Types of Social Diversity - AGH University of Krakow Syllabus

Types of Social Diversity

Course description sheet

Basic information

Field of study: Sociology
Major: E-Economy
Organisational unit: Faculty of Humanities
Study level: Second-cycle studies
Form of study: Full-time studies
Profile: General academic

Didactic cycle: 2026/2027
Course code: HSOCEGS.II1.05055.26
Lecture languages: Polish
Mandatoriness: Obligatory
Block: Major Modules
Course related to scientific research: Yes

Course coordinator

Maria Stojkow

Lecturer

Maria Stojkow

Period

Semester 1

Method of verification of the learning outcomes

Exam

Activities and hours

Lectures: 30
Auditorium classes: 30

Number of ECTS credits

Goals

C1	celem kursu jest poszerzenie dotychczasowej wiedzy studentów z zakresu dużych struktur społecznych
C2	Uczestnicy kursu poznają mechanizmy różnicowania społecznego istotne na poziomie makrospolecznym

Course's learning outcomes

Code	Outcomes in terms of	Learning outcomes prescribed to a field of study	Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1	Zna klasyczne (markisistowskie, neomarksistowskie, weberowskie, neoweberowskie) ujęcia struktury społecznej oraz nowoczesne koncepcje strukturacji. Zna różne wymiary struktury społecznej (wymiar interesów, interakcji, idealny, normatywny) i ich wpływ na sytuację jednostki.	SOC2A_W03	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination
W2	Zna specjalistyczną terminologię socjologiczną z zakresu makrocjologii, zróżnicowań społecznych, ruchliwości społecznej.	SOC2A_W01	Test, Examination
W3	Zna i potrafi wyjaśnić przemiany struktury społecznej, zmiany związane z ruchliwością społeczną i zróżnicowaniem społecznym we współczesnej Polsce.	SOC2A_W06	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Presentation
Skills – Student can:
U1	Potrafi właściwie dobrać i zastosować teorie, koncepcje i pojęcia do analizy struktury społecznej, instytucji i procesów społecznych, umie również dokonać krytycznej analizy zachodzących procesów i ich związków ze strukturą i instytucjami społecznymi.	SOC2A_U03	Participation in a discussion
U2	Przygotowuje zaawansowane prezentacje dotyczace przemian struktury społecznej we współczesnym społeczeństwie polskim. Dobiera odpowiednie strategie argumentacyjne i formułuje odpowiedzi na krytykę tych argumentów.	SOC2A_U11	Presentation
U3	Wypowiada się w języku polskim w oparciu o dotyczące zróżnicowania społecznego materiały źródłowe i dane zastane.	SOC2A_U10	Oral answer
U4	Poprawnie stosuje poznaną terminologię z zakresu socjologii, związaną ze zróżnicowaniem społecznym, wielkimi strukturami społecznymi i władzą.	SOC2A_U01	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Examination, Presentation, Oral answer
U5	Ma świadomość różnorodności wielkich struktur społecznych na świecie, zna zakres posiadanej wiedzy dotyczącej, zróżnicowania społecznego, struktur społecznych, instytucji. Rozumie potrzebę poszerzania wiedzy ogólnej o zróżnicowaniu społecznym na świecie.	SOC2A_U13	Activity during classes
Social competences – Student is ready to:
K1	Jest przygotowany do otwartego uczestnictwa w dyskusji, wyrażania i przyjmowania uwag krytycznych. Zna sposoby wyszukiwania informacji, potrafi świadomie korzystać z informacji czerpanych z nowych mediów.	SOC2A_K03	Activity during classes, Participation in a discussion
K2	Ma świadomość znaczenia analizy dotyczącej zróżnicowania społecznego dla rozumienia wspólczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych.	SOC2A_K04	Activity during classes, Presentation

Student workload

Activity form	Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures	30
Auditorium classes	30
Preparation for classes	30
Realization of independently performed tasks	20
Examination or final test/colloquium	2
Contact hours	5
Preparation of project, presentation, essay, report	30

Student workload	Hours 147
Workload involving teacher	Hours 60

* hour means 45 minutes

Program content

No.	Program content	Course's learning outcomes	Activities
1.	1. Mechanizmy różnicowania i wytwarzania nierówności społecznych Wright E.O., 2006, Klasy się liczą, w: A. Jasińska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Scholar, Warszawa, s. 813–833. Davis K., Moore W.E., 2005, O niektórych zasadach uwarstwienia, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Znak, Kraków, s. 437–445. 2. Klasy, status i kapitały we współczesnej Polsce Domański H., Przybysz D., Wyrzykowska K.M., Zawadzka K., 2021, Dystynkcje muzyczne. Stratyfikacja społeczna i gusty muzyczne Polaków, Scholar, Warszawa. Domański H., 2024, „Symboliczne dystanse klasowe w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 2, s. 87–107. DOI: 10.24425/sts.2024.151012. Domański H., Przybysz D., Wyrzykowska K.M., Zawadzka K., 2023, „Seriale telewizyjne a dystanse klasowe w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 1(248). Domański H., Wyrzykowska K.M., 2025, „Dla kogo Thermomix, a dla kogo Bentley? Symboliczne i «obiektywne» dystanse klasowe w Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 21(1), DOI: 10.18778/1733-8069.21.1.02. 3. Czy klasy umarły? Indywidualizacja i nowe podziały Beck U., 2002, Społeczeństwo ryzyka, Scholar, Warszawa, s. 109–150. Domański H., 2025, „Obiektywne i symboliczne dystanse klasowe w Polsce”, Kultura i Społeczeństwo, 69(4), 113–131. 4. Ubóstwo, deprywacja i nierówności ekonomiczne GUS, 2025, Ubóstwo w Polsce w latach 2023 i 2024, Warszawa. GUS, 2025, Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2024 r., Warszawa. 5. Ruchliwość społeczna, nierówność szans i reprodukcja Butrym M., Kawczyńska-Butrym Z., 2022, Mobilność społeczna. Rodzaje, przyczyny, uwarunkowania i konsekwencje ruchliwości pionowej i poziomej, UMCS, Lublin. Domański H., 2010, „Nowe ogniwa nierówności edukacyjnych w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 1, s. 7–33. Domański H., Przybysz D., Wyrzykowska K.M., Zawadzka K., 2022, „Praktyki wychowawcze a transmisja wzorów kulturowych w rodzinie”, Kultura i Społeczeństwo, nr 1. 6. Elity, władza i koncentracja zasobów Wasilewski J., 2020, „Demokratyczny elityzm: geneza i podstawy paradygmatu”, Studia Socjologiczne, nr 3, s. 5–30. DOI: 10.24425/sts.2020.132468. Nowicka-Franczak M., 2022, „Polska debata publiczna w dobie polaryzacji. Świadomość dyskursowa elit symbolicznych”, Studia Socjologiczne, nr 4, s. 99–128. Zarycki T., 2008, Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i w Rosji, WUW, Warszawa. 7. Płeć jako oś zróżnicowania społecznego Leszczyńska K., Urbańska S., Zielińska K., 2020, Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych, Scholar, Warszawa. Magda I., Rozszczypała A., 2025, Luka płacowa — o ile więcej mężczyźni zarabiają od kobiet?, IBS Policy Paper 01/2025, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa GUS, 2025, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025 — część dotycząca równości płci. Aktualne dane pokazują m.in. różnice zatrudnienia i wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. 8. Nierówności cyfrowe, algorytmiczne i AI Fundacja Orange, Fundacja Stocznia, 2021, Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje. GUS, 2025, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025 — część dotycząca kompetencji cyfrowych. NASK–ILO, 2025, Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy. 9. Niepełnosprawność, ableizm i dostępność Żuchowska-Skiba D., 2018, „Integracja, emancypacja czy afirmacja? Tożsamości osób z niepełnosprawnościami we współczesnej Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 14(3), s. 12–28. Niedbalski J., Racław M., Żuchowska-Skiba D., 2023, „Niepełnosprawność i osoby z niepełnosprawnościami w zmieniającej się i niepewnej rzeczywistości”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 19(3), s. 6–13. DOI: 10.18778/1733-8069.19.3.01. Albin K., 2023, „Proces stawania się aktywistką – przemiany tożsamości w autobiograficznych narracjach kobiet z niepełnosprawnością w Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 19(3), s. 158–177. DOI: 10.18778/1733-8069.19.3.09. 10. Nierówności przestrzenne: metropolie, miasta, wieś i peryferie Halamska M., 2020, Wieś polska 1918–2018. W poszukiwaniu źródeł teraźniejszości, IRWiR PAN/Scholar, Warszawa. Orchowska J., 2022, Białe plamy. Mieszkańcy Warszawy o usługach publicznych, Scholar, Warszawa. Orchowska J., 2022, „W ogóle autobusu nie widać. Życie na obszarach wykluczenia transportowego”, Studia Regionalne i Lokalne, nr 2(88), s. 108–121. 11. Migracje, etniczność 12. Intersekcjonalność Crenshaw K., 1989, „Demarginalizing the Intersection of Race and Sex”. McCall L., 2005, „The Complexity of Intersectionality”. 13. Nowe nierówności XXI wieku GUS, 2025, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025. GUS, 2025, Ubóstwo w Polsce w latach 2023 i 2024. NASK–ILO, 2025, Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy.	W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2	Auditorium classes
2.	1. Skąd biorą się nierówności? Mechanizmy różnicowania społecznego 2. Klasa, status i kapitały – czy klasa społeczna nadal ma znaczenie? 3. Majątek, dochód i koncentracja zasobów – nowe oblicza nierówności ekonomicznych 4. Ruchliwość społeczna i nierówność szans – kto może awansować? 5. Edukacja i reprodukcja nierówności 6. Praca, prekaryzacja i nowe podziały rynku pracy 7. Płeć, rodzina i nierówności 8. Migracja, etniczność, 9. Niepełnosprawność, ableizm i dostępność 10. Przestrzeń jako źródło nierówności – metropolie, wieś, peryferie i mieszkalnictwo 11. Nierówności cyfrowe, platformy, algorytmy i AI 12. Intersekcjonalność – jak nierówności nakładają się na siebie 13. Nowe nierówności XXI wieku – zdrowie, klimat, pokolenia i przyszłość stratyfikac	W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2	Lectures

No.

Program content

Course's learning outcomes

Activities

1. Mechanizmy różnicowania i wytwarzania nierówności społecznych

Wright E.O., 2006, Klasy się liczą, w: A. Jasińska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Scholar, Warszawa, s. 813–833.
Davis K., Moore W.E., 2005, O niektórych zasadach uwarstwienia, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Znak, Kraków, s. 437–445.

2. Klasy, status i kapitały we współczesnej Polsce

Domański H., Przybysz D., Wyrzykowska K.M., Zawadzka K., 2021, Dystynkcje muzyczne. Stratyfikacja społeczna i gusty muzyczne Polaków, Scholar, Warszawa.
Domański H., 2024, „Symboliczne dystanse klasowe w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 2, s. 87–107. DOI: 10.24425/sts.2024.151012.
Domański H., Przybysz D., Wyrzykowska K.M., Zawadzka K., 2023, „Seriale telewizyjne a dystanse klasowe w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 1(248).
Domański H., Wyrzykowska K.M., 2025, „Dla kogo Thermomix, a dla kogo Bentley? Symboliczne i «obiektywne» dystanse klasowe w Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 21(1), DOI: 10.18778/1733-8069.21.1.02.

3. Czy klasy umarły? Indywidualizacja i nowe podziały

Beck U., 2002, Społeczeństwo ryzyka, Scholar, Warszawa, s. 109–150.
Domański H., 2025, „Obiektywne i symboliczne dystanse klasowe w Polsce”, Kultura i Społeczeństwo, 69(4), 113–131.

4. Ubóstwo, deprywacja i nierówności ekonomiczne

GUS, 2025, Ubóstwo w Polsce w latach 2023 i 2024, Warszawa.
GUS, 2025, Zasięg zagrożenia ubóstwem ekonomicznym w Polsce w 2024 r., Warszawa.

5. Ruchliwość społeczna, nierówność szans i reprodukcja

Butrym M., Kawczyńska-Butrym Z., 2022, Mobilność społeczna. Rodzaje, przyczyny, uwarunkowania i konsekwencje ruchliwości pionowej i poziomej, UMCS, Lublin.
Domański H., 2010, „Nowe ogniwa nierówności edukacyjnych w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 1, s. 7–33.
Domański H., Przybysz D., Wyrzykowska K.M., Zawadzka K., 2022, „Praktyki wychowawcze a transmisja wzorów kulturowych w rodzinie”, Kultura i Społeczeństwo, nr 1.

6. Elity, władza i koncentracja zasobów

Wasilewski J., 2020, „Demokratyczny elityzm: geneza i podstawy paradygmatu”, Studia Socjologiczne, nr 3, s. 5–30. DOI: 10.24425/sts.2020.132468.
Nowicka-Franczak M., 2022, „Polska debata publiczna w dobie polaryzacji. Świadomość dyskursowa elit symbolicznych”, Studia Socjologiczne, nr 4, s. 99–128.
Zarycki T., 2008, Kapitał kulturowy. Inteligencja w Polsce i w Rosji, WUW, Warszawa.

7. Płeć jako oś zróżnicowania społecznego

Leszczyńska K., Urbańska S., Zielińska K., 2020, Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych, Scholar, Warszawa.
Magda I., Rozszczypała A., 2025, Luka płacowa — o ile więcej mężczyźni zarabiają od kobiet?, IBS Policy Paper 01/2025, Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa
GUS, 2025, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025 — część dotycząca równości płci. Aktualne dane pokazują m.in. różnice zatrudnienia i wynagrodzeń kobiet i mężczyzn.

8. Nierówności cyfrowe, algorytmiczne i AI

Fundacja Orange, Fundacja Stocznia, 2021, Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje.
GUS, 2025, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025 — część dotycząca kompetencji cyfrowych.
NASK–ILO, 2025, Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy.

9. Niepełnosprawność, ableizm i dostępność

Żuchowska-Skiba D., 2018, „Integracja, emancypacja czy afirmacja? Tożsamości osób z niepełnosprawnościami we współczesnej Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 14(3), s. 12–28.
Niedbalski J., Racław M., Żuchowska-Skiba D., 2023, „Niepełnosprawność i osoby z niepełnosprawnościami w zmieniającej się i niepewnej rzeczywistości”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 19(3), s. 6–13. DOI: 10.18778/1733-8069.19.3.01.
Albin K., 2023, „Proces stawania się aktywistką – przemiany tożsamości w autobiograficznych narracjach kobiet z niepełnosprawnością w Polsce”, Przegląd Socjologii Jakościowej, 19(3), s. 158–177. DOI: 10.18778/1733-8069.19.3.09.

10. Nierówności przestrzenne: metropolie, miasta, wieś i peryferie

Halamska M., 2020, Wieś polska 1918–2018. W poszukiwaniu źródeł teraźniejszości, IRWiR PAN/Scholar, Warszawa.
Orchowska J., 2022, Białe plamy. Mieszkańcy Warszawy o usługach publicznych, Scholar, Warszawa.
Orchowska J., 2022, „W ogóle autobusu nie widać. Życie na obszarach wykluczenia transportowego”, Studia Regionalne i Lokalne, nr 2(88), s. 108–121.

11. Migracje, etniczność

12. Intersekcjonalność

Crenshaw K., 1989, „Demarginalizing the Intersection of Race and Sex”.
McCall L., 2005, „The Complexity of Intersectionality”.

13. Nowe nierówności XXI wieku

GUS, 2025, Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025.
GUS, 2025, Ubóstwo w Polsce w latach 2023 i 2024.
NASK–ILO, 2025, Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy.

Auditorium classes

1. Skąd biorą się nierówności? Mechanizmy różnicowania społecznego

2. Klasa, status i kapitały – czy klasa społeczna nadal ma znaczenie?

3. Majątek, dochód i koncentracja zasobów – nowe oblicza nierówności ekonomicznych

4. Ruchliwość społeczna i nierówność szans – kto może awansować?

5. Edukacja i reprodukcja nierówności

6. Praca, prekaryzacja i nowe podziały rynku pracy

7. Płeć, rodzina i nierówności

8. Migracja, etniczność,

9. Niepełnosprawność, ableizm i dostępność

10. Przestrzeń jako źródło nierówności – metropolie, wieś, peryferie i mieszkalnictwo

11. Nierówności cyfrowe, platformy, algorytmy i AI

12. Intersekcjonalność – jak nierówności nakładają się na siebie

13. Nowe nierówności XXI wieku – zdrowie, klimat, pokolenia i przyszłość stratyfikac

Lectures

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Lectures, Discussion, Case study, Group work, Problem Based Learning, Oxford debate, Peer learning, Work with source text, Team Based Learning, Lecture

Activities	Methods of verification	Credit conditions
Lectures	Activity during classes, Participation in a discussion, Examination, Oral answer	aktywna obecność na zajęciach
Audit. classes	Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Presentation	aktywna obecność,

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory

Wright E.O., 2006, Klasy się liczą, w: A. Jasińska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Scholar, Warszawa, s. 813–833.
Davis K., Moore W.E., 2005, O niektórych zasadach uwarstwienia, w: P. Sztompka, M. Kucia (red.), Socjologia. Lektury, Znak, Kraków, s. 437–445.
Domański H., 2024, „Symboliczne dystanse klasowe w Polsce”, Studia Socjologiczne, nr 2, s. 87–107
Beck U., 2002, Społeczeństwo ryzyka, Scholar, Warszawa, s. 109–150.
Butrym M., Kawczyńska-Butrym Z., 2022, Mobilność społeczna. Rodzaje, przyczyny, uwarunkowania i konsekwencje ruchliwości pionowej i poziomej, UMCS, Lublin

Scientific research and publications

Publications

Publikacje prowadzących kurs dostępne pod adresem:
http://bpp.agh.edu.pl/autor/szmeja-maria-06602
http://bpp.agh.edu.pl/autor/stojkow-maria-05057