Types of Social Diversity - AGH University of Krakow Syllabus

Types of Social Diversity

Course description sheet

Basic information

Field of study: Sociology
Major: E-Economy
Organisational unit: Faculty of Humanities
Study level: Second-cycle studies
Form of study: Full-time studies
Profile: General academic

Didactic cycle: 2025/2026
Course code: HSOCEGS.II1.05055.25
Lecture languages: Polish
Mandatoriness: Obligatory
Block: Major Modules
Course related to scientific research: Yes

Course coordinator

Maria Stojkow

Lecturer

Maria Stojkow

Period

Semester 1

Method of verification of the learning outcomes

Exam

Activities and hours

Lectures: 30
Auditorium classes: 30

Number of ECTS credits

Goals

C1	celem kursu jest poszerzenie dotychczasowej wiedzy studentów z zakresu dużych struktur społecznych
C2	Uczestnicy kursu poznają mechanizmy różnicowania społecznego istotne na poziomie makrospolecznym

Course's learning outcomes

Code	Outcomes in terms of	Learning outcomes prescribed to a field of study	Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1	Zna klasyczne (markisistowskie, neomarksistowskie, weberowskie, neoweberowskie) ujęcia struktury społecznej oraz nowoczesne koncepcje strukturacji. Zna różne wymiary struktury społecznej (wymiar interesów, interakcji, idealny, normatywny) i ich wpływ na sytuację jednostki.	SOC2A_W03	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
W2	Zna specjalistyczną terminologię socjologiczną z zakresu makrocjologii, zróżnicowań społecznych, ruchliwości społecznej.	SOC2A_W01	Test, Examination
W3	Zna i potrafi wyjaśnić przemiany struktury społecznej, zmiany związane z ruchliwością społeczną i zróżnicowaniem społecznym we współczesnej Polsce.	SOC2A_W06	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Presentation
Skills – Student can:
U1	Potrafi właściwie dobrać i zastosować teorie, koncepcje i pojęcia do analizy struktury społecznej, instytucji i procesów społecznych, umie również dokonać krytycznej analizy zachodzących procesów i ich związków ze strukturą i instytucjami społecznymi.	SOC2A_U03	Participation in a discussion
U2	Przygotowuje zaawansowane prezentacje dotyczace przemian struktury społecznej we współczesnym społeczeństwie polskim. Dobiera odpowiednie strategie argumentacyjne i formułuje odpowiedzi na krytykę tych argumentów.	SOC2A_U11	Presentation
U3	Wypowiada się w języku polskim w oparciu o dotyczące zróżnicowania społecznego materiały źródłowe i dane zastane.	SOC2A_U10	Oral answer
U4	Poprawnie stosuje poznaną terminologię z zakresu socjologii, związaną ze zróżnicowaniem społecznym, wielkimi strukturami społecznymi i władzą.	SOC2A_U01	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination, Presentation, Oral answer
U5	Ma świadomość różnorodności wielkich struktur społecznych na świecie, zna zakres posiadanej wiedzy dotyczącej, zróżnicowania społecznego, struktur społecznych, instytucji. Rozumie potrzebę poszerzania wiedzy ogólnej o zróżnicowaniu społecznym na świecie.	SOC2A_U13	Activity during classes
Social competences – Student is ready to:
K1	Jest przygotowany do otwartego uczestnictwa w dyskusji, wyrażania i przyjmowania uwag krytycznych. Zna sposoby wyszukiwania informacji, potrafi świadomie korzystać z informacji czerpanych z nowych mediów.	SOC2A_K03	Activity during classes, Participation in a discussion
K2	Ma świadomość znaczenia analizy dotyczącej zróżnicowania społecznego dla rozumienia wspólczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych.	SOC2A_K04	Activity during classes, Presentation

Student workload

Activity form	Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures	30
Auditorium classes	30
Preparation for classes	30
Realization of independently performed tasks	20
Examination or final test/colloquium	2
Contact hours	5
Preparation of project, presentation, essay, report	30

Student workload	Hours 147
Workload involving teacher	Hours 60

* hour means 45 minutes

Program content

No.	Program content	Course's learning outcomes	Activities
1.	ćwiczenia 1. Mechanizmy różnicowania społecznego Wright E. O., 2006, Klasy się liczą, w: A. Jasińska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 813–833. Davies K., Moore G., 2005, O niektórych zasadach uwarstwienia, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 437–445. 2. Klasy we współczesnych społeczeństwach Dahrendorf R., 2008, Klasy i konflikt w społeczeństwie przemysłowym, Nomos, Kraków, s. 212–243. Słomczyński K. M., Janicka K., 2008, Dychotomie w strukturze klasowej: o efekcie św. Mateusza i pogłębiających się nierównościach społecznych, w: J. Mucha, E. Narkiewicz-Niedbalec, M. Zielińska (red.), Co nas łączy, co nas dzieli, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, s. 123–138. Domański H. (red.), 2008, Zmiana stratyfikacji społecznej w Polsce, IFiS PAN, Warszawa. Wojnar K., 2016, Polska klasa kreatywna, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa. Standing G., 2014, Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, PWN, Warszawa, s. 33–73. 3. Śmierć klas – nowe podziały społeczne i indywidualizacja nierówności społecznych Beck U., 2002, Społeczeństwo ryzyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 109–150. 4. Ubóstwo i wykluczenie społeczne Jahoda M., Lazarsfeld P., Zeisel H., 2007, Bezrobotni w Marientalu, Oficyna Naukowa, Warszawa. Haushofer J., Fehr E., 2014, On the psychology of poverty, „Science”, vol. 344, issue 6186. World Bank, 2016, Think of Inequality. World Bank Report, Washington D.C. 5. Ruchliwość społeczna Butrym M., Kawczyńska-Bytrym Z., 2022, Mobilność społeczna. Rodzaje, przyczyny, uwarunkowania i konsekwencje ruchliwości pionowej i poziomej, Wydawnictwo UMCS, Lublin. 6. Elity społeczne Chałasiński J., 1997, Przeszłość i przyszłość inteligencji polskiej, Świat Książki, Warszawa. Zarycki T., 2008, Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i w Rosji, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. Wagner I., 2011, Becoming Transnational Professional. Kariery i mobilność polskich elit naukowych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. Czepulis-Rastenis R. (red.), 1991, Inteligencja polska XIX i XX wieku, Instytut Historii PAN, Warszawa. 7. Kobiety i ich pozycja społeczna Sikorska J. (red.), 1996, Kobiety i ich mężowie. Studium porównawcze, IFiS PAN, Warszawa. Leszczyńska K., Urbańska S., Żielińska K., 2020, Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. Siemieńska R., 2003, Polacy i Polki w życiu publicznym – podobni czy różni od mieszkańców Unii Europejskiej, w: Aktorzy życia publicznego. Płeć jako czynnik różnicujący, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 216–235. Kuciel-Frydryszak J., 2023, Chłopki, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa. 8. Wykluczenie cyfrowe Fundacja Orange, Fundacja Stocznia, 2021, Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje, Warszawa. Dostęp online: https://fundacja.orange.pl/strefa-wiedzy/post/wykluczenie-spoleczno-cyfrowe-w-polsce-2021 9. Niepełnosprawność Żuchowska-Skiba D., 2018, Integracja, emancypacja czy afirmacja? Tożsamości osób z niepełnosprawnościami we współczesnej Polsce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 14, nr 3, s. 12-28. 10. Zróżnicowanie wieś – miasto Jałowiecki B., 2006, Przemiany miast i zbiorowości miejskich, w: J. Wasilewski (red.), Współczesne społeczeństwo polskie – dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 175–194. Podedworna H., 2006, Przemiany zbiorowości wiejskich, w: J. Wasilewski (red.), Współczesne społeczeństwo polskie – dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 199–228. Simmel G., 2006, Most i drzwi, Oficyna Naukowa, Warszawa. Halamska M., 2020, Wieś polska 1918–2018. W poszukiwaniu źródeł teraźniejszości, IRWiR PAN / Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. 11. Lokalność – globalność Kurczewski J. (red.), 2007, Lokalne wzory kultury politycznej, TRIO, Warszawa. Kuszyk K., 2019, Poniemieckie, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec. Rokita Z., 2020, Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec. 12. Ruchy społeczne della Porta D., Diani M., 2009, Ruchy społeczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 151–178. 13. Pamięć społeczna Burke P., 2000, Historia i teoria społeczna, PAN, Warszawa. Bogumił Z., Szpociński A. (red.), 2018, Stare i nowe tendencje w obszarze pamięci społecznej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. Rauszer M., 2021, Siła podporządkowanych, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, rozdz. Dominacja i bunt podporządkowanych, s. 60–76. Leszczyński A., 2020, Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania, Wydawnictwo ABW, Warszawa, rozdz. Dwa narody. Mit o panowaniu i niewoli, s. 9–48; Jak trzeba pisać historię ludową Polski. Esej o metodzie, s. 533–573. Pobłocki K., 2021, Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, rozdz. Ojczyzna–pańszczyzna, s. 159–177.	W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2	Auditorium classes
2.	Wykłady 1. Mechanizmy różnicowania społecznego 2. Klasy we współczesnych społeczeństwach 3. Śmierć klas – nowe podziały społeczne i indywidualizacja nierówności społecznych 4. Ubóstwo i wykluczenie społeczne 5. Ruchliwość społeczna 6. Elity społeczne 7. Kobiety i ich pozycja społeczna 8. Wykluczenie cyfrowe 9. Niepełnosprawność 10. Zróżnicowanie wieś – miasto 11. Lokalność – globalność 12. Ruchy społeczne 13. Pamięć społeczna	W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2	Lectures

No.

Program content

Course's learning outcomes

Activities

ćwiczenia

1. Mechanizmy różnicowania społecznego

Wright E. O., 2006, Klasy się liczą, w: A. Jasińska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 813–833.

Davies K., Moore G., 2005, O niektórych zasadach uwarstwienia, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 437–445.

2. Klasy we współczesnych społeczeństwach

Dahrendorf R., 2008, Klasy i konflikt w społeczeństwie przemysłowym, Nomos, Kraków, s. 212–243.

Słomczyński K. M., Janicka K., 2008, Dychotomie w strukturze klasowej: o efekcie św. Mateusza i pogłębiających się nierównościach społecznych, w: J. Mucha, E. Narkiewicz-Niedbalec, M. Zielińska (red.), Co nas łączy, co nas dzieli, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, s. 123–138.

Domański H. (red.), 2008, Zmiana stratyfikacji społecznej w Polsce, IFiS PAN, Warszawa.

Wojnar K., 2016, Polska klasa kreatywna, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.

Standing G., 2014, Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, PWN, Warszawa, s. 33–73.

3. Śmierć klas – nowe podziały społeczne i indywidualizacja nierówności społecznych

Beck U., 2002, Społeczeństwo ryzyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 109–150.

4. Ubóstwo i wykluczenie społeczne

Jahoda M., Lazarsfeld P., Zeisel H., 2007, Bezrobotni w Marientalu, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Haushofer J., Fehr E., 2014, On the psychology of poverty, „Science”, vol. 344, issue 6186.

World Bank, 2016, Think of Inequality. World Bank Report, Washington D.C.

5. Ruchliwość społeczna

Butrym M., Kawczyńska-Bytrym Z., 2022, Mobilność społeczna. Rodzaje, przyczyny, uwarunkowania i konsekwencje ruchliwości pionowej i poziomej, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

6. Elity społeczne

Chałasiński J., 1997, Przeszłość i przyszłość inteligencji polskiej, Świat Książki, Warszawa.

Zarycki T., 2008, Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i w Rosji, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Wagner I., 2011, Becoming Transnational Professional. Kariery i mobilność polskich elit naukowych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Czepulis-Rastenis R. (red.), 1991, Inteligencja polska XIX i XX wieku, Instytut Historii PAN, Warszawa.

7. Kobiety i ich pozycja społeczna

Sikorska J. (red.), 1996, Kobiety i ich mężowie. Studium porównawcze, IFiS PAN, Warszawa.

Leszczyńska K., Urbańska S., Żielińska K., 2020, Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Siemieńska R., 2003, Polacy i Polki w życiu publicznym – podobni czy różni od mieszkańców Unii Europejskiej, w: Aktorzy życia publicznego. Płeć jako czynnik różnicujący, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 216–235.

Kuciel-Frydryszak J., 2023, Chłopki, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa.

8. Wykluczenie cyfrowe

Fundacja Orange, Fundacja Stocznia, 2021, Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje, Warszawa. Dostęp online: https://fundacja.orange.pl/strefa-wiedzy/post/wykluczenie-spoleczno-cyfrowe-w-polsce-2021

9. Niepełnosprawność

Żuchowska-Skiba D., 2018, Integracja, emancypacja czy afirmacja? Tożsamości osób z niepełnosprawnościami we współczesnej Polsce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 14, nr 3, s. 12-28.

10. Zróżnicowanie wieś – miasto

Jałowiecki B., 2006, Przemiany miast i zbiorowości miejskich, w: J. Wasilewski (red.), Współczesne społeczeństwo polskie – dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 175–194.

Podedworna H., 2006, Przemiany zbiorowości wiejskich, w: J. Wasilewski (red.), Współczesne społeczeństwo polskie – dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 199–228.

Simmel G., 2006, Most i drzwi, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Halamska M., 2020, Wieś polska 1918–2018. W poszukiwaniu źródeł teraźniejszości, IRWiR PAN / Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

11. Lokalność – globalność

Kurczewski J. (red.), 2007, Lokalne wzory kultury politycznej, TRIO, Warszawa.

Kuszyk K., 2019, Poniemieckie, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.

Rokita Z., 2020, Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.

12. Ruchy społeczne

della Porta D., Diani M., 2009, Ruchy społeczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 151–178.

13. Pamięć społeczna

Burke P., 2000, Historia i teoria społeczna, PAN, Warszawa.

Bogumił Z., Szpociński A. (red.), 2018, Stare i nowe tendencje w obszarze pamięci społecznej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Rauszer M., 2021, Siła podporządkowanych, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, rozdz. Dominacja i bunt podporządkowanych, s. 60–76.

Leszczyński A., 2020, Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania, Wydawnictwo ABW, Warszawa, rozdz. Dwa narody. Mit o panowaniu i niewoli, s. 9–48; Jak trzeba pisać historię ludową Polski. Esej o metodzie, s. 533–573.

Pobłocki K., 2021, Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, rozdz. Ojczyzna–pańszczyzna, s. 159–177.

Auditorium classes

Wykłady

1. Mechanizmy różnicowania społecznego

2. Klasy we współczesnych społeczeństwach

3. Śmierć klas – nowe podziały społeczne i indywidualizacja nierówności społecznych

4. Ubóstwo i wykluczenie społeczne

5. Ruchliwość społeczna

6. Elity społeczne

7. Kobiety i ich pozycja społeczna

8. Wykluczenie cyfrowe

9. Niepełnosprawność

10. Zróżnicowanie wieś – miasto

11. Lokalność – globalność

12. Ruchy społeczne

13. Pamięć społeczna

Lectures

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Problem Based Learning, Lecture, Discussion, Group work, Case study

Activities	Methods of verification	Credit conditions
Lectures	Activity during classes, Participation in a discussion, Examination, Oral answer	aktywna obecność na zajęciach
Audit. classes	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Presentation	aktywna obecność,

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory

Dahrendorf , Ralf. 2005. O pojęciu szans życiowych, w: Piotr Sztompka, Marian Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 427- 437
J. Chałasński, 1997, Przeszłość i przyszłość inteligencji polskiej. Książka i Wiedza. roz. Inteligenckie getto str. 52-98
I. Wagner, Becoming Transnational Professional, 2011, roz. Cy aby zostać naukowcem trzeba być prymusem i olimpijczykiem? Droga przedstawicieli polskich elit do nauki str 56-87
Fraser, Nancy. 2006. Od redystrybucji do uznania różnicy? Dylematy sprawiedliwości w erze „posocjalistycznej”, w: Anna Jasińska Kania i inni (red.), WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE , Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.1135-1144
Gorlach , Krzysztof . 2001. Świat na progu domu. Rodzinne gospodarstwa rolne w Polsce w obliczu globalizacji, Kraków: Wydawnictwo UJ.
Jałowiecki, Bohdan. 2006. Przemiany miast i zbiorowości miejskich w: J. Wasilewski (red) WSPÓŁCZESNE SPOŁECZEŃSTWO POLSKIE – DYNAMIKA ZMIAN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Pakulski, Jan, Jacek Wasilewski. 2006. Cyrkulacja elit politycznych: od lisów do lwów, w: „Studia Socjologiczne” nr 2.
Porta, Della, M. Diani. 2009. RUCHY SPOŁECZNE, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Sadowski, I. 2002. Egalitarne nostalgie: czy stosunek do nierówności dzieli Polaków?, w: „Studia Socjologiczne” nr 2, s.23-52.
Siemieńska, Renata. 2003. Polacy i Polki w życiu publicznym - podobni czy różni od mieszkańców Unii Europejskiej, w: AKTORZY ŻYCIA PUBLICZNEGO. PŁEĆ JAKO CZYNNIK RÓŻNICUJĄCY, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 216-235.
Szlendak, Tomasz, Arkadiusz Karwacki. 2010. Koncepcja poziomicy – cudowne lekarstwo czy utopijna terapia?, w: Studia Socjologiczne nr 1, s. 35-67.
M. Fidelis, 2010, Kobiety, komunizm i industrializacja. WAB roz. 4 Nowe kobiety do nowych zawodów (str. 147-189) i Epilog. Od komunizmu do transformacji str. 261-278
Z. Rokita, 2020, Kajś, Czarne, Wołowiec
K. Kusz, 2019, Poniemieckie, Czarne, Wołowiec roz 1 Domy str 23-80 oraz roz 2. Szaber 81-100
K. Pobłocki, 2021, Chamstwo. Wyd Czarne. roz. 7 Ojczyzna-pańszczyzna str 159-177

Scientific research and publications

Publications

Publikacje prowadzących kurs dostępne pod adresem:
http://bpp.agh.edu.pl/autor/szmeja-maria-06602
http://bpp.agh.edu.pl/autor/stojkow-maria-05057