Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
en
Philosophy of culture
Course description sheet

Basic information

Field of study
Cultural Studies
Major
Visual Communication and Graphic Design
Organisational unit
Faculty of Humanities
Study level
Second-cycle studies
Form of study
Full-time studies
Profile
General academic
Didactic cycle
2026/2027
Course code
HKLTKWS.II2.04502.26
Lecture languages
Polish
Mandatoriness
Obligatory
Block
Major Modules
Course related to scientific research
Yes
Course coordinator
Jakub Gomułka
Lecturer
Jakub Gomułka, Fryderyk Kwiatkowski, Paweł Zaborowski
Period
Semester 2
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures: 30
Auditorium classes: 30
Number of ECTS credits
5

Course's learning outcomes

Code Outcomes in terms of Learning outcomes prescribed to a field of study Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1 Na poziomie zaawansowanym posiada aktualną i wszechstronną wiedzę o filozofii kultury tj. zna koncepcje kultury i społeczeństwa, interpretacje opozycji natura-kultura, wizje człowieka jako istoty kulturowej, filozoficzne próby refleksji nad problemami kultury współczesnej i ich rolę tej refleksji w kształtowaniu się kultury. Potrafi wskazać na najważniejsze i najnowsze osiągnięcia filozofii kultury. KLT2A_W01, KLT2A_W03, KLT2A_W06, KLT2A_W11 Test, Examination, Report
Skills – Student can:
U1 Analizuje złożone teksty z filozofii kultury, identyfikuje ich paradygmaty. Rekonstruuje i konstruuje różnego rodzaju argumentacje w tekstach z zakresu filozofii kultury, odwołując się do złożonych przesłanek normatywnych danego stanowiska lub do założeń światopoglądowych bądź do tradycji kulturowych. KLT2A_U10 Participation in a discussion, Test, Examination, Report
U2 Umie prowadzić zaawansowaną analizę tekstów filozoficznych, formułuje i uzasania wnioski z tej analizy, poprawnie używa terminologii filozofii kultury, w tym hermeneutyki, postrukturalizmu i postmodernizmu. KLT2A_U03, KLT2A_U05, KLT2A_U08, KLT2A_U09 Participation in a discussion, Report
Social competences – Student is ready to:
K1 W sposób pogłębiony interpretuje idee filozofii kultury i potrafi nad nimi prowadzić wieloaspektową dyskusję. KLT2A_K03 Participation in a discussion, Report

Student workload

Activity form Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures 30
Auditorium classes 30
Preparation for classes 28
Realization of independently performed tasks 19
Examination or final test/colloquium 2
Contact hours 5
Preparation of project, presentation, essay, report 14
Student workload
Hours
128
Workload involving teacher
Hours
60

* hour means 45 minutes

Program content

No. Program content Course's learning outcomes Activities
1. Filozofia kultury: Celem kursu jest przegląd filozoficznych koncepcji kultury oraz głównych problemów z nią związanych (m.in. człowiek jako istota kulturowa, mechanizmy rozwoju kultury, filozoficzna analiza rzeczywistości ponowoczesnej, problem religii i ideologii we współczesnym świecie). Ramy czasowe omawianych koncepcji są bardzo szerokie (od starożytności do współczesności) i obejmują wszystkie ważniejsze nurty refleksji nad kulturą w filozofii zachodniej, jednak na niektóre okresy i nurty został położony nacisk. Ze względu na szczególną wagę dla filozofii kultury została wyróżniona nowożytna tradycja niemiecka, filozofia przełomu antypozytywistycznego oraz najważniejsze prądy filozofii. Dużo uwagi poświęcone jest filozoficznej analizie kultury ponowoczesnej.
1. Problem kultury w filozofii starożytnej. Grecka paideia: „Państwo” Platona i „Polityka” Arystotelesa. Spór Platona z sofistami.
2. Średniowieczny teocentryzm kulturowy: człowiek, państwo i prawo boskie w koncepcjach Augustyna i Tomasza z Akwinu.
3. Renesans: humanizm, ruch naukowy, filozofia polityczna, utopie (E. Machiavelli, T. More).
4. Oświecenie: problem opozycji natura-kultura (J.J. Rousseau, T. Hobbes), transgresja natury (D.A. Sade, I. Kant).
5. Kształtowanie się filozoficznej wizji kultury laickiej i świeckiego państwa (F. Rabelais, M. Montaigne, libertynizm, P. Bayle, Wolter)
6. Filozofia dziejów a kultura (Herder, Hegel)i.
7. Dziewiętnastowieczna filozofia podejrzeń, pojęcie alienacji religijnej i społecznej(od Hegla, poprzez Feuerbacha do Marksa i Freuda)
8.Problem kultury w filozofii F. Nietzsche’go
9. Filozofia kultury E. Cassirera, G. Simmela i O. Spenglera.
10. Psychoanalityczna analiza kultury – Z. Freud w interpretacji J. Lacana.
11. Wizja kultury w myśli poststrukturalistycznej i postmodernistycznej (J. Derrida, J-F. Lyotard, R. Rorty, J. Habermas).
12. Ideologia jako przedmiot zainteresowań filozofii kultury (L. Althusser, P. Sloterdijk, S. Žižek).
13. Filozofia postsekularna a kultura (J. Taubes, J. A. Badiou, G. Agamben, S. Žižek ).
14. Kultura w oczach filozofii feministycznej (B. Friedan, S. de Beauvoir, S. Agacinski, L. Irigaray, J. Butler) 		W1, U1, U2, K1 Lectures
2. Filozofia kultury: 1. Zajęcia organizacyjne i wprowadzające w tematykę filozofii kultury.
2. Koniec wartości (1) (Platon 2002, ze szczególnym uwzględnieniem części od XXXVII do końca tj. rozmowy Sokratesa z Kaliklesem).
3.Koniec wartości (2) (Nietzsche 2003 - fragment „Rozprawa pierwsza: <>, <>”), (Nietzsche 1999 - paragrafy 26-362).
4. Koniec religii (1) (Feuerbarch 1981 - fragmenty „Wykład trzeci”, „Wykład osiemnasty”, „Wykład trzydziesty”), (Marks 1949).
5. Koniec religii (2) (Dawkins 2008 - fragment „Korzenie religii”), (Dennet 2008 - rozdział „Wiara w wiarę”, paragraf 3 „Co można powiedzieć o świętych wartościach?” i 4 „Błogosław moją duszę: duchowość i samolubność” z rozdziału „Moralność a religia”).
6. Koniec religii – nowy humanizm (Sartre 1998).
7. Kultura po śmierci Boga (Kepel 2010)
8. Koniec człowieka (Foucault 2005).
9. Koniec podmiotu (Žižek 2001 - fragment „Fetyszyzm jako źródło cierpień”).
10. Koniec historii (Fukuyama 2005).
11. Koniec wiedzy (Lyotard 1997 - rozdz. 9 „Opowieści legitymizujące wiedzę”, rozdz. 10. „Delegitymizacja”, rozdz. 14 „Uprawomocnienie przez paralogię”).
12. Koniec rzeczywistości (Baudrillard 2005).
13. Powrót religii (Badiou 2007).
14. Kolokwium zaliczeniowe. 		W1, U1, U2, K1 Auditorium classes

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Discussion, Lectures

Activities Methods of verification Credit conditions
Lectures Participation in a discussion, Examination
Audit. classes Participation in a discussion, Test, Report

Method of determining the final grade

Ocena końcowa to średnia z oceny z egzaminu i oceny z ćwiczeń audytoryjnych.

Prerequisites and additional requirements

Na każde ćwiczenia audytoryjne studenci przygotowują konspekt - rodzaj analitycznego sprawozdania z lektruy podanej literatury obowiązkowej, wyłuszczeniem kluczowych terminów i tez pracy, tropów interpretacyjnych, związków z tradycją intelektualną i paradygmatem, w których osadzona jest analizowana pozycja, wątków polemicznych, roli omawianej pozycji w kształtowaniu się prądu umysłowego danej epoki. Na ocenę z ćwiczeń składają się oceny z 11 takich konspektów, ocena z udziału w dyskusjach i ocena z kolokwium zaliczeniowego.
O ocenie z wykładu decyduje egzamin ustny.

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory
  1. *Literatura obowiązkowa:*
  2. Badiou, A. 2007. Święty Paweł. Ustanowienie uniwersalizmu. Kraków: Kongregacja Ha!art.
  3. Baudrillard, J. 2006. W cieniu milczącej większości, albo kres sfery społecznej . Warszawa: Sic!.
  4. Dawkins, R. Bóg urojony. Warszawa: Wydawnictwo CiS, s. 225-286.
  5. Dennet, D. 2008. Odczarowanie. Religia jako zjawisko naturalne. Warszawa: PIW, s. 240-289, s. 338-354.
  6. Feuerbarch, L. 1981. Wykłady o istocie religii. Warszawa: PWN, s. 25-33, s. 180-190, s. 308-318.
  7. Foucault, M. 2005. Słowa i rzeczy: archeologia nauk humanistycznych. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.
  8. Fukuyama, F. 2005. Koniec człowieka: konsekwencje rewolucji biotechnologicznej. Kraków: Znak.
  9. Fukuyama, F. 2017, Koniec historii i ostatni człowiek, Kraków: Znak.
  10. Lyotard, J. F. 1997. Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy. Warszawa: Fundacja „Aletheia”, s. 97-119, s. 163-178.
  11. Kepel, Gilles, 2010, Zemsta Boga. Religijna rekonkwista świata, Warszawa: Krytyka Polityczna.
  12. Marks, Karol. 1949. Przyczynek do krytyki heglowskiej filozofii prawa. Wstęp. W: Karl Marks. Wybrane Pisma Filozoficzne. Warszawa: KiW.
  13. Nietzsche, F. 1999. Antychrześcijanin. Kraków: Nomos, s. 60-72.
  14. Nietzsche, F. 2003. Z genealogii moralności. Kraków: Zielona Sowa, s. 13-38.
  15. Platon. 2002. Gorgiasz. Kęty: Antyk.
  16. Sartre, Jean Paul. 1998. Egzystencjalizm jest humanizmem. Warszawa: Wydawnictwo Literackie MUZA.
  17. Žižek, S. 2001. Przekleństwo fantazji. Wrocław: Wydawnictwo UWr, s. 144-184.
  18. *Polecane podręczniki:*
  19. Baran, B. Postmodernizm, Kraków 1992.
  20. Barker, C. 2005. Studia kulturowe. Teoria I praktyka. Kraków.
  21. Copleston, F. 1997. Historia filozofii, t. 3-9. Warszawa.
  22. Coreth, E., P. Ehlen, G. Haeffner, F. Ricken. 2005. Filozofia XX wieku. Kęty.
  23. Gadacz, T. 2009. Historia filozofii XX wieku, t. 1-2. Kraków.
  24. Habermas, J. 2000. Filozoficzny dyskurs ponowoczesności. Kraków.
  25. Konersmann, R. 2009. Filozofia kultury. Wprowadzenie. Warszawa.
  26. Reale, G. 1994. Historia filozofii starożytnej, t. 1-3. Lublin.
  27. Rosińska, J., Z. Michalik (red.). 2007. Co to jest filozofia kultury? Warszawa.
  28. Sareło, Z. 1998. Postmodernizm w pigułce. Poznań.
  29. Simmel, G. 2007. Filozofia kultury. Eseje. Kraków.

Scientific research and publications

Publications
  1. Przykładowe publikacje związane z tematem zajęć:
  2. Jowita Guja, Soteriologia ateizmu jako nowa antropologia, Libron, Kraków, 2018.
  3. Jowita Guja, Salutary Meanings of Sublimation. Selected Soteriological Threads of Alienation
  4. Criticism of Religion, w: Studia Humana – De Gruyter, the Issue 23, 2017, s. 44-59.
  5. Jowita Guja, Idea alienacji religijnej – źródła i konteksty współczesne, 2017, Studia z Historii
  6. Filozofii, (2017) Vol.8, s. 113-130.
  7. Jowita Guja, From utopia to dystopia – a vision of human nature in Renaissance political utopias
  8. and classical science-fiction dystopias, 2016, Res Politicae, (2016) t. VIII, s. 207-221.
  9. Jowita Guja, Filozofia rosyjska w drodze do socjalistycznej utopii – przykład myśli Wissariona
  10. Jowita Guja, 2013, Faith And Alienation In A Thought Of Slavoj Zizek ,The Sociological Review, Volume IV, 1-2/2013, s. 7-20
  11. Jowita Guja (red.)Mistrzowie podejrzeń : afirmacja, negacja czy przezwyciężenie? , 2015, Libron,
  12. Kraków, s. 281.
  13. Jowita Guja (red.)Ateizm w kulturze Zachodu i Wschodu, Kraków 2012, Wydawnictwo Libron, s. 278.
  14. Jowita Guja, Jakub Gomułka (red.), 2011, Anglosaska filozofia religii wobec problemów współczesności, Kraków Wydawnictwo Libron , s. 164.