup i społeczeństw. 


3. Instytucja a organizacja społeczna. 


IV. Trwanie w świecie społecznym. (4 godz.)


1. Systemy społeczne, struktury społeczne i sieci. 


2. Stratyfikacja społeczna: klasy i warstwy. 


3. Reifikacja i rutynizacja jako procesy strukturalizujące interakcje. Stawanie się społeczeństwa. 


V. Zmienność w świecie społecznym. (3 godz.)


1. Procesy społeczne. Ewolucja, rewolucja i konflikt. 


2. Zdarzenia i mikrospołeczny poziom zmiany. 


VI. Kultura: normy i wartości, symbole i znaczenia. (4 godz, dwa spotkania)


Kultura jako system regulujący działania społeczne, narzędzie komunikacji społecznej i symboliczne


uniwersum. 


VII. Wybrane problemy współczesności. (4 godz., dwa spotkania)


1. Mobilność społeczna - wybrane zagadnienia migracji i mobilności wertykalnej.


2. Wybrane zagadnienia socjologii religii.


 

 W1, W2, U1, U2, K2, K3 Lectures
2.

Spotkanie organizacyjne: powitanie i omówienie reguł gry.


Celem ćwiczeń jest:
1) Zapoznanie studentów – na drodze analizy i krytycznej dyskusji literatury przedmiotu – z podstawową aparaturą pojęciową i problematyką socjologii.
2) Próba spojrzenia na socjologię nie tylko jako na dyscyplinę naukową, ale i jako na specyficzną formę świadomości, której nabycie może radykalnie zmienić i poszerzyć nasz horyzont poznawczy.


 

 W1, U3, K3 Auditorium classes
3.

 


Socjologia jako nauka i jako forma świadomości.
Berger Peter. 2004. Zaproszenie do socjologii, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 11-56.
Sztompka Piotr. 2005. Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 17-42.


 

 W2, U2, U4, K1, K4 Auditorium classes
4.

Kultura – pojęcie, typy. Elementy kultury cz. I: przedmioty, symbole i idee.
Burszta Wojciech J.. 1998. Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, s. 35-57, 59-82.
Cassirer Ernst. 1998. Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, Warszawa: Czytelnik, s. 66-70.

 W1, U2, U4, K1, K3, K4 Auditorium classes
5.

Elementy kultury cz.II: wartości i normy.
Sztompka Piotr. 2005. Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Znak, s. 257-287.

 W1, U1, U3, K1, K4 Auditorium classes
6.

Kultura jako przymus: kontrola społeczna i dewiacja.
Berger Peter. 2004. Zaproszenie do socjologii, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 68-90.
Pawłowska, Joanna. 1985. Relatywność pojęcia dewiacji w teoriach etykietowania, w: „Kultura i Społeczeństwo” nr 3, s. 149-159. 

 W2, U2, U4, K1, K3, K4 Auditorium classes
7.

Różnorodność kulturowa: sub- a kontrkultura, relatywizm a uniwersalizm kulturowy.
Benedict Ruth. 2001. „Wzory kultury”, w: Andrzej Mencwel (red.), Antropologia kultury cz. I, Warszawa: Wydawnictwa UW, s. 71-88.
Filipiak Marian. 2001. „Podstawowe pojęcia”, w: tenże (red.), Subkultury młodzieżowe wczoraj i dziś, Tyczyn: WSS-G w Tyczynie, s. 17-41. 

 W1, W2, U1, U2, U4, K1, K4 Auditorium classes
8.

Nabywanie kultury: socjalizacja, osobowość społeczna, rola społeczna, tożsamość.
Szacka Barbara. 2003. Wprowadzenie do socjologii, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 135-155.
Szczepański Jan. 1970. Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa: PWN, s. 121-142.

 W1, W2, U1, U2, K1, K2, K3 Auditorium classes
9.

Test połówkowy. 


 

 W1, U1, U4, K2 Auditorium classes
10.

Całości społeczne cz. I: grupy społeczne, zbiorowości społeczne.
Sztompka Piotr. 2005. Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Znak, s. 179-2

 W1, U2, K3, K4 Auditorium classes
11.

Całości społeczne cz. II: naród, etniczność, rasa.
Szacka Barbara. 2003. Wprowadzenie do socjologii, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 237-269.

 W2, U2, U3, K1, K3, K4 Auditorium classes
12.

Instytucje społeczne: rodzina i pokrewieństwo.
Szacka Barbara. 2003. Wprowadzenie do socjologii, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 369-393.
Szlendak Tomasz. 2000. „Rodzina”, w: Encyklopedia socjologii t. 3, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 312-321.

 W1, W2, U2, U4, K2, K4 Auditorium classes
13.

Struktura społeczna: pozycje społeczne, stratyfikacja społeczna, ruchliwość społeczna.
Szacka Barbara. 2003. Wprowadzenie do socjologii, Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 275-315.

 W2, U1, U4, K1, K3 Auditorium classes
14.

Aktywność człowieka: działania społeczne, interakcje społeczne, stosunki społeczne.
Sztompka Piotr. 2005. Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Znak, s. 45-111.

 W1, U2, U3, K2, K3 Auditorium classes
15.

Zmiana społeczna: podstawowe pojęcia i trendy.
Sztompka Piotr. 2005. Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków: Znak, s. 557-580. 


 

 W1, W2, U2, U3, U4, K2 Auditorium classes
16.

 


Test końcowy.

 W1, W2, U2, U4, K2 Auditorium classes

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Lecture, Lectures, Discussion, E-learning

Activities Methods of verification Credit conditions
Lectures Examination Uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń oraz zdanie egzaminu
Audit. classes Activity during classes, Participation in a discussion, Test Zaliczenie kolokwium, aktywność podczas zajęć, udział w dyskusji

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory
  1. Aronson E., Człowiek istota społeczna, Warszawa (wiele wydań),PWN.
  2. Barbara Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003.
  3. P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2002.
  4. Peter Berger, Zaproszenie do socjologii, PWN Warszawa 1995.
  5. Bauman Z. “Socjologia”, Poznań (wiele wydań), Zysk i S-ka.
  6. Giddens A., Socjologia, Warszawa (wiele wydań), PWN.
  7. Ralf Dahrendorf, Homo sociologicus, o historii, znaczeniu i granicach kategorii roli społecznej, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia, Socjologia. Lektury, Znak, Kraków 2005, s. 304-316
  8. R. Drozdowski i in., Praktyki kulturalne Polaków, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2014.
  9. Marian Golka, Cywilizacja współczesna i globalne problemy, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012.
  10. Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, 1982.
  11. Jean-Paul Fitoussi, Pierre Rosanvallon, Czas nowych nierówności, Znak, Kraków 2000.
  12. Max Weber, Typy panowania, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia, Socjologia. Lektury, Znak, Kraków 2005.
  13. Bogdan W. Mach, Ruch społeczny, w: Encyklopedia socjologii, red. Władysław Kwaśniewicz, et al., Oficyna Naukowa, Warszawa.
  14. Literatura obowiązkowa
  15. 1. Szacka B. 2003, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna naukowa, Warszawa.
  16. 2. Szczepański J. 1971, Elementarne pojęcia socjologii, PWN, Warszawa.
  17. 3. Sztompka P. 2002, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków.
  18. 4. Turner J. H. 1998, Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, Zysk i S-ka, Poznań.
  19. Literatura zalecana
  20. 3. Bauman Z. 2007, Płynne życie, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  21. 4. Bauman, O popkulturze. Wypisy. Wybór M. Halawa, P. Wróbel 2008, Seria: Popkultura i media, wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008.
Optional
  1. Socjologia. Lektury (red.) P. Sztompka, M. Kucia, Znak, Kraków 2005.

Scientific research and publications

Publications
  1. Wojakowski Dariusz, Konstruktywizm w naukach społecznych, w: Szczepański Marek S., Śliz Anna (red.), Współczesne teorie społeczne. W kręgu ujęć paradygmatycznych. Opole 2019: Uniwersytet Opolski, s. 137-163.
  2. Wojakowski Dariusz, Wprowadzenie. Ku pogłębionej wrażliwości metodologicznej, w: Doliński Wojciech, Wojakowski Dariusz (red.) Teksty – obrazy – performanse. Zapisy doświadczeń i doświadczanie zapisu. Kraków 2020: Wydawnictwa AGH, s. 5-15.
  3. Wojakowski D.W. (2019) Adaptation, Marketisation or Resilience? Multiculturalism in Local Practices at the Polish-Ukrainian Borderland. In: Rouet G., Pascariu G. (eds) Resilience and the EU's Eastern Neighbourhood Countries. Palgrave Macmillan, Cham, 515-539.
  4. Dariusz Wojakowski, Konstruowanie przestrzeni miasta w "Sklepach cynamonowych" Brunona Schulza, w: „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, 1-2/324/2019, s. 153-160