Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
pl
Historia kultury i cywilizacji
Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów
Kulturoznawstwo
Specjalność
-
Jednostka organizacyjna
Wydział Humanistyczny
Poziom kształcenia
Studia licencjackie I stopnia
Forma studiów
Stacjonarne
Profil studiów
Ogólnoakademicki
Cykl dydaktyczny
2025/2026
Kod przedmiotu
HKLTS.I1.04489.25
Języki wykładowe
polski
Obligatoryjność
Obowiązkowy
Blok zajęciowy
Przedmioty kierunkowe
Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi
Tak
Koordynator przedmiotu
Jacek Dębicki
Prowadzący zajęcia
Jacek Dębicki, Magdalena Parus-Jankowska
Okres
Semestr 1
Forma zaliczenia
Egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
Wykład: 30
Ćwiczenia audytoryjne: 30
Liczba punktów ECTS
5

Cele kształcenia dla przedmiotu

C1 Celem kształcenia jest opanowanie przez studentów procesów powstawania, rozwoju i upadku cywilizacji, a także zrozumienie relacji zachodzących między cywilizacją a kulturą.

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod Efekty w zakresie Kierunkowe efekty uczenia się Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1 Zna ogólnie specyfikę dziejów kultury i procesów kulturotwórczych. KLT1A_W11, KLT1A_W13 Egzamin, Prezentacja
W2 Zna wybrane historyczne koncepcje interpretujące dzieje relacji między cywilizacją a kulturą. KLT1A_W06 Egzamin, Prezentacja
W3 Zna najważniejsze cywilizacje, historyczne i współczesne. KLT1A_W01, KLT1A_W16 Egzamin
Umiejętności – Student potrafi:
U1 Potrafi uzasadnić przydatność lub brak przydatności najważniejszych historycznych koncepcji interpretujących relacje między cywilizacją a kulturą. KLT1A_U05 Egzamin
U2 Potrafi zastosować podstawowe pojęcia analizy historyczno-kulturowej do rozważań nad cywilizacjami i formacjami kulturowymi. KLT1A_U03, KLT1A_U05 Egzamin, Prezentacja
U3 Potrafi wyjaśnić specyfikę głównych cywilizacji historycznych i współczesnych, wykazać ich osiągnięcia, przyczyny upadku lub perspektywy rozwojowe współczesnych KLT1A_U03 Egzamin
U4 Potrafi uzasadnić znaczenie badań multidyscyplinarnych dla wyjaśniania procesów ogólnocywilizacyjnych i ogólnokulturowych. KLT1A_U02, KLT1A_U07 Egzamin, Prezentacja
U5 Potrafi prowadzić rozważania nad specyfiką dziejów kultury i procesów kulturotwórczych. KLT1A_U04, KLT1A_U05, KLT1A_U21 Aktywność na zajęciach, Egzamin, Prezentacja
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1 Ma świadomość znaczenia humanistyki dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych. KLT1A_K09 Aktywność na zajęciach
K2 W sposób pogłębiony interpretuje nowe idee i potrafi nad nimi prowadzić wieloaspektową dyskusję. KLT1A_K03 Aktywność na zajęciach

Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Celem kursu jest zapoznanie studentów z podstawowymi typami definicji cywilizacji i kultury oraz procesami wpływającymi na powstanie, rozwój i upadek cywilizacji. Ważna częścią wykładów będzie omówienie głównych cywilizacji historycznych.

Nakład pracy studenta

Rodzaje zajęć studenta Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane aktywności
Wykład 30
Ćwiczenia audytoryjne 30
Przygotowanie do zajęć 28
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 33
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2
Dodatkowe godziny kontaktowe 5
Łączny nakład pracy studenta
Liczba godzin
128
Liczba godzin kontaktowych
Liczba godzin
60

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp. Treści programowe Efekty uczenia się dla przedmiotu Formy prowadzenia zajęć
1.

Ćwiczenia:  Kulturę rozpatrywać będziemy jako zespół procesów długiego trwania. Zajęcia audytoryjne koncentrować się będą na historii kultury i cywilizacji europejskiej. Podejmowana tematyka zajęć:
1. Wprowadzenie do tematyki zajęć. Kultura jako zjawisko długiego trwania.
2. Czym jest Europa? Próba zdefiniowania kultury europejskiej.
3. Dziedzictwo antycznej Grecji.
4. Dziedzictwo starożytnego Rzymu.
5. Średniowieczna Europa i człowiek Średniowiecza.
6. Narodziny wiary w człowieka czyi epoka renesansu w Europie.
7. Barok w Europie i w Polsce.
8. Oświeceniowa wizja świata i człowieka.
9. Na przekór Oświeceniu czyli Romantyzm w Europie.
10. Przełom XIX i XX wieku – narodziny kultury masowej w Europie.
11. Polska kultura okresu dwudziestolecia międzywojennego.
12. XX wiek jako wiek totalitaryzmów – pamięć o II wojnie światowej i ofiarach komunizmu.
13. Okres powojenny w Europie – od Zimnej Wojny do lat 80. XX wieku.
14. Upadek komunizmu w Europie.
15. Zakończenie. Przyszłość Europy i kultury europejskiej.

 W1, W2, W3, U2, U3, U4, U5, K1, K2 Ćwiczenia audytoryjne
2.

Celem wykładu z "Historii kultury i cywilizacji" jest zapoznanie studentów z podstawowymi typami definicji cywilizacji i kultury, z procesami wpływającymi na powstanie, rozwój i upadek cywilizacji. Ważna częścią wykładów będzie omówienie głównych cywilizacji historycznych i istniejących współcześnie oraz ukazanie relacji między kulturą i cywilizacją. Tematyka wykładów przedstawia się następująco:
1.Podstawowe typy definicji cywilizacji i kultury:
a.definicje opisowo-wyliczające;
b.definicje historyczne;
c.definicje normatywne;
d.definicje psychologiczne;
e.definicje strukturalistyczne;
f.definicje genetyczne.
2.Wybrane interpretacje dotyczące powstania i rozwoju cywilizacji:
a. początki cywilizacji w ujęciu dyfuzjonistów;
b. unilinearny rozwój cywilizacji;
c. multilinearny rozwój cywilizacji;
d. interpretacje multiwariacyjne.
3. Pojęcie cywilizacji i kultury w polskiej myśli społecznej.
4. Wielkie cywilizacje i kultury świata:
a.wybrane cywilizacje historyczne:
- cywilizacja Egiptu;
- cywilizacje Mezopotamii;
- cywilizacja rzymska;
- cywilizacja grecka;
- cywilizacje Ameryki Środkowej i Południowej.
b. wybrane cywilizacje współczesne:
- cywilizacja chińska;
- cywilizacja indyjska;
- cywilizacje świata muzułmańskiego;
- cywilizacja zachodnioeuropejska;
- cywilizacja amerykańska.
5. Współczesne cywilizacje: perspektywy rozwoju, współpracy oraz pojawiające się zagrożenie.

 W1, W3, U1, U2, U3, U4, U5, K1, K2 Wykład

Informacje rozszerzone

Metody i techniki kształcenia :

Mini wykład, Dyskusja, Kształcenie zdalne, Studium przypadku (ang. case study)

Rodzaj zajęć Metody zaliczenia Warunki zaliczenia przedmiotu
Wykład Aktywność na zajęciach, Egzamin
Ćwiczenia audytoryjne Aktywność na zajęciach, Prezentacja Warunkiem zaliczenia jest aktywne uczestnictwo w zajęciach oraz przygotowanie i zaprezentowanie prezentacji.

Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu

Ćwiczenia: W uzgodnieniu z Prowadzącą zajęcia.

Sposób obliczania oceny końcowej

Ćwiczenia: Na ocenę końcową składa się: aktywność studenta podczas zajęć 30% oraz ocena  z prezentacji projektu 70%. Tematyka projektów/prezentacji zostanie przedstawiona przez Prowadzącą na pierwszych zajęciach.

Na ocenę końcową składają się następujące czynniki: uzyskana ocena z zaliczenia 20%oraz ocena z egzaminu 80%.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach

Ćwiczenia: W uzgodnieniu z Prowadzącą zajęcia.

Wymagania wstępne i dodatkowe

Student powinien posiadać wiedzę historyczną na poziomie rozszerzonej matury z historii oraz ogólną wiedzę z zakresu historii kultury, w tym zwłaszcza historii sztuki.

 

Zasady udziału w poszczególnych zajęciach, ze wskazaniem, czy obecność studenta na zajęciach jest obowiązkowa

Wykład: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. 

Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa. Dopuszczalne są dwie nieobecności.

Literatura

Obowiązkowa
  1. - F. Braudel, Gramatyka cywilizacji, Warszawa 2006;
  2. - F.Fernández-Armesto, Cywilizacje, Warszawa 2007;
  3. - Ch, Barker, Studia kulturowe. Teoria i praktyka, Kraków 2005;
  4. - J. Kowalski, A.i.M. Loba, J. Prokop, Dzieje kultury francuskiej, Warszawa 2007;
  5. - Cz. Karolak, W. Kunicki, H. Orłowski, Dzieje kultury niemieckiej, Warszawa 2006;
  6. - W. Lipoński, Dzieje kultury brytyjskiej, Warszawa 2006;
  7. - M. Gołębiowski, Dzieje kultury Stanów Zjednoczonych, Warszawa 2006;
  8. - M. Künstler, Dzieje kultury chińskiej, Warszawa 2007;
  9. - M. Dziekan, Dzieje kultury arabskiej, Warszawa 2008;
  10. - M. Gawrycki, Dzieje kultury latynoamerykańskiej, Warszawa 2009;
  11. - G. Rachet, Słownik cywilizacji egipskiej, Katowice 1994;
  12. - J.C.Fredouille, Słownik cywilizacji rzymskiej, Katowice 1996;
  13. - G, Rachet, Słownik cywilizacji greckiej, Katowice 1998.
  14. do ćwiczeń, fragmenty:
  15. - F. Braudel, Gramatyka cywilizacji, Warszawa 2006
  16. - H. Kaelble, Społeczna historia Europy. Od 1945 do współczesności, Warszawa 2010
  17. - W. Reinhard, Życie po europejsku. Od czasów najdawniejszych do współczesności, Warszawa 2009
  18. - J. Wolski, Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 1994
  19. - J. Le Goff, Kultura średniowiecznej Europy, tłum. Hanna Szumańska-Grossowa, Gdańsk–Warszawa 2002
  20. - B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Warszawa 1992.
  21. - J. Delumeau, Cywilizacja Odrodzenia, Przeł. E. Bąkowska. Warszawa 1993
  22. - Z. Wójcik, Historia powszechna XVI-XVII wieku, Warszawa 2008
  23. - E. Rostworowski, Historia powszechna, wiek XVIII, Warszawa 2004
  24. - A. Chwalba, Historia powszechna. Wiek XIX, Warszawa 2009
  25. - T. Kizwalter, Historia powszechna, wiek XIX, Warszawa 2007
  26. Zalecana literatura do zajęć audytoryjnych:
  27. P. Kuncewicz, Legenda Europy, Muza, Warszawa 2005.
  28. N. Davis, Europa. Rozprawa historyka z historią, Znak, Kraków 2003.
  29. M. Malia, Lokomotywy historii: zwroty w dziejach i kształtowanie nowoczesnego świata, PWN, Warszawa 2008.
  30. J. Stevenson, Historia Europy, Annapurna, Warszawa 2006.
  31. W. Laqueur, Historia Europy 1945-1992, Puls, Londyn 1993.
  32. J. Carpentier, F. Lebrun, Historia Europy, Volumen, Warszawa 1994.
  33. E. Hobsbawm, Wiek skrajności: spojrzenie na krótkie dwudzieste stulecie, Politeja, Warszawa 1999.
  34. F. Braudel, Historia i trwanie, Czytelnik, Warszawa 1971.

Badania i publikacje

Publikacje
  1. Jacek DĘBICKI
  2. Antropologia filozoficzna Gilberta de la Porrée a powstanie scholastycznej rzeźby wczesnogotyckiej W: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria 2013 R. 22 nr 1, s. 103–125.
  3. Antropologia teologiczna Anzelma z Canterbury a sakralna rzeźba romańska o cechach antropomorficznych W: Duchowość: człowiek i wartości pod red. Ignacego Stanisława Fiuta. — Kraków: 2012. — (Prace Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej ; t. 14) ; (Idee i Myśliciele), S. 75–95.
  4. Idealizm i naturalizm w późnośredniowiecznym Krakowie: studium kulturoznawczo-filozoficzne o ideach odciśniętych w materii W: Komunikowanie – poznanie – kultura / pod red. Ignacego Stanisława Fiuta. — Kraków: Wydawnictwa AGH, 2011. — (Prace Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej ; t. 13) ; (Idee i Myśliciele ), S. 127–154.
  5. Myśl naturalistyczna w kulturze piętnastowiecznego Krakowa: studium kulturoznawczo-filozoficzne W: Komunikowanie – poznanie – kultura / pod red. Ignacego Stanisława Fiuta. — Kraków: Wydawnictwa AGH, 2011. — (Prace Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej ; t. 13) ; (Idee i Myśliciele), S. 99–125.
  6. Kognitywne funkcje sztuki: Gilbert de la Poréé, Jan Wielki, Wit Stwosz i Leonardo da Vinci Kraków : Aureus, cop. 2014. (Idee i Myśliciele).
  7. Wszystkie publikacje naukowe znajdują się pod adresem: http://bpp.agh.edu.pl/autor/debicki-jacek-06944
  8. Magdalena Parus-Jankowska
  9. Magdalena Parus, Oral history i badania nad historią muzyki popularnej, „Kultura Współczesna”, nr 3/2017, s. 58-67.
  10. Magdalena Parus, Marcin Wądołowski (red.), Oblicza pamięci. Tom II. Historia-pamięć-tożsamość, Wydawnictwa AGH, Kraków 2015
  11. Magdalena Parus, Przydatność oral history do badań nad kulturą i społeczeństwem okresu PRL, w: Idee i myśliciele. Biografie, opowieści, autorytety, red. Katarzyna Skowronek, Wydawnictwo Aureus, Kraków 2015, s. 29-38
  12. Magdalena Parus, Rafał Sowiński (red.), Oblicza pamięci. Tom I. Echa wojen, Wydawnictwa AGH, Kraków 2014