Demokracja lokalna i społeczeństwo obywatelskie

Karta opisu przedmiotu

Informacje podstawowe

Kierunek studiów: Socjologia
Specjalność: E-gospodarka
Jednostka organizacyjna: Wydział Humanistyczny
Poziom kształcenia: Studia magisterskie II stopnia
Forma studiów: Stacjonarne
Profil studiów: Ogólnoakademicki

Cykl dydaktyczny: 2025/2026
Kod przedmiotu: HSOCEGS.II2.05056.25
Języki wykładowe: polski
Obligatoryjność: Obowiązkowy
Blok zajęciowy: Przedmioty specjalnościowe
Przedmiot powiązany z badaniami naukowymi: Tak

Koordynator przedmiotu

Tomasz Piróg

Prowadzący zajęcia

Tomasz Piróg

Okres

Semestr 2

Forma zaliczenia

Egzamin

Forma prowadzenia i godziny zajęć

Wykład: 30
Ćwiczenia audytoryjne: 15

Liczba punktów ECTS

Efekty uczenia się dla przedmiotu

Kod	Efekty w zakresie	Kierunkowe efekty uczenia się	Metody weryfikacji
Wiedzy – Student zna i rozumie:
W1	Zna i potrafi wyjaśnić przemiany zachodzące we współczesnej Polsce w odniesieniu do demokracji lokalnej i społeczeństwa obywatelskiego.	SOC2A_W02, SOC2A_W05	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Egzamin, Prezentacja
W2	Zna właściwe dla innych nauk społecznych (ekonomia, filozofia, politologia) sposoby wyjaśniania funkcjonowania demokracji lokalnej i społeczeństwa obywatelskiego, rozumie specyfikę socjologicznych wyjaśnień.	SOC2A_W06, SOC2A_W07, SOC2A_W14	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Egzamin, Prezentacja
Umiejętności – Student potrafi:
U1	W odniesieniu do wybranych zagadnień demokracji lokalnej i społeczeństwa obywatelskiego umie zestawić wyjaśnienie o charakterze ekonomicznym, politologicznym, filozoficznym z wyjaśnieniem o charakterze socjologicznym.	SOC2A_U01, SOC2A_U06	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Prezentacja
U2	Posiada umiejętność analizowania wybranych zjawisk związanych z funkcjonowanie społeczności lokalnej i mechanizmów władzy z uwzględnieniem kontekstów historycznych, politycznych, kulturowych i społecznych.	SOC2A_U08, SOC2A_U11	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Prezentacja
Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:
K1	Wzmocnienie kompetencji obywatelskich związanych z artykulacją interesów jednostkowych i grupowych, zbiorowym podejmowaniem decyzji oraz realizowaniem programów społecznych.	SOC2A_K03, SOC2A_K05	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Prezentacja

Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Demokracja lokalna i społeczeństwo obywatelskie. Treści według programu ćwiczeń i wykładów.

Nakład pracy studenta

Rodzaje zajęć studenta	Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane aktywności
Wykład	30
Ćwiczenia audytoryjne	15
Przygotowanie do zajęć	25
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć	25
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe	2
Dodatkowe godziny kontaktowe	5
Przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania	25

Łączny nakład pracy studenta	Liczba godzin 127
Liczba godzin kontaktowych	Liczba godzin 45

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Treści programowe

Lp.	Treści programowe	Efekty uczenia się dla przedmiotu	Formy prowadzenia zajęć
1.	W ramach ćwiczeń poruszone zostaną następujące tematy: 1. Renesans idei społeczeństwa obywatelskiego 2. Dialog w demokracji lokalnej - ograniczenia deliberacji 3. Demokracja miejska i ruchy społeczne 4. Zasoby lokalne i ekonomizacja III sektora Lektury obowiązkowe: • Jerzy Szacki. 1997. Wstęp. Powrót idei społeczeństwa obywatelskiego. [w:] Jerzy Szacki (red.). Ani Książe, ani kupiec. Obywatel. Idea społeczeństwa obywatelskiego w myśli współczesnej. Kraków-Warszawa: Znak-Fundacja im. Stefana Batorego, s. 5-62 • Kazimierz W. Frieske. 2008. Fatamorgana deliberacji. [w:] Jacek Sroka (red.). Wybrane instytucje demokracji partycypacyjnej w polskim systemie politycznym. Warszawa: IPiSS, s. 190-204 • Sherry A. Arnstein. 2012. Drabina partycypacji [w:] Partycypacja. Przewodnik Krytyki Politycznej. Warszawa: Wyd. Krytyki Politycznej, s. 12-39 • Maciej Kowalewski. 2016. Protest miejski. Przestrzenie, tożsamość i praktyki niezadowolonych obywateli miast. Kraków: Nomos - podrozdział „Miejskie ruchy społeczne. Zorganizowane niezadowolenie mieszkańców miast” (s. 161-204) • Przemysław Pluciński. 2014. Demokracja miejska, czyli lokalizm, miejskie ruchy społeczne i walki o miasto [w:] Mariusz Baranowski (red.) Demokracja i rola obywatela. O napięciu pomiędzy państwem, społeczeństwem i procesami globalizacyjnymi. Poznań: Wyd. UAM (s. 127-148) • Jakub Wygnański. 2008. Ekonomizacja sektora pozarządowego. Zarządzanie Publiczne 1/2008, s. 23-66 • Barbara Lewenstein. 2004. Zasoby lokalne: zarys koncepcji.[w:] Piotr Gliński i in. (red.). Samoorganizacja społeczeństwa Polskiego: III sektor i wspólnoty lokalne w jednoczącej się Europie. Warszawa: IFiS PAN, s. 281-301. • Jennifer M. Brinkerhoff. 2006. Ramy definicyjne partnerstwa pomiędzy sektorem rządowym a organizacjami non-profit. [w:] Trzeci sektor dla zaawansowanych. Współczesne teorie trzeciego sektora – wybór tekstów. Warszawa: Stowarzyszenie Klon/Jawor, s. 85-102 Ocena z ćwiczeń będzie wystawiona na podstawie kolokwium zaliczeniowego (KL) i prezentacji przygotowywanej przez studentów w grupach (P). W przypadku, gdy w terminarzu zajęć będzie brakowało tematów na prezentacje prowadzący zleci studentom pracę pisemną. Ocena końcowa z ćwiczeń = 0.5xKL + 0.5xP Warunkiem koniecznym zaliczenia ćwiczeń jest uzyskanie zaliczenia z kolokwium. Osoby wielokrotnie wykazujące się aktywnością podczas zajęć mogą uzyskać podniesienie oceny końcowej o pół stopnia. Za każde przyłapanie na nieznajomości tekstu grozi obniżenie oceny końcowej o pół stopnia. Prowadzący może wprowadzić krótkie kolokwia na początku zajęć (tzw. wejściówki) w celu zdyscyplinowania studentów. Brak zaliczenia wejściówki będzie skutkował obniżeniem oceny końcowej z ćwiczeń o pół stopnia. Regulamin pracy nad projektami zostanie przedstawiony na pierwszym spotkaniu.	W1, W2, U1, U2, K1	Ćwiczenia audytoryjne
2.	Celem kursu jest zaznajomienie studentów z wybranymi zagadnieniami współczesnej demokracji, w szczególności z problematyką demokracji lokalnej i samorządności terytorialnej, partycypacji obywatelskiej, społeczeństwa obywatelskiego oraz, na tym tle, z zasadami funkcjonowania administracji publicznej. Poza kwestiami dotyczącymi teorii demokracji, modeli samorządności i społeczeństwa obywatelskiego, znaczna część wykładów dotyczyła będzie dotyczyła praktyki funkcjonowania gmin, powiatów i województw samorządowych w Polsce, a także głównych problemów rozwoju regionalnego.	W1, W2, U1, U2, K1	Wykład

Informacje rozszerzone

Metody i techniki kształcenia :

Mini wykład, Dyskusja, Studium przypadku (ang. case study), Debata oksfordzka

Rodzaj zajęć	Metody zaliczenia	Warunki zaliczenia przedmiotu
Wykład	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Egzamin
Ćwiczenia audytoryjne	Aktywność na zajęciach, Udział w dyskusji, Kolokwium, Prezentacja

Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu

Zaliczenie ćwiczeń w 2 i 3 terminie = pisemne kolokwium zaliczeniowe (połączone z odpowiedzią ustną w przypadku dużej liczby nieobecności)

Sposób obliczania oceny końcowej

Ocena końcowa będzie obliczna według wzoru: Ocena końcowa = (ocena z egzaminu) x 0,8 + (ocena z ćwiczeń) x 0,2 Warunkiem uzyskania pozytywnej oceny końcowej jest otrzymanie przynajmniej oceny 3.0 z ćwiczeń audytoryjnych.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach

Odrabianie nieobecności powstałych na ćwiczeniach polega na sprawdzeniu wiedzy studenta na temat omawianych lektur (na konsultacjach).

Wymagania wstępne i dodatkowe

brak

Zasady udziału w poszczególnych zajęciach, ze wskazaniem, czy obecność studenta na zajęciach jest obowiązkowa

Wykład: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego. Ćwiczenia audytoryjne: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Literatura

Obowiązkowa

Zalecana literatura:
Gąciarz, Barbara. 2004. INSTYTUCJONALIZACJA SAMORZĄDNOŚCI TERYTORIALNEJ. AKTORZY
I EFEKTY, Warszawa: Wyd. IFiS PAN.
Lewenstein, Barbara. 1999. WSPÓLNOTA SPOŁECZNA A UCZESTNICTWO LOKALNE. MONOGRAFIA
PROCESÓW UCZESTNICTWA W SAMORZĄDZIE TERYTORIALNYM W PIERWSZYCH LATACH
TRANSFORMACJI W POLSCE, Warszawa: INS UW.
Putnam, Robert. 2008. SAMOTNA GRA W KRĘGLE. UPADEK I ODRODZENIE WSPÓLNOT LOKALNYCH
W STANACH ZJEDNOCZONYCH, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Tilly, Charles. 2008. DEMOKRACJA, Warszawa: Wydawnictwo PWN.
Wnuk-Lipiński, Edmund. 2004. ŚWIAT MIĘDZYEPOKI. GLOBALIZACJA, DEMOKRACJA, PAŃSTWO
NARODOWE, Warszawa: Wydawnictwo ZNAK – Instytutu Studiów Politycznych PAN.

Badania i publikacje

Publikacje

Barbara Gąciarz i Jerzy Bartkowski. 2012. Samorząd a rozwój. Instytucje, obywatele, podmiotowość. Warszawa: IFiS PAN
Barbara Gąciarz. 2012. Instytucjonalizacja samorządu terytorialnego a szanse rozwoju społeczności lokalnych i regionalnych. "Studia Humanistyczne AGH" 4/2012, s. 19-27
Barbara Gąciarz. 2004. Instytucjonalizacja samorządności terytorialnej w Polsce. Aktorzy i efekty. Warszawa: IFiS PAN.
Tomasz Piróg. 2016. Dialog obywatelski w perspektywie socjologicznej. Mity i realia dobrego rządzenia. Kraków: Nomos.