Akademia Górniczo-Hutnicza logotyp
pl en
en
Economic sociology
Course description sheet

Basic information

Field of study
Sociology
Major
E-Economy
Organisational unit
Faculty of Humanities
Study level
Second-cycle studies
Form of study
Full-time studies
Profile
General academic
Didactic cycle
2025/2026
Course code
HSOCEGS.II1.02870.25
Lecture languages
Polish
Mandatoriness
Obligatory
Block
Major Modules
Course related to scientific research
Yes
Course coordinator
Barbara Gąciarz
Lecturer
Barbara Gąciarz, Tomasz Piróg
Period
Semester 1
Method of verification of the learning outcomes
Exam
Activities and hours
Lectures: 30
Auditorium classes: 15
Number of ECTS credits
5

Goals

C1 Przekazanie studentom i studentkom wiedzy zakresu socjologii ekonomicznej, czyli wiedzy o zależnościach pomiędzy kulturą i społeczeństwem a rozwojem gospodarczym.

Course's learning outcomes

Code Outcomes in terms of Learning outcomes prescribed to a field of study Methods of verification
Knowledge – Student knows and understands:
W1 Zna teoretyczne modele i praktyczne znaczenie takich zjawisk jak: globalizacja, kryzysy gospodarcze, e-gospodarka i gospodarka oparta na wiedzy, wpływ nowoczesnych technologii na funkcjonowanie gospodarki i społeczeństwa. SOC2A_W01, SOC2A_W04, SOC2A_W14 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
W2 Zna właściwe dla innych nauk społecznych (ekonomia, filozofia, politologia, antropologia społeczno - kulturowa) sposoby wyjaśniania zjawisk gospodarczych i rozumie specyfikę socjologicznych wyjaśnień gospodarki. SOC2A_W02 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
W3 Zna społeczne mechanizmy związane z funkcjonowaniem gospodarki, społeczne reguły działania instytucji gospodarczych, społeczne i kulturowe źródłami ich zróżnicowania, prawidłowości ich powstawania i zmian, jak i skutki ich oddziaływania na społeczeństwo. SOC2A_W04, SOC2A_W05, SOC2A_W06, SOC2A_W14 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
Skills – Student can:
U1 Potrafi zaprojektować i przeprowadzić badania internetu, badania przez internet i badania o internecie jako medium. SOC2A_U08, SOC2A_U09, SOC2A_U12 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
U2 Potrafi pisać i prezentować projekty kampanii internetowych z wykorzystaniem danych statystycznych. SOC2A_U09, SOC2A_U10, SOC2A_U11 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
U3 Potrafi analizować powstawanie trendów w internecie. Rozumie ich kontekst ekonomiczny, polityczny i kulturalny. SOC2A_U02, SOC2A_U04, SOC2A_U05 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
U4 W odniesieniu do wybranych zjawisk gospodarczych, ze szczególnym uwzględnieniem przemian rynków pracy, umie zestawić wyjaśnienie o charakterze ekonomicznym z wyjaśnieniem o charakterze socjologicznym. Posiada umiejętność analizowania wybranych zjawisk gospodarczych z uwzględnieniem kontestów historycznych, politycznych, kulturowych i społecznych. SOC2A_U01, SOC2A_U03, SOC2A_U06 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
Social competences – Student is ready to:
K1 W odniesieniu do zjawisk gospodarczych samodzielnie i krytycznie stawia w kategoriach socjologicznych pytania o znaczeniu teoretycznym i praktycznym i poszukuje na nie odpowiedzi. SOC2A_K02, SOC2A_K03, SOC2A_K04 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation
K2 Potrafi ocenić realistyczność projektów kampanii internetowych i wyrazić zastrzeżenia związane z ich założeniami metodologicznymi i wnioskami post hoc. SOC2A_K03 Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Examination, Presentation

Student workload

Activity form Average amount of hours* needed to complete each activity form
Lectures 30
Auditorium classes 15
Preparation for classes 32
Realization of independently performed tasks 33
Examination or final test/colloquium 2
Contact hours 5
Preparation of project, presentation, essay, report 32
Student workload
Hours
149
Workload involving teacher
Hours
45

* hour means 45 minutes

Program content

No. Program content Course's learning outcomes Activities
1.

*Celem kursu jest zapoznanie studentów ze społecznymi i kulturowymi uwarunkowaniami funkcjonowania systemów gospodarczych. Studenci zdobędą umiejętności analizy wzajemnych relacji pomiędzy gospodarką a społeczeństwem. W szczególności studenci zapoznają się z regułami funkcjonowania instytucji gospodarczych, społecznymi i kulturowymi źródłami ich zróżnicowania, prawidłowościami ich powstawania i zmian, jak i skutkami ich oddziaływania. Część zajęć będzie poświęcona zasadom funkcjonowania nowoczesnych rynków pracy, nowym zjawiskom na tych rynkach, jak i występującym na nich zjawiskom patologicznym. Studenci będą mieli możliwość zapoznania się z teoretycznymi modelami i praktycznym znaczeniem takich zjawisk jak: globalizacja, kryzysy gospodarcze, wpływ nowoczesnych technologii, finansjalizacja, e-gospodarka i gospodarka oparta na wiedzy.
Celem wszystkich zaplanowanych wykładów i ćwiczeń będzie dostarczenie studentom wiedzy teoretycznej w zakresie umożliwiającym prowadzenie samodzielnej analizy różnych aspektów funkcjonowania gospodarki. Zajęcia, szczególnie ćwiczenia dostarczą niezbędnej wiedzy i umiejętności analizy konkretnych empirycznych sytuacji oraz zastosowania ich w praktyce.
# Wprowadzenie. Czym jest i co bada socjologia ekonomiczna? Tendencje integracyjne w naukach społecznych. (2 godz.)
[Morawski 2001: 11-46; Gardawski i inni 2006: wstęp i rozdz. 1; Chmielewski 2011: 157-199]
# Rozwój socjologicznej refleksji nad gospodarką: tradycja europejska (K. Marks. M. Weber, E. Durkheim , G. Simmel, V. Pareto, J. Schumpeter) i amerykańska (Th. Veblen, N. J. Smelser, T. Parsons). ( 2 godz.)
[Collins 1998; Durkheim 1999:54-83; Schumpeter: 75-203]
# Rozwój społeczny: gospodarka i polityka jako czynniki rozwoju. Ład społeczny a systemy gospodarczy i polityczny. (2 godz.)
[Morawski 2001: 97-145; Hryniewicz 2004: 5-27; Chmielewski 2011: 200-246; Gardawski i inni 2006: rozdz. 3]
# Rynek jako instytucja społeczna i przedmiot badań socjologicznych. (2 godz.)
[Friedman i Friedman 1994: 8-34; Fukuyama 2000: 227-238; de Soto 2002: 21-34; Morawski 2010: 219-234 i 258-265; Gardawski i inni 2006: 83-106]
# Rynek pracy. Zatrudnienie i organizacja pracy. Patologie rynku pracy. Praca i stosunki pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. (2 godz.)
[Gardawski i inni 2006: 235-255; Morawski 2001:73-96; Gąciarz i Pańków 2006; Gardawski, Gąciarz, Pańków 1999: 209-246]
# Kultura a rozwój gospodarczy i demokracja. Podstawowe sposoby alokacji zasobów (wzajemność, redystrybucja, wymiana rynkowa) i sposoby koordynacji życia społecznego (sieci, hierarchie, rynki). (4 godz.)
[Morawski 2001: 73-96; Weber 1994; Harrison, Huntington 2003: 42-116]
# Kapitał społeczny i jego znaczenie w gospodarce (koncepcje P. Bourdieu, J. Colemana, F. Fukuyamy, R. Putnama,). (2 godz.)
[Fukuyama 1997, Kaźmierczak, Rymsza 2007 cz.1]
# Organizacje i instytucje. Procesy instytucjo]nalizacji.
[Morawski 2001: 47-72; Gąciarz 2004; Chmielewski 2011: 380-424]
# Społeczeństwo i gospodarka w epoce późnej nowoczesności: globalizacja, różnorodność kapitalizmu, indywidualizacja pracy, korporacjonizm, kryzysy gospodarcze i społeczne. Globalna elita władzy: kto rządzi światem? (2 godziny)
[Morawski 2010: roz. 1 do s. 53, r. 2 i 5; Sennet 2008; Touraine 2011]
# Gospodarka oparta na wiedzy, nowoczesne technologie i innowacyjność, e-gospodarka na świecie i w Polsce(4 godz.)
[Dziuba 2001 38-62; Chmielarz 2001: 102-125; Karpiński 2004: 25-54]
# Dylematy kształtowania się nowego ładu gospodarczego na przykładzie Polski i innych krajów Europy Wschodniej: bezrobocie, sfera ubóstwa, marginalizacja i wykluczenie społeczne. (2 godz.)


Bloki materiału w bieżącym roku mogą być prezentowane w zmiennej kolejności i uzupełniane o dodatkowe, aktualne i ważne kwestie  oraz najnowszą literaturę i wyniki badań.

 W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, K1, K2 Lectures
2.

W ramach ćwiczeń poruszone zostaną następujące tematy:
1. Socjologiczne spojrzenie na rynek
2. Narodziny kapitalizmu
3. Ewolucje kapitalizmu
4. Socjologia innowacji
5. Zaufanie w gospodarce
6. Kultura organizacyjna
7. Demokracja pracownicza
8. Tradycje welfare state
9. Ewolucja państwa socjalnego

Lektury:
• Aldridge Alan. 2006. Rynek. Warszawa: Sic! (s. 106-160) [sygn WH AGH. 12080-s, 5096]
• Smelser Neil J. i Richard Swedberg. Ekonomia w perspektywie socjologicznej (maszynopis powielony) [czerwona teczka, bibl. WH AGH]
• Gardawski Juliusz, Leszek Gilejko, Jacenty Siewierski, Rafał Towalski. 2006. Socjologia gospodarski. Warszawa: Difin (s. 222-234), [sygn. WH AGH 12059-s, 12060-s]
• Krzysztofek Kazimierz. 2015. Technologie cyfrowe w dyskursach o przyszłość pracy, „Studia socjologiczne” 4/2015, s. 5-31 [PDF dostępny w Internecie]
• Karwacja Marta. 2016. Siła współpracy. Relacje przedsiębiorstw z organizacjami pozarządowymi w kontekście społecznej odpowiedzialności biznesu, s.78-137 [czerwona teczka bibl. WH AGH]
• Ewa Masłyk-Musiał. 1999. Społeczeństwo i organizacje. Socjologia organizacji i zarządzania. Lublin: Wyd. UMCS, s. 121-135 [sygn. WH AGH 8383-s]
• Ushlaner Erik. 2008. Zaufanie strategiczne i zaufanie normatywne, w: Piotr Sztompka, Małgorzata Bogunia-Borowska (red.). Socjologia codzienności. Kraków: Znak, s. 182-223 [sygn. WH AGH 10878-s, 10848-s, 11435-s]
• Karpiński Zbigniew. 2016. Zaufanie uogólnione a ostrożność w kontaktach z nieznajomymi: porównanie wyników dwóch sondaży, „Studia socjologiczne” 3/2016, s.199-228 [PDF dostępny w Internecie]
• Zygmunt Bauman. 2006. Praca, konsupcjonizm i nowi ubodzy. Warszawa: Wyd. WAM, s. 87-117 [sygn. WH AGH 10334-s]


Ocena z ćwiczeń będzie wystawiona na podstawie kolokwium zaliczeniowego (KL) i prezentacji przygotowywanej przez studentów w grupach (P).

Ocena końcowa z ćwiczeń = 0.45xKL + 0.45xP + 0.1xA


Osoby wielokrotnie wykazujące się aktywnością (A) podczas zajęć mogą uzyskać podniesienie oceny końcowej max. o pół stopnia.

Za każde przyłapanie na nieznajomości tekstu grozi obniżenie oceny końcowej o pół stopnia.

Prowadzący może wprowadzić krótkie kolokwia na początku zajęć (tzw. wejściówki) w celu zdyscyplinowania studentów. Brak zaliczenia wejściówki będzie skutkował obniżeniem oceny końcowej z ćwiczeń o pół stopnia.

Regulamin pracy nad projektami zostanie przedstawiony na pierwszym spotkaniu.

 W1, W2, W3, U1, U2, U3, U4, K1, K2 Auditorium classes

Extended information/Additional elements

Teaching methods and techniques :

Lecture, Group work, Lectures, Discussion, E-learning

Activities Methods of verification Credit conditions
Lectures Activity during classes, Participation in a discussion, Examination Prezentacja
Audit. classes Activity during classes, Participation in a discussion, Test, Project, Presentation

Rules of participation in given classes, indicating whether student presence at the lecture is obligatory

Lectures: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Auditorium classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literature

Obligatory
  1. *Literatura do wykładu i ćwiczeń audytoryjnych:*
  2. Aldridge, Alan. 2007. RYNEK. Warszawa: Wydawnictwo Sic!
  3. Arnoldi, Jacob. 2011. RYZYKO. Warszawa: Wydawnictwo Sic!
  4. Barber, Benjamin. 2005. DŻIHAD KONTRA MCŚWIAT. Warszawa: Wydawnictwo Literackie MUZA.
  5. Bauman, Zygmunt. 2000. GLOBALIZACJA: I CO Z TEGO DLA LUDZI WYNIKA. Warszawa: PIW.
  6. Bauman, Zygmunt. 2006. PRACA, KONSUMPCJONIZM I NOWI UBODZY. Kraków: Wydawnictwo WAM.
  7. Bauman, Zygmunt. 2007. PŁYNNE CZASY, ŻYCIE W EPOCE NIEPEWNOŚCI: Wydawnictwo Sic!
  8. Beck Ulrich. 2002. SPOŁECZEŃSTWO RYZYKA. W DRODZE DO INNEJ NOWOCZESNOŚCI. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  9. Castells, Manuel i Pekka Himanen. 2009. SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE I PAŃSTWO DOBROBYTU. Warszawa: Wydawnictwo KP.
  10. Collins, Randall. 1998. Webera ostatnia teoria kapitalizmu, w: Witold Morawski (red. ), SOCJOLOGIA EKONOMICZNA. WYPISY Z LITERATURY, Warszawa: IS UW (wydawnictwo wewnętrzne), s. 125-171.
  11. Durkheim, Emil. 1999. O PODZIALE PRACY SPOŁECZNEJ. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  12. Ferguson, Niall. 2010. POTĘGA PIENIĄDZA. Warszawa: Wydawnictwo Literackie.
  13. Florida, Richard. 2010. NARODZINY KLASY KREATYWNEJ. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
  14. Fukuyama, Francis. 1996. KONIEC HISTORII. Poznań: Zysk i S-ka.
  15. Gumuła Wiesław. 2023. Ironia finansjalizacji. Przemiany świata społecznego w XXI wieku z perspektywy ekonomii i socjologii finansów. Wydawnictwo Naukowe PWN
  16. Fukuyama, Francis. 1997. ZAUFANIE. KAPITAŁ SPOŁECZNY A DROGA DO DOBROBYTU. Warszawa-Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  17. Gardawski, Juliusz, Barbara Gąciarz, Andrzej Mokrzyszewski, Włodzimierz Pańków. 1999. ROZPAD BASTIONU? ZWIĄZKI ZAWODOWE W GOSPODARCE PRYWATYZOWANEJ. Warszawa: ISP
  18. Gardawski, Juliusz, Leszek Gilejko, Jacenty Siewierski, Rafał Towalski. 2006. SOCJOLOGIA GOSPODARKI. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
  19. Gąciarz Barbara. 2000. Klimat społeczny w polskich zakładach pracy: tendencje i rezultaty transformacji ustrojowej. W:„Organizacja i Kierowanie”, nr 3 (101), s. 23-39.
  20. Gąciarz, Barbara, Włodzimierz Pańków. 2006. „Praca w Polsce na tle innych krajów europejskich”, w: Henryk Domański, Antonina Ostrowska, Paweł Sztabiński (red.), W ŚRODKU EUROPY? WYNIKI SONDAŻU SPOŁECZNEGO. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  21. Harrison, Lawrence E., Samuel P. Huntington. 2003. KULTURA MA ZNACZENIE. Poznań: Zysk i S-ka.
  22. Hryniewicz, Janusz. 2004. POLITYCZNY I KULTUROWY KONTEKST ROZWOJU GOSPODARCZEGO. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  23. Hausner, Jerzy.. 2019. Społeczna czasoprzestrzeń gospodarowania. W kierunku ekonomii wartości. Wydawnictwo Nieoczywiste.
  24. Kaźmierczak, Tomasz, Marek Rymsza (red.). 2007. KAPITAŁ SPOŁECZNY. EKONOMIA SPOŁECZNA. Warszawa: Wydawnictwo ISP.
  25. Klein, Noami. 2008. DOKTRYNA SZOKU. Warszawa: : Wydawnictwo Literackie MUZA.
  26. Kozek, Wiesława, Julias Kubisa, Piotr Ostrowski. 2005. Bliżej junk job niż working poor. Niskokwalifikowana niskopłatna praca w usługach w Polsce, w: "Polityki Społeczna" nr 10, s. 2-9.
  27. Krzysztofek Kazimierz.2015. technologie cyfrowe w dyskursach o przyszłości pracy. "Studia Socjologiczne" 4/2015, s.5-31)
  28. Morawski, Witold. 2018. Socjologia ekonomiczna. Przewodnik . Wydawnictwo Naukowe PWN.
  29. Levitt, Steven i Dubner, Stephen. 2006. FRIKONOMIA. ŚWIAT OD PODSZEWKI. Gliwice: Onepress.
  30. Luhmann, Niklas. 1994. TEORIA POLITYCZNA PAŃSTWA BEZPIECZEŃSTWA SOCJALNEGO. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  31. Morawski, Witold. 2001. SOCJOLOGIA EKONOMICZNA. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  32. Putnam, Robert D. 1995. DEMOKRACJA W DZIAŁANIU. TRADYCJE OBYWATELSKIE WE WSPÓŁCZESNYCH WŁOSZECH. Kraków: Znak.
  33. Sander, Michael. 2009 Zapis wykładu http://etykapraktyczna.pl/dodaj-film/zobacz-film/21/wojna/co-jest-suszne-onierze-najemni-i-najemne-matki-prof-michael-sandel-jang
  34. Sennet, Richard. 2008. „Wypaczanie charakteru. Wpływ pracy zarobkowej na prywatne życie ludzi w nowym kapitalizmie”, w: Piotr Sztompka, Małgorzata Boguni-Borowska (red.), SOCJOLOGIA CODZIENNOŚCI, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 472-486.
  35. Sennett, Richard. 2006. KOROZJA CHARAKTERU. OSOBISTE KONSEKWENCJE PRACY W NOWYM KAPITALIZMIE. Warszawa: : Wydawnictwo Literackie MUZA.
  36. Smelser, Nail, Richard Swedberg. 1998. „Ekonomia w perspektywie socjologicznej”, w: Witold Morawski (red.), SOCJOLOGIA EKONOMICZNA. WYPISY Z LITERATURY. Warszawa: IS UW (wydawnictwo wewnętrzne), s. 5-53.
  37. De Soto, Fernando. 2002. TAJEMNICA KAPITAŁU. DLACZEGO KAPITALIZM TRIUMFUJE NA ZACHODZIE A ZAWODZI GDZIE INDZIEJ. Warszawa: Fijor Publishing.
  38. Touraine, Alain. 2011. O nieistnieniu społeczeństwa, zmęczeniu Europy i wyjątkowości dawnej Solidarności, Polityka nr.38 (2825) s. 54 http://www.polityka.pl/swiat/rozmowy/1519398,1,rozmowa-z-prof-touraineem.read
  39. Zelizer, Viviana. 2008. „(Prze)znaczenie pieniądza”, W: Sztompka, Piotr i Małgorzata Bogunia-Borowska (red.), SOCJOLOGIA CODZIENNOŚCI, Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 288-317.
  40. * Materiały własne/cyfrowe prowadzących zajęcia zostaną udostępnione w formie elektronicznej i/lub przekazane do biblioteki wydziału.

Scientific research and publications

Publications
  1. From disequilibrium between social partners toward disturbances on the labor market / Barbara GĄCIARZ, Włodzimierz Pańków // W: Economy in changing society: consumptions, markets, organizations and social policies / ed. Maria Nawojczyk. — Newcastle upon Tyne : Cambridge Scholars Publishing, 2011. — ISBN: 978-1-4438-2699-0 ; ISBN10: 1-4438-2699-5. — S. 117–135.
  2. Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach Unii Europejskiej — Socio-economic position of the disabled in Poland against the situation of persons with disabilities in the European Union / Barbara GĄCIARZ, Jerzy Bartkowski // Niepełnosprawność : zagadnienia, problemy, rozwiązania = Disability : issues, problems, solutions ; ISSN 2084-7734. — 2014 nr 2, s. 20–43.
  3. Praca kobiet w Polsce: od egalitarnego przymusu ekonomicznego do elitarnej swobody wyboru i powszechnej nierówności statusu — [Women in the work place in Poland: from egalitarial economic necessity to elite freedom of choice and the pervading inequality in status] / Barbara GĄCIARZ // W: Gender w społeczeństwie polskim / pod red. Krystyny Slany, Justyny Struzik, Katarzyny Wojnickiej. — Kraków : Zakład Wydawniczy NOMOS, 2011. — ISBN: 978-83-7688-056-3. — S. 311–330.
  4. Rynek pracy i organizacje w gospodarce wiedzy : praca zbiorowa — [Labour market and organisations in the knowledge economy] / pod red. Barbary GĄCIARZ, Marzeny MAMAK-ZDANECKIEJ. — Łódź : Wydawnictwo PRINTPAP ; Kraków : Akademia Górniczo-Hutnicza, 2011.
  5. Women in the workplace in Poland : from egalitarian economic necessity to elite freedom of choice and the pervading inequality in status / Barbara GĄCIARZ // International Journal of Sociology ; ISSN 0020-7659. — 2011 vol. 41 no. 3: New directions in social policy in Asia and Europe, s. 68–94.
  6. Wprowadzenie : [Introduction] / Barbara GĄCIARZ, Marzena MAMAK-ZDANECKA // W: Rynek pracy i organizacje w gospodarce wiedzy : praca zbiorowa / pod red. Barbary Gąciarz, Marzeny Mamak-Zdaneckiej. — Łódź : Wydawnictwo PRINTPAP ; Kraków : Akademia Górniczo-Hutnicza, 2011.
  7. Wyzwania wobec pracy w Europie : nowe trendy na rynku pracy i w stosunkach pracy — [Challenges of labour in Europe : new trends in labour market and labour relations] / Barbara GĄCIARZ // W: Rynek pracy i organizacje w gospodarce wiedzy : praca zbiorowa / pod red. Barbary Gąciarz, Marzeny Mamak-Zdaneckiej. — Łódź : Wydawnictwo PRINTPAP ; Kraków : Akademia Górniczo-Hutnicza, 2011. — Na okł. dod.: Fabryka inżynierów : człowiek – najlepsza inwestycja. — ISBN: 978-83-62098-05-2. — S. 21–53.
  8. Tomasz Piróg. 2015. Wygnanie z raju. Społeczne konsekwencje zmian na rynku pracy. Kraków: Nomos