Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
pl
Hermeneutyka i teoria rozumienia w badaniach kulturoznawczych
Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów
Kulturoznawstwo
Specjalność
Komunikacja wizualna i projektowanie graficzne
Jednostka organizacyjna
Wydział Humanistyczny
Poziom kształcenia
Studia magisterskie II stopnia
Forma studiów
Stacjonarne
Profil studiów
Ogólnoakademicki
Cykl dydaktyczny
2026/2027
Kod przedmiotu
HKLTKWS.II4.17340.26
Języki wykładowe
polski
Obligatoryjność
Obowiązkowy
Blok zajęciowy
Przedmioty specjalnościowe
Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi
Tak
Koordynator przedmiotu
Tadeusz Gadacz
Prowadzący zajęcia
Tadeusz Gadacz
Okres
Semestr 3
Forma zaliczenia
Egzamin
Forma prowadzenia i godziny zajęć
Wykład: 30
Liczba punktów ECTS
3

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod Efekty w zakresie Kierunkowe efekty uczenia się Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1 Posiada podstawową wiedzę z historii hermeneutyki KLT2A_W01 Aktywność na zajęciach, Esej
W2 Zna zasadnicze różnice metodologiczne między naukami przyrodniczymi a humanistycznymi. KLT2A_W09 Aktywność na zajęciach, Esej
Umiejętności – Student potrafi:
U1 Rozumie i zgodnie z regułami hermeneutyki interpretuje teksty KLT2A_U03, KLT2A_U05, KLT2A_U13, KLT2A_U16 Aktywność na zajęciach
U2 Odróżnia obiektywne poznanie od uwarunkowanego kulturowo rozumienia. Odróżnia perspektywizm poznawczy od relatywizmu KLT2A_U03, KLT2A_U07 Aktywność na zajęciach, Esej
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1 Buduje społeczeństwo porozumienia i dialogu KLT2A_K08 Aktywność na zajęciach

Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z hist. hermeneutyki i jej głównymi nurtami. Analiza pojęć, jak: rozumienie, interpretacja, wykładnia, rozumienie życia, historii, kultury, innego, siebie.

Nakład pracy studenta

Rodzaje zajęć studenta Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane aktywności
Wykład 30
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 24
Dodatkowe godziny kontaktowe 4
Przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 32
Łączny nakład pracy studenta
Liczba godzin
90
Liczba godzin kontaktowych
Liczba godzin
30

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp. Treści programowe Efekty uczenia się dla przedmiotu Formy prowadzenia zajęć
1. Historia Hermeneutyki W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
2. Hermeneutyka jako metoda nauk humanistycznych: H.-G. Gadamer, Prawda i metoda, Warszawa 2004 (fragmenty) W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
3. Hermeneutyka życia - Wilhelm Dilthey: W. Dilthey, „Rozumienie innych osób i ich przejawów życia”, w: tenże, „Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych”, Gdańsk 2004 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
4. Rozumienie innego - Georg Simmel: G. Simmel, „Dygresja w związku z zagadnieniem, jak możliwe jest społeczeństwo”, w: G. Simmel, „Pisma socjologiczne”, Warszawa 2008 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
5. Rozumienie historii - Ludwig Landgrebe: L. Landgrebe, Rozumienie w naukach o duchu, w: Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, Kraków 1993 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
6. Twórczość i życie - Ott Friedrich Bollnow: O.F. Bollnow , „O dziele nie ukończonym. O dziele nie do ukończenia”, tłum. G. Sowinski, „Logos i Ethos” 2/1992 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
7. Przeświadczeia jako podstawa rozumienia - José Ortega y Gasset: J. Ortega y Gasset – „Idee i przeświadczenia”, w: tenże, „Po co wracamy do filozofii?”, Warszawa 1992
J. Ortega y Gasset, Prawda jako zgodność człowieka z samym sobą, tenże, Wokół Galileusza, Warszawa 1993 		W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
8. Rozumienie własnego bycia - Martin Heidegger: M. Heidegger, Bycie i czas, Warszawa 2004 (fragmenty)
M. Heidegger, Ontologia (hermeneutyka faktyczności), Toruń 2007 		W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
9. Hermeneutyka jako gra (przedsądy a przesądy, autorytet tradycji, pojęcie klasyczności) - Hans Georg Gadamer: H.-G. Gadamer, Prawda i metoda, Warszawa 2004 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
10. Hermeneutyka języka - Hans Georg Gadamer: H.-G. Gadamer, Język i rozumienie, Warszawa 2003 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
11. Główne wątki hermeneutyki Paula Ricoeura: P. Ricoeur, Pierwsza aporia czasowości: tożsamość narracyjna, w: P. Ricoeur, Czas i opowieść, t. 3: Czas opowiadany, Kraków 2008
P. Ricoeur, Język, tekst, interpretacja, Warszawa 1989 		W1, W2, U1, U2, K1 Wykład
12. Hermeneutyka i posthermeneutyka - spór o prawdę: T. Gadacz, Problem prawdy w kontynentalnej filozofii współczesnej, w: Panorama współczesnej filozofii polskiej. Księga pamiątkowa VIII Polskiego Zjazdu Filozoficznego, pod red. Jacka Jadackiego, Warszawa 2010 W1, W2, U1, U2, K1 Wykład

Informacje rozszerzone

Metody i techniki kształcenia :

Dyskusja, Mini wykład

Rodzaj zajęć Metody zaliczenia Warunki zaliczenia przedmiotu
Wykład Aktywność na zajęciach, Esej

Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu

Do zaliczenia kursu może przystąpić student, który regularnie uczestniczył w zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności. W przypadku niezaliczenia kursu w pierwszym terminie, student przystępuje do zaliczenia poprawkowego na takich samych zasadach, jakie obowiązywały w terminie pierwszym.

Sposób obliczania oceny końcowej

Uczestnictwo w zajęciach (40%), dopuszczalne 2 nieobecności Praca pisemna 40% Egzamin - rozmowa o pracy 20%

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach

Student, który opuści więcej niż dwa spotkania ustala z osobą prowadzącą zajęcia zakres i formę wyrównania zaległości.

Wymagania wstępne i dodatkowe

brak

Zasady udziału w poszczególnych zajęciach, ze wskazaniem, czy obecność studenta na zajęciach jest obowiązkowa

Wykład: brak

Literatura

Obowiązkowa
  1. Źródła:
  2. O.F. Bollnow, O dziele nieukończonym, o dziele nie do ukończenia,
  3. W. Dilthey - Rozumienie innych osób i ich przejawów życia, w: tenże, Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych, Gdańsk 2004
  4. H.-G. Gadamer, Język i rozumienie, Warszawa 2003
  5. H.-G. Gadamer, Prawda i metoda, Warszawa 2004
  6. M. Heidegger, Ontologia (hermeneutyka faktyczności), Toruń 2007
  7. L. Landgrebe, Rozumienie w naukach o duchu, w: Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, red. G. Sowiński, Kraków 1993
  8. J. Ortega y Gasset, Wierzyć czy myśleć, w: tenże, Po co wracamy do filozofii?, Warszawa 1992
  9. J. Ortega y Gasset, Prawda jako zgodność człowieka z samym sobą, tenże, Wokół Galileusza, Warszawa 1993
  10. H. Rickert, Człowiek i kultura, tłum. J. Gajda-Krynicka, B. Trochimska-Kubacka, w: B. Trochimska-Kubacka, Neokantyzm, Wrocław 1997
  11. P. Ricoeur, Czas i opowieść, t. 1-3, Kraaków 2008
  12. P. Ricoeur, Język, tekst, interpretacja, Warszawa 1989
  13. Opracowania:
  14. M. Bała, O możliwości hermeneutycznej filozofii religii, Warszawa 2007
  15. H.M. Baumgartner, Rozum skończony. Ku rozumieniu filozofii przez samą siebie, tłum. A.M. Kaniowski, Warszawa 1996
  16. J. Brejdak, Słowo i czas. Problem rozumienia innego w hermeneutyce i w teorii systemu, Szczecin 2004
  17. P. Dehnel, Dekonstrukcja – rozumienie – interpretacja, Kraków 2006
  18. P. Dybel, Oblicza hermeneutyki, Kraków 2012
  19. U. Eco, Lector in fabula. Współdziałanie w interpretacji tekstów narracyjnych, tłum. P. Salwa, Warszawa 1994
  20. U. Eco, R. Rorty, J. Culler, Ch. Brooke-Rose, Interpretacja i nadinterpretacja, Kraków 1996
  21. Estetyka i hermeneutyka, red. F. Chmielowski, Kraków 1990
  22. Fenomenologia i hermeneutyka, t. 1-3, red. P. Dybel, P. Kaczorowski, J. Rolewski, Warszawa 1990-1993
  23. Filozofia i etyka interpretacji, red. A.F. Kola, A. Szahaj, Kraków 2007
  24. G. Funke, Hermeneutyka i język, wybór i tłum. B. Andrzejewski, Poznań 1994
  25. Hermeneutyczne dziedzictwo filozofii, red. H. Mikołajczyk, M. Oziębłowski, M. Rembierz, Kraków 2006
  26. J. Grondin, Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej, Kraków 2007
  27. Hermeneutyczna tradycja filozofii, red. H.T. Mikołajczyk, M. Rembierz, Słupsk 2009
  28. Hermeneutyka i literatura - ku nowej koiné, red. K. Kuczyńska-Koschany, M. Januszkiewicz; A. Bielik-Robson i inni,. Poznań 2006
  29. W.G. Jeanrond, Hermeneutyka teologiczna. Rozwój i znaczenie, tłum. M. Borowska, Kraków 1999
  30. H. Jonas, Zmiana i trwałość. O podstawach rozumienia przeszłości, tłum P. Domański, Warszawa 1993
  31. L. Kleszcz, Przełom hermeneutyczny w filozofii niemieckiej, Toruń 2007
  32. E. Kobylińska, Hermeneutyczna wizja kultury, Warszawa - Poznań 1985
  33. Z. Krasnodębski, Rozumienie ludzkiego zachowania, Warszawa 1986
  34. R. Król, Podstawy hermeneutyczne filozofii człowieka, Poznań 2008
  35. P. Kuligowski, Humanistyka jako hermeneutyka, Wrocław 2007
  36. N. Leśniewski, O hermeneutyce radykalnej, Poznań 1998
  37. W. Lorenc, Hermeneutyczne koncepcje człowieka. W kręgu inspiracji heideggerowskich, Warszawa 2003
  38. B. M.P. Markowski, Nietzsche i filozofia interpretacji, Kraków 2001
  39. Oblicza hermeneutyki, red. A. Przyłębski, Poznań 1995
  40. E. Paczkowska-Łagowska, Logos życia. Filozofia hermeneutyczna w kręgu Wilhelma Diltheya, Gdańsk 2000
  41. M. Piotrowska, Hermeneutyka, Lublin 2007
  42. M. Potępa, Dialektyka i hermeneutyka w filozofii Friedricha Daniela Schleiermachera, Łódź 1992
  43. A. Przyłębski, Hermeneutyczny zwrot filozofii, Poznań 2005
  44. S. Rosen, Hermeneutyka jako polityka, tłum. P. Maciejko, Warszawa 1998
  45. K. Rosner, Hermeneutyka jako krytyka kultury: Heidegger, Gadamer, Ricoeur, Warszawa 1991
  46. J. Stelmach, Co to jest hermeneutyka?, Kraków 1989
  47. M. Szulakiewicz, Od transcendentalizmu do hermeneutyki, Rzeszów 1998
  48. M. Szulakiewicz, Filozofia jako hermeneutyka, Toruń 2004
  49. Uniwersalny wymiar hermeneutyki, red. A. Przyłębski, Poznań 1997
  50. R. Wiehl, Fenomenologia, dialektyka, hermeneutyka, wyboru dokonał B. Andrzejewski, Poznań 1996
  51. Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, wybór i tłum. G. Sowinski, Kraków 1993
  52. E. Zakrzewska-Manterys, Hermeneutyczne interpretacje, Warszawa 1998
  53. A. Zeidler, Sztuka, mit, hermeneutyka, Warszawa 1988

Badania i publikacje

Publikacje
  1. T. Gadacz, Problem prawdy w kontynentalnej filozofii współczesnej, w: Panorama współczesnej filozofii polskiej. Księga pamiątkowa VIII Polskiego Zjazdu Filozoficznego, pod red. Jacka Jadackiego, Warszawa 2010
  2. T. Gadacz, The humanities between Bio-, Info-, Techno- and "Bullshit".Methodological foundations of the humanities, w: The humanities today and the idea of interdisciplinary studies : in honor of Jerzy Axer, Warszawa 2011