pl en
pl
Typy zróżnicowania społecznego
Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów
Socjologia
Specjalność
E-gospodarka
Jednostka organizacyjna
Wydział Humanistyczny
Poziom kształcenia
Studia magisterskie II stopnia
Forma studiów
Stacjonarne
Profil studiów
Ogólnoakademicki
Cykl dydaktyczny
2025/2026
Kod przedmiotu
HSOCEGS.II1.05055.25
Języki wykładowe
polski
Obligatoryjność
Obowiązkowy
Blok zajęciowy
Przedmioty specjalnościowe
Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi
Tak
Koordynator przedmiotu
Maria Stojkow
Prowadzący zajęcia
Maria Stojkow
Okres
Semestr 1
Forma zaliczenia
Egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
Wykład: 30
Ćwiczenia audytoryjne: 30
Liczba punktów ECTS
5

Cele kształcenia dla przedmiotu

C1 celem kursu jest poszerzenie dotychczasowej wiedzy studentów z zakresu dużych struktur społecznych
C2 Uczestnicy kursu poznają mechanizmy różnicowania społecznego istotne na poziomie makrospolecznym

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod Efekty w zakresie Kierunkowe efekty uczenia się Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1 Zna klasyczne (markisistowskie, neomarksistowskie, weberowskie, neoweberowskie) ujęcia struktury społecznej oraz nowoczesne koncepcje strukturacji. Zna różne wymiary struktury społecznej (wymiar interesów, interakcji, idealny, normatywny) i ich wpływ na sytuację jednostki. SOC2A_W03 Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Egzamin
W2 Zna specjalistyczną terminologię socjologiczną z zakresu makrocjologii, zróżnicowań społecznych, ruchliwości społecznej. SOC2A_W01 Kolokwium, Egzamin
W3 Zna i potrafi wyjaśnić przemiany struktury społecznej, zmiany związane z ruchliwością społeczną i zróżnicowaniem społecznym we współczesnej Polsce. SOC2A_W06 Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Prezentacja
Umiejętności – Student potrafi:
U1 Potrafi właściwie dobrać i zastosować teorie, koncepcje i pojęcia do analizy struktury społecznej, instytucji i procesów społecznych, umie również dokonać krytycznej analizy zachodzących procesów i ich związków ze strukturą i instytucjami społecznymi. SOC2A_U03 Udział w dyskusji
U2 Przygotowuje zaawansowane prezentacje dotyczace przemian struktury społecznej we współczesnym społeczeństwie polskim. Dobiera odpowiednie strategie argumentacyjne i formułuje odpowiedzi na krytykę tych argumentów. SOC2A_U11 Prezentacja
U3 Wypowiada się w języku polskim w oparciu o dotyczące zróżnicowania społecznego materiały źródłowe i dane zastane. SOC2A_U10 Odpowiedź ustna
U4 Poprawnie stosuje poznaną terminologię z zakresu socjologii, związaną ze zróżnicowaniem społecznym, wielkimi strukturami społecznymi i władzą. SOC2A_U01 Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Egzamin, Prezentacja, Odpowiedź ustna
U5 Ma świadomość różnorodności wielkich struktur społecznych na świecie, zna zakres posiadanej wiedzy dotyczącej, zróżnicowania społecznego, struktur społecznych, instytucji. Rozumie potrzebę poszerzania wiedzy ogólnej o zróżnicowaniu społecznym na świecie. SOC2A_U13 Aktywność na zajęciach
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1 Jest przygotowany do otwartego uczestnictwa w dyskusji, wyrażania i przyjmowania uwag krytycznych. Zna sposoby wyszukiwania informacji, potrafi świadomie korzystać z informacji czerpanych z nowych mediów. SOC2A_K03 Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji
K2 Ma świadomość znaczenia analizy dotyczącej zróżnicowania społecznego dla rozumienia wspólczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych. SOC2A_K04 Aktywność na zajęciach, Prezentacja

Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Studenci poznają zróżnicowanie klasowe (ekonomiczne), kulturowe i polityczne społeczeństwa

Nakład pracy studenta

Rodzaje zajęć studenta Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane aktywności
Wykład 30
Ćwiczenia audytoryjne 30
Przygotowanie do zajęć 30
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 20
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2
Dodatkowe godziny kontaktowe 5
Przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30
Łączny nakład pracy studenta
Liczba godzin
147
Liczba godzin kontaktowych
Liczba godzin
60

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp. Treści programowe Efekty uczenia się dla przedmiotu Formy prowadzenia zajęć
1.

ćwiczenia


1.      Mechanizmy różnicowania społecznego


Wright E. O., 2006, Klasy się liczą, w: A. Jasińska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 813–833.


Davies K., Moore G., 2005, O niektórych zasadach uwarstwienia, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 437–445.


2.      Klasy we współczesnych społeczeństwach


Dahrendorf R., 2008, Klasy i konflikt w społeczeństwie przemysłowym, Nomos, Kraków, s. 212–243.


Słomczyński K. M., Janicka K., 2008, Dychotomie w strukturze klasowej: o efekcie św. Mateusza i pogłębiających się nierównościach społecznych, w: J. Mucha, E. Narkiewicz-Niedbalec, M. Zielińska (red.), Co nas łączy, co nas dzieli, Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra, s. 123–138.


Domański H. (red.), 2008, Zmiana stratyfikacji społecznej w Polsce, IFiS PAN, Warszawa.


Wojnar K., 2016, Polska klasa kreatywna, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.


Standing G., 2014, Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, PWN, Warszawa, s. 33–73.


3.      Śmierć klas – nowe podziały społeczne i indywidualizacja nierówności społecznych


Beck U., 2002, Społeczeństwo ryzyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 109–150.


4.      Ubóstwo i wykluczenie społeczne


Jahoda M., Lazarsfeld P., Zeisel H., 2007, Bezrobotni w Marientalu, Oficyna Naukowa, Warszawa.


Haushofer J., Fehr E., 2014, On the psychology of poverty, „Science”, vol. 344, issue 6186.


World Bank, 2016, Think of Inequality. World Bank Report, Washington D.C.


5.      Ruchliwość społeczna 


Butrym M., Kawczyńska-Bytrym Z., 2022, Mobilność społeczna. Rodzaje, przyczyny, uwarunkowania i konsekwencje ruchliwości pionowej i poziomej, Wydawnictwo UMCS, Lublin.


6.      Elity społeczne


Chałasiński J., 1997, Przeszłość i przyszłość inteligencji polskiej, Świat Książki, Warszawa.


Zarycki T., 2008, Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i w Rosji, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.


Wagner I., 2011, Becoming Transnational Professional. Kariery i mobilność polskich elit naukowych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.


Czepulis-Rastenis R. (red.), 1991, Inteligencja polska XIX i XX wieku, Instytut Historii PAN, Warszawa.


7.      Kobiety i ich pozycja społeczna


Sikorska J. (red.), 1996, Kobiety i ich mężowie. Studium porównawcze, IFiS PAN, Warszawa.


Leszczyńska K., Urbańska S., Żielińska K., 2020, Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.


Siemieńska R., 2003, Polacy i Polki w życiu publicznym – podobni czy różni od mieszkańców Unii Europejskiej, w: Aktorzy życia publicznego. Płeć jako czynnik różnicujący, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 216–235.


Kuciel-Frydryszak J., 2023, Chłopki, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa.


8.      Wykluczenie cyfrowe 


Fundacja Orange, Fundacja Stocznia, 2021, Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje, Warszawa. Dostęp online: https://fundacja.orange.pl/strefa-wiedzy/post/wykluczenie-spoleczno-cyfrowe-w-polsce-2021


9.      Niepełnosprawność  


Żuchowska-Skiba D., 2018, Integracja, emancypacja czy afirmacja? Tożsamości osób z niepełnosprawnościami we współczesnej Polsce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 14, nr 3, s. 12-28.


10.  Zróżnicowanie wieś – miasto


Jałowiecki B., 2006, Przemiany miast i zbiorowości miejskich, w: J. Wasilewski (red.), Współczesne społeczeństwo polskie – dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 175–194.


Podedworna H., 2006, Przemiany zbiorowości wiejskich, w: J. Wasilewski (red.), Współczesne społeczeństwo polskie – dynamika zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s. 199–228.


Simmel G., 2006, Most i drzwi, Oficyna Naukowa, Warszawa.


Halamska M., 2020, Wieś polska 1918–2018. W poszukiwaniu źródeł teraźniejszości, IRWiR PAN / Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.


11.  Lokalność – globalność


Kurczewski J. (red.), 2007, Lokalne wzory kultury politycznej, TRIO, Warszawa.


Kuszyk K., 2019, Poniemieckie, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.


Rokita Z., 2020, Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.


12.  Ruchy społeczne


della Porta D., Diani M., 2009, Ruchy społeczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 151–178.


13.  Pamięć społeczna


Burke P., 2000, Historia i teoria społeczna, PAN, Warszawa.


Bogumił Z., Szpociński A. (red.), 2018, Stare i nowe tendencje w obszarze pamięci społecznej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.


Rauszer M., 2021, Siła podporządkowanych, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, rozdz. Dominacja i bunt podporządkowanych, s. 60–76.


Leszczyński A., 2020, Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania, Wydawnictwo ABW, Warszawa, rozdz. Dwa narody. Mit o panowaniu i niewoli, s. 9–48; Jak trzeba pisać historię ludową Polski. Esej o metodzie, s. 533–573.


Pobłocki K., 2021, Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, rozdz. Ojczyzna–pańszczyzna, s. 159–177.

W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2 Ćwiczenia audytoryjne
2.

Wykłady 


1.      Mechanizmy różnicowania społecznego


2.      Klasy we współczesnych społeczeństwach


3.      Śmierć klas – nowe podziały społeczne i indywidualizacja nierówności społecznych


4.      Ubóstwo i wykluczenie społeczne


5.      Ruchliwość społeczna 


6.      Elity społeczne


7.      Kobiety i ich pozycja społeczna


8.      Wykluczenie cyfrowe 


9.      Niepełnosprawność  


10.  Zróżnicowanie wieś – miasto


11.  Lokalność – globalność


12.  Ruchy społeczne


13.  Pamięć społeczna

W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2 Wykład

Informacje rozszerzone

Metody i techniki kształcenia :

Metoda problemowa (ang. Problem Based Learning), Wykład, Dyskusja, Praca grupowa, Studium przypadku (ang. case study)

Rodzaj zajęć Metody zaliczenia Warunki zaliczenia przedmiotu
Wykład Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Egzamin, Odpowiedź ustna aktywna obecność na zajęciach
Ćwiczenia audytoryjne Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Prezentacja aktywna obecność,

Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu

Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest uzyskanie oceny przynajmniej dst z ćwiczeń audytoryjnych o

Sposób obliczania oceny końcowej

Ocena końcowa (OK) obliczana jest jako średnia ważona ocen z egzaminu (E) i z ćwiczeń audytoryjnych ( C) zgodnie ze wzorem: OK = 0,6 < E > + 0,4 < C >, gdzie < E > jest średnią arytmetyczną ocen uzyskanych na egzaminie w kolejnych terminach, < C > jest średnią arytmetyczną ocen uzyskanych z ćwiczeń w kolejnych terminach. 

Jednocześnie zastrzega się, że nieusprawiedliwiona nieobecność na ustalonym terminie egzaminu skutkuje przypisaniem ocenie z tego terminu egzaminu wartości liczbowej 2.0 celem wyznaczenia średniej arytmetycznej oceny z egzaminu.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach

Indywidualne spotkanie mające na celu uzupełnienie zaległości powstałych w wyniku nieobecności w formie i zakresie ustalonym z osoba prowadzącą zajęcia.

Wymagania wstępne i dodatkowe

podstawowa wiedza socjologiczna

Zasady udziału w poszczególnych zajęciach, ze wskazaniem, czy obecność studenta na zajęciach jest obowiązkowa

Wykład: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci powinni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Ćwiczenia audytoryjne: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym przez prowadzącego.

Literatura

Obowiązkowa
  1. Dahrendorf , Ralf. 2005. O pojęciu szans życiowych, w: Piotr Sztompka, Marian Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Kraków: Znak, s. 427- 437
  2. J. Chałasński, 1997, Przeszłość i przyszłość inteligencji polskiej. Książka i Wiedza. roz. Inteligenckie getto str. 52-98
  3. I. Wagner, Becoming Transnational Professional, 2011, roz. Cy aby zostać naukowcem trzeba być prymusem i olimpijczykiem? Droga przedstawicieli polskich elit do nauki str 56-87
  4. Fraser, Nancy. 2006. Od redystrybucji do uznania różnicy? Dylematy sprawiedliwości w erze „posocjalistycznej”, w: Anna Jasińska Kania i inni (red.), WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE , Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s.1135-1144
  5. Gorlach , Krzysztof . 2001. Świat na progu domu. Rodzinne gospodarstwa rolne w Polsce w obliczu globalizacji, Kraków: Wydawnictwo UJ.
  6. Jałowiecki, Bohdan. 2006. Przemiany miast i zbiorowości miejskich w: J. Wasilewski (red) WSPÓŁCZESNE SPOŁECZEŃSTWO POLSKIE – DYNAMIKA ZMIAN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  7. Pakulski, Jan, Jacek Wasilewski. 2006. Cyrkulacja elit politycznych: od lisów do lwów, w: „Studia Socjologiczne” nr 2.
  8. Porta, Della, M. Diani. 2009. RUCHY SPOŁECZNE, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  9. Sadowski, I. 2002. Egalitarne nostalgie: czy stosunek do nierówności dzieli Polaków?, w: „Studia Socjologiczne” nr 2, s.23-52.
  10. Siemieńska, Renata. 2003. Polacy i Polki w życiu publicznym - podobni czy różni od mieszkańców Unii Europejskiej, w: AKTORZY ŻYCIA PUBLICZNEGO. PŁEĆ JAKO CZYNNIK RÓŻNICUJĄCY, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 216-235.
  11. Szlendak, Tomasz, Arkadiusz Karwacki. 2010. Koncepcja poziomicy – cudowne lekarstwo czy utopijna terapia?, w: Studia Socjologiczne nr 1, s. 35-67.
  12. M. Fidelis, 2010, Kobiety, komunizm i industrializacja. WAB roz. 4 Nowe kobiety do nowych zawodów (str. 147-189) i Epilog. Od komunizmu do transformacji str. 261-278
  13. Z. Rokita, 2020, Kajś, Czarne, Wołowiec
  14. K. Kusz, 2019, Poniemieckie, Czarne, Wołowiec roz 1 Domy str 23-80 oraz roz 2. Szaber 81-100
  15. K. Pobłocki, 2021, Chamstwo. Wyd Czarne. roz. 7 Ojczyzna-pańszczyzna str 159-177

Badania i publikacje

Publikacje
  1. Publikacje prowadzących kurs dostępne pod adresem:
  2. http://bpp.agh.edu.pl/autor/szmeja-maria-06602
  3. http://bpp.agh.edu.pl/autor/stojkow-maria-05057