Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
pl
Nowa humanistyka
Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów
Kulturoznawstwo
Specjalność
Nowe technologie w projektowaniu kultury
Jednostka organizacyjna
Wydział Humanistyczny
Poziom kształcenia
Studia magisterskie II stopnia
Forma studiów
Stacjonarne
Profil studiów
Ogólnoakademicki
Cykl dydaktyczny
2025/2026
Kod przedmiotu
HKLTTIS.II1.17937.25
Języki wykładowe
polski
Obligatoryjność
Obowiązkowy
Blok zajęciowy
Przedmioty specjalnościowe
Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi
Tak
Koordynator przedmiotu
Katarzyna Skowronek
Prowadzący zajęcia
Katarzyna Skowronek, Albert Leśniak
Okres
Semestr 1
Forma zaliczenia
Egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
Wykład: 14
Ćwiczenia audytoryjne: 14
Ćwiczenia laboratoryjne: 14
Liczba punktów ECTS
4

Cele kształcenia dla przedmiotu

C1 1. zapoznanie studentów i studentki z podstawowymi nurtami, zwrotami i kierunkami badawczymi w obrębie tzw. nowej humanistyki.
C2 2. przekazanie wiedzy z zakresu m.in.: humanistyki cyfrowej, humanistyki zaangażowanej, humanistyki kognitywnej, humanistyki artystycznej i posthumanistyki/transhumanistyki.
C3 3. uświadomienie studentom problemów współczesnej humanistyki w zmieniającym się klimatycznie, demograficznie, kulturowo, technologicznie etc. świecie

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod Efekty w zakresie Kierunkowe efekty uczenia się Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1 nowe paradygmaty i trendy badawcze we współczesnej humanistyce KLT2A_W01, KLT2A_W02, KLT2A_W05, KLT2A_W07 Kolokwium, Egzamin
W2 najważniejsze problemy współczesnej kultury, jej technologiczne, klimatyczne, geopolityczne uwarunkowaina KLT2A_W01, KLT2A_W06, KLT2A_W10 Kolokwium, Egzamin, Przygotowanie i przeprowadzenie badań
Umiejętności – Student potrafi:
U1 interpretować współczesne zjawiska kulturowe przy pomocy terminologii różnych nurtów funkcjonujących w ramach nowej humanistyki KLT2A_U03, KLT2A_U04, KLT2A_U05, KLT2A_U06 Kolokwium, Egzamin, Przygotowanie i przeprowadzenie badań
U2 samodzielnie formułować dłuższe wypowiedzi (ustne i pisemne) na tematy związane z nowymi zjawiskami w naukach humanistycznych KLT2A_U01, KLT2A_U03, KLT2A_U07, KLT2A_U08 Kolokwium, Egzamin
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1 dyskusji na temat istotnych problemów kulturowych w powiązaniu z nową humanistyką KLT2A_K01, KLT2A_K02, KLT2A_K03 Kolokwium, Egzamin
K2 aplikacji wiedzy humanistycznej w rozwiązywaniu problemów współczesnej kultury KLT2A_K04, KLT2A_K06, KLT2A_K07, KLT2A_K08 Kolokwium, Egzamin, Przygotowanie i przeprowadzenie badań

Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

1.  interdyscyplinarność i transdyscyplinarność badań humanistycznych - nowy ogląd zjawisk kulturowych, społecznych etc.; humanistyka wieloparadygmatyczna;

2. nowe instrumentarium badawcze (big data, sztuczna inteligencja,  oprogramowanie komputerowe), humanistyka cyfrowa;

3. zastosowanie nauk humanistycznych w praktyce, wykorzystanie odkryć i wniosków w celu rozwiązywania problemów społecznych i kulturowych (humanistyka zaangażowana);

4. związki humanistyki z naukami poznawczymi i psychologicznymi (humanistyka kognitywna);

5. posthumanistyka; holistyczne ujęcia człowieka; człowiek w środowisku kulturonatury.

 

Nakład pracy studenta

Rodzaje zajęć studenta Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane aktywności
Wykład 14
Ćwiczenia audytoryjne 14
Ćwiczenia laboratoryjne 14
Przygotowanie do zajęć 28
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 28
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2
Dodatkowe godziny kontaktowe 5
Przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 14
Łączny nakład pracy studenta
Liczba godzin
119
Liczba godzin kontaktowych
Liczba godzin
42

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp. Treści programowe Efekty uczenia się dla przedmiotu Formy prowadzenia zajęć
1.

Treści wykładów:


1-2. Czy jest nowa humanistyka? - genezy, napięcia, spory; wielowymiarowość i  wieloparadygmatyczność współczesnej humanistyki. Jak się rozwija humanistyka? Paradygmaty i zwroty. Humanistyka klasyczna a nowa humanistyka. Zwroty: etyczny, afektywny, performatywny, przestrzenny, somatyczny, topograficzny i inne. Nowa humanistyka jako pole zaangażowania, aktywizmu i wrażliwości.  Humanistyka w kryzysie. Kryzys nauki i kryzys humanistyki. Neoliberalizm w nauce i jego krytyka.

 W1, U2, K2 Wykład, Ćwiczenia audytoryjne
2.

3. Humanistyka cyfrowa i jej komponenty; nowe formy wiedzy. Big data a interpretacja. Cyfrowe archiwa, AI w naukach humanistycznych. Estetyki interfejsu. 

 W1, W2, U1, K2 Wykład, Ćwiczenia audytoryjne, Ćwiczenia laboratoryjne
3.

4. Nowa humanistyka jako praktyka (polityczna). Dekolonizacja wiedzy. Krytyka feministyczna. Głosy mniejszości. Humanistyka krytyczna, "ratownicza", zaangażowana. Humanistyka jako troska, humanistyka jako opór. Narracje przyszłości - nadzieja i strach. Humanistyka w działaniu - edukacja, sztuka, aktywizm. Nowa humanistyka a kryzys antropocenu. 

 W1, W2, U1, U2, K1, K2 Wykład, Ćwiczenia audytoryjne
4.

5. Humanistyka kognitywna; związki współczesnej humanistyki z naukami psychologicznymi i biologicznymi; humanistyka afektywna (afekt i cielesność zamiast słowa i tekstu); ciało - jako medium, środek poznania, obiekt polityczny etc.; afekty - jako kategorie analityczne; 

 W1, W2, U1, U2, K1, K2 Wykład, Ćwiczenia audytoryjne
5.

6-7. Posthumanistyka; związki humanistyki z naukami biologicznymi; humanistyka ekologiczna; krytyka antropocentryzmu ; człowiek - zwierzę - przedmiot - środowisko; filozofia ekologii

 W1, W2, U1, K1, K2 Wykład, Ćwiczenia audytoryjne

Informacje rozszerzone

Metody i techniki kształcenia :

Wykład, Mini wykład, Praca z materiałem źródłowym, Studium przypadku (ang. case study), Kształcenie zdalne, Dyskusja

Rodzaj zajęć Metody zaliczenia Warunki zaliczenia przedmiotu
Wykład Egzamin ocena pozytywna z egzaminu pisemnego
Ćwiczenia audytoryjne Kolokwium ocena pozytywna z pisemnego kolokwium
Ćwiczenia laboratoryjne Przygotowanie i przeprowadzenie badań ocena pozytywna dotycząca wykonanego przez każdego studenta badania w ramach metod komputerowych wykorzystywanych w humanistyce

Dodatkowy opis

brak

Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu

Student ma prawo do poprawy oceny z kolokwium (w wyznaczonym  II i III terminie przez prowadzącego zajęcia);

student ma prawo do poprawy pracy projektowej (w wyznaczonych przez prowadzącego te zajęcia terminach i na warunkach przez niego określonych)

student ma prawo do poprawy oceny z egzaminu pisemnego (w II i III terminie)

warunkiem przystąpienia do egzaminu pisemnego są pozytywne oceny z ćwiczeń i zajęć laboratoryjnych

 

Sposób obliczania oceny końcowej

Aby otrzymać pozytywną ocenę końcową, należy zdobyć trzy pozytywne oceny: z egzaminu, z ćwiczeń i z zajęć laboratoryjnych

Ocena końcowa jest wyliczana na podstawie poniższych wag:

OK = 0,5 OE + 0,25 OC + 0,25 OL

jeśli w pierwszym terminie z egzaminu jest ocena niedostateczna (negatywna) a w drugim ocena pozytywna , to obie wliczają się do oceny końcowej (jako średnia z tych dwóch ocen)

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach

student ma obowiązek odrobienia nieobecności na zasadach określonych przez prowadzącego ćwiczenia i zajęcia laboratoryjne (np. krótki esej dotyczący materiału dyskutowanego w czasie zajęć)

Wymagania wstępne i dodatkowe

brak

Zasady udziału w poszczególnych zajęciach, ze wskazaniem, czy obecność studenta na zajęciach jest obowiązkowa

1. Obecność na wykładach jest nieobowiązkowa.

2. Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa (możliwe są dwie nieobecności bez usprawiedliwienia w semestrze).

3. Obecność na zajęciach laboratoryjnych jest obowiązkowa (możliwe są dwie nieobecności bez usprawiedliwienia w semestrze).

 

Literatura

Obowiązkowa
  1. Bielik-Robson, A. (2017). Nowa humanistyka: w poszukiwaniu granic. Teksty Drugie, 1, 146–162.
  2. Czapliński, P., Nycz, R., Antonik, D., Bednarek, J., Dauksza, A., Misuna, J. (red.). (2017). Nowa humanistyka. Zajmowanie pozycji, negocjowanie autonomii. Warszawa: IBL PAN.
  3. Kłosiński, K. (2021). Humanistyka nowa. Teksty Drugie, 2, 139–152.
  4. Rosi Braidotti, Posthumanistyczna podmiotowość relacyjna i polityka afirmatywna, "Machina Myśli” 2018
Dodatkowa
  1. Markowski, M.P. (2013). Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki. Kraków: Universitas.
  2. Marzec, A. (2021). Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata. Warszawa: PWN
  3. Nycz, R. (2017a). Kultura jako czasownik. Sondowanie nowej humanistyki. Warszawa: IBL PAN
  4. Rutkowski, M. (2021). Co bada i czemu służy onomastyka? Kilka refleksji w kontekście nowej humanistyki. Prace Językoznawcze, 23(2), 31–41.
  5. Tabaszewska, J. (2022). Humanistyka służebna. Negocjowanie pola i budowanie autonomii w dobie kryzysu.Warszawa: IBL PAN.

Badania i publikacje

Publikacje
  1. 2013 – Nowa duchowość w kulturze popularnej. Studia tekstologiczne, Kraków: Libron (współautor Z. Pasek).
  2. Onomastyczna analiza dyskursu (współautor: Mariusz Rutkowski), 2020, Kraków: Wydawnictwa AGH.
  3. Socjologia krytyczna i lingwistyka krytyczna wobec nierówności płciowych w społeczeństwie informacyjnym (współautor: Katarzyna LESZCZYŃSKA), W: Wyobrażone, przeżyte i przedstawione : księga jubileuszowa dla Profesora Janusza Muchy / red. Łukasz Krzyżowski, Katarzyna Leszczyńska, Maria Szmeja. — Kraków : Zakład Wydawniczy »NOMOS«, 2019. S. 326–342.
  4. Wolność i wierność. O roli „zwrotów” w humanistyce i naukach społecznych (współautorka K. Leszczyńska), [w:] Performatywne wymiary kultury (współredaktorka K. Leszczyńska), Kraków, Libron, 2012, s. 9-25.
  5. The onomastic discourse analysis (współautor: Mariusz Rutkowski), Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF: Philologiae ; 2019, vol. 37 no. 1, s. 47–60.
  6. Kultura konsumpcji – kultura terapii. Studia językoznawcze, 2016, Kraków: Libron.
  7. Dyskurs a zwrot kulturowy (cultural turn) — [Discourse and the cultural turn] / Katarzyna SKOWRONEK // W: Lingwistyczne badania nad dyskursem : kompendium / red. Waldemar Czachur, Artur Rejter, Marta Wójcicka. — Kraków : UNIVERSITAS, 2024. — S. 33–47.